Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Инорганикалық химиялық қосылыс
Chembox
|Verifiedfields = өзгертілген
|Watchedfields = өзгертілген
|verifiedrevid = 476997146
|ImageFile = Bariumsulfatpulver.png
|ImageFile1 = Барий сульфаты 2D.png
|ImageSize1 = 225px
|ImageName1 = Барий сульфатының химиялық құрылымы
|ImageFileL2 = Barite unit cell 3D vdW.png
|ImageNameL2 = Барий сульфатының 3D моделі
|Section1=
|Section2=
|Section3=
|Section4=Chembox Термохимиясы
|DeltaHf = −1465 кДж/моль
|Entropy = 132 Дж/(моль·К)
|REL = TWA 10 мг/м3 (жалпы) TWA 5 мг/м3 (тыныс алу)
Inorganic chemical compound
Chembox
|Verifiedfields = changed
|Watchedfields = changed
|verifiedrevid = 476997146
|ImageFile = Bariumsulfatpulver. png
|ImageFile1 = Barium sulfate 2D. png
|ImageSize1 = 225px
|ImageName1 = Chemical structure of barium sulfate
|ImageFileL2 = Barite unit cell 3D vdW. png
|ImageNameL2 = 3D model of barium sulfate
|Section1=
|Section2=
|Section3=
|Section4=Chembox Thermochemistry
|DeltaHf = −1465 kJ/mol
|Entropy = 132 J/(mol·K)
|REL = TWA 10 mg/m3 (total) TWA 5 mg/m3 (resp)
Бұрғылау сұйықтықтары
Дүниежүзілік барий сульфаты өндірісінің шамамен 80 пайызы, көбінесе тазартылған минерал, мұнай ұңғымаларын бұрғылау сұйықтығының құрамына жұмсалады. Ол сұйықтықтың тығыздығын арттырып, ұңғымадағы гидростатикалық қысымды жоғарылатып, апатты жарылыс қаупін азайтады.
About 80% of the world's barium sulfate production, mostly purified mineral, is consumed as a component of oil well drilling fluid. It increases the density of the fluid, increasing the hydrostatic pressure in the well and reducing the chance of a blowout.
Радиоконтраст агенті
Суспензиядағы барий сульфаты медицинада рентгендік бейнелеу және басқа диагностикалық процедуралар үшін радиоконтраст агенті ретінде жиі қолданылады. Көбінесе ол асқазан-ішек жолын бейнелеу үшін, әдетте "барийлік тамақ" деп аталатын процедурада пайдаланылады. Ол қалың сүт сияқты ерітіндідегі (көбінесе тәттілендіргіштер мен хош иістендіргіштер қосылған) ұсақ бөлшектердің суспензиясы түрінде ауызға беріледі немесе клизма арқылы енгізіледі. Барий ауыр металл болғанымен, оның суда еритін қосылыстары көбінесе өте улы болады, бірақ барий сульфатының төмен ерігіштігі пациентті металдың зиянды мөлшерін сіңіруден қорғайды. Барий сульфаты, оны алмастырған Торотрасттан айырмашылығы, организмнен оңай шығарылады. Барийдің салыстырмалы түрде жоғары атомдық саны (Z = 56) болғандықтан, оның қосылыстары жеңіл ядролардан алынған қосылыстарға қарағанда рентген сәулелерін күштірек сіңіреді.
Barium sulfate in suspension is often used medically as a radiocontrast agent for X ray imaging and other diagnostic procedures. It is most often used in imaging of the GI tract during what is colloquially known as a "barium meal". It is administered orally, or by enema, as a suspension of fine particles in a thick milk like solution (often with sweetening and flavoring agents added). Although barium is a heavy metal, and its water soluble compounds are often highly toxic, the low solubility of barium sulfate protects the patient from absorbing harmful amounts of the metal. Barium sulfate is also readily removed from the body, unlike Thorotrast, which it replaced. Due to the relatively high atomic number (Z = 56) of barium, its compounds absorb X rays more strongly than compounds derived from lighter nuclei.
Пигменттер
Синтетикалық барий сульфатының көп бөлігі бояулар үшін ақ пигмент компоненті ретінде қолданылады. Масляные бояуларда барий сульфаты дерлік түссіз болады және толтырғыш ретінде немесе консистенцияны өзгерту үшін пайдаланылады. Бір ірі суретшілер бояуының өндірушісі "тұрақты ақ" деген бояу сатады, ол титан ақ пигментінің (TiO2) және барий сульфатының қоспасын қамтиды. Барий сульфаты мен мырыш сульфидінің (ZnS) қосындысы литопон деп аталатын бейорганикалық пигмент болып табылады. Фотографияда ол кейбір фотоқағаздарға жабылатын қабат ретінде қолданылады. Зерттеушілер оны күн сәулесінің 98,1% -ын шағылыстыратын бояу құрамы ретінде қолданды, бұл бояу жағылған беттердің күнде салқын болуына мүмкіндік береді. Саудада қолжетімді ақ бояулар күн сәулесінің 80–90% -ын ғана шағылыстырады. Алтыбұрышты наножапырақшалы бор нитридін қолдану арқылы осы типтегі бояудың қалыңдығы 0,15 мм-ге дейін азайтылды. Жарыққа сезімтал күміс галоидты эмульсия барит қабатына жабылады. Барит қаптамасы эмульсияның қағаз талшықтарына сіңуін шектейді және эмульсияны тегіс етеді, нәтижесінде қара түс біркелкі болады. Бейнені бекіту және қорғау үшін қосымша қабаттар да болуы мүмкін. Барит сонымен қатар сиялы басылымға арналған қағаздарды ағарту үшін де қолданылады.
The majority of synthetic barium sulfate is used as a component of white pigment for paints. In oil paint, barium sulfate is almost transparent, and is used as a filler or to modify consistency. One major manufacturer of artists' oil paint sells "permanent white" that contains a mixture of titanium white pigment (TiO2) and barium sulfate. The combination of barium sulfate and zinc sulfide (ZnS) is the inorganic pigment called lithopone. In photography it is used as a coating for certain photographic papers. Researchers used it as an ingredient in paint that reflects 98.1% of solar radiation, allowing surfaces to which it has been applied to stay cooler in sunlit conditions. Commercially available white paints only reflect 80 90% of solar radiation. By using hexagonal nanoplatelet boron nitride, the thickness of a coat of this type of paint was reduced to 0.15 mm. The light sensitive silver halide emulsion is then coated over the baryta layer. The baryta coating limits the penetration of the emulsion into the fibers of the paper and makes the emulsion more even, resulting in more uniform blacks. Further coatings may then be present for fixing and protection of the image. Baryta has also been used to brighten papers intended for ink jet printing.
Пластмассадан жасалған толтырғыш
Барий сульфаты көбінесе тербелісті массаны демпферлеуде полимердің тығыздығын арттыру үшін пластиктерге толтырғыш ретінде қолданылады. Полипропилен және полистирол пластиктерінде ол 70%-ға дейін мөлшерде толтырғыш ретінде пайдаланылады. Ол қышқылдар мен сілтілерге төзімділікті және көмескілікті арттырады. Мұндай композиттер радио көмескілігі жоғары болғандықтан рентген сәулелерінен қорғау материалдары ретінде де қолданылады. Егер өңдеуге қолайлы болуы және салмағы маңызды болса, көбінесе қолданылатын болат қалқандарға қарағанда, барий сульфатының жоғары массалық үлесі (70–80%) бар композиттерге басымдық берілуі мүмкін.
Barium sulfate is commonly used as a filler for plastics to increase the density of the polymer in vibrational mass damping applications. In polypropylene and polystyrene plastics, it is used as a filler in proportions up to 70%. It has an effect of increasing acid and alkali resistance and opacity. Such composites are also used as X ray shielding materials due to their enhanced radio opacity. In cases where machinability and weight are a concern, composites with high mass fraction (70–80%) of barium sulfate may be preferred to the more commonly used steel shields.
Арнайы мақсаттағы пайдалану
Барий сульфаты топырақ сынағында қолданылады. Топырақтың pH-ы және басқа да қасиеттерін тексеру үшін түрлі түсті индикаторлар пайдаланылады, ал топырақтың ұсақ бөлшектері (әдетте саз) сынақ қоспасын бұрқыратып, индикатордың түсін анықтауды қиындатады. Қосылған барий сульфаты осы бөлшектермен байланысып, оларды ауырлатады, соның салдарынан олар түбіне шөгіп, ерітіндіні айқын қалдырады. Колориметрияда барий сульфаты жарық көздерін өлшеу кезінде жақсы диффузор ретінде қолданылады. Металл құю кезінде қолданылатын қалыптар, балқытылған металдың қалыпқа жабысуын болдырмау үшін көбінесе барий сульфатымен қапталады. Ол сонымен қатар тежегіш қаптамаларында, дыбыс өткізбейтін көбіктерде, ұнтақ бояуларда және тамыр каналдарын толтыруда қолданылады. Барий сульфаты Чили полициясы қолданатын «резеңке» гранулаларының құрамына кіреді. Бұл, кремниймен бірге, грануланың 96,5 Шор А қаттылығына жетуіне көмектеседі.
Barium sulfate is used in soil testing. Tests for soil pH and other qualities of soil use colored indicators, and small particles (usually clay) from the soil can cloud the test mixture and make it hard to see the color of the indicator. Barium sulfate added to the mixture binds with these particles, making them heavier so they fall to the bottom, leaving a clearer solution. In colorimetry, barium sulfate is used as a near perfect diffuser when measuring light sources. In metal casting, the moulds used are often coated with barium sulfate in order to prevent the molten metal from bonding with the mould. It is also used in brake linings, anacoustic foams, powder coatings, and root canal filling. Barium sulfate is an ingredient in the "rubber" pellets used by Chilean police. This together with silica helps the pellet attain a 96.5 Shore A hardness.
Тарих
Барий сульфаты көміртекпен әрекеттесіп барий сульфидіне айналады. Көп ғасырлар бұрын осы түрленудің кездейсоқ жағдайда табылуы алғашқы синтетикалық люминофордың ашылуына себеп болды.
Barium sulfate is reduced to barium sulfide by carbon. The accidental discovery of this conversion many centuries ago led to the discovery of the first synthetic phosphor.
Қауіпсіздік аспектілері
Барийдің ерігіш тұздары адамдарға орташа деңгейде улы болғанымен, барий сульфаты ерімейтіндігіне байланысты зиянсыз. Бариймен кездейсоқ уланудың ең көп кездесетін себебі – BaSO4 ретінде дұрыс емес таңбаланған ерігіш барий тұздарын қолдану. Celobar оқиғасында (Бразилия, 2003) радиоконтрастты затты дұрыс дайындамағандықтан тоғыз пациент көз жұмды. Кәсіби әсерлерге қатысты, Кәсіптік қауіпсіздік және денсаулықты сақтау басқармасы рұқсат етілген шекті мәнді 15 мг/м3 деп белгілесе, Ұлттық еңбек қауіпсіздігі және денсаулық сақтау институты 10 мг/м3 шекті мәнді ұсынады. Тыныс алу арқылы болатын әсерлер үшін екі мекеме де кәсіби әсердің шекті мәнін 5 мг/м3 деп белгіледі.
Although soluble salts of barium are moderately toxic to humans, barium sulfate is nontoxic due to its insolubility. The most common means of inadvertent barium poisoning arises from the consumption of soluble barium salts mislabeled as BaSO4. In the Celobar incident (Brazil, 2003), nine patients died from improperly prepared radiocontrast agent. In regards to occupational exposures, the Occupational Safety and Health Administration set a permissible exposure limit at 15 mg/m3, while the National Institute for Occupational Safety and Health has a recommended exposure limit at 10 mg/m3. For respiratory exposures, both agencies have set an occupational exposure limit at 5 mg/m3.