Кіріспе
Португалиялық қашықтыққа жүгіруші (1947 жылы туған) Карлос Альберто де Соуза Лопес, GCIH (ˈkaɾluʒ ˈlɔpɨʃ, 18 ақпан 1947 жылы туған) – Португалияның «Спортинг» клубында өнер көрсеткен бұрынғы қашықтыққа жүгіруші. 1984 жылы Лос-Анджелесте өткен жазғы Олимпиада ойындарында марафонда жеңіске жетіп, Португалияның алғашқы Олимпиада чемпионы атанды және осы жарыс бойынша Олимпиада рекордын орнатты. Бұл рекорд 24 жыл бойы бұзылмады. 1985 жылы Лопес Роттердам марафонында 2:07:12 нәтижесімен марафон бойынша әлемдік рекордты жаңартты.
Carlos Alberto de Sousa Lopes, GCIH (ˈkaɾluʒ ˈlɔpɨʃ, born 18 February 1947) is a Portuguese former long distance runner who competed for Sporting of Portugal at club level. He won the marathon at the 1984 Summer Olympics in Los Angeles, becoming Portugal's first Olympic gold medalist and setting an Olympic record for the event. This record in the men’s marathon stood for 24 years. In 1985, Lopes set the marathon world record at 2:07:12 at the Rotterdam Marathon.
Ерте өмір
Лопес Португалияның Висеу қаласына жақын Вильдемоинхос ауылында дүниеге келген. Ол тас қасушының көмекшісі болып жұмыс істеді. Лопес жергілікті клубта футбол ойнағысы келді, бірақ әкесі бұған қарсылық танытқандықтан, ол басқа спорт түрлеріне көшті. 1967 жылы ол «Спортинг» (Португалия) клубының жеңіл атлетика командасына шақырылды, онда оның жаттықтырушысы Марио Монис Перейра болды және ол 1985 жылы карьерасын аяқтағанға дейін сол командада қалды.
Мансап
Лопес 1976 жылы Уэльстегі Чепстоу қаласында өткен әлем чемпионатында жеңімпаз атанды. 1976 жылы Монреальде өткен жазғы Олимпиада ойындарында Лопес 10 000 метр қашықтыққа қатысты. Жарыста Лопес 4000 метрден бастап қарқынды белгіледі, ал оның соңынан екі дүркін Олимпиада чемпионы Лассе Вирен ғана ерді. Вирен Лопесті соңғы айналымда басып өтіп, алтын медальді жеңіп алды, ал Лопес ыңғайлы екінші орынға ие болды. Жарыс барысында Лопес алғашқы 5000 метрді 14:08.94, ал екінші 5000 метрді 13:36.23 уақытында жүгірді, бұл оның қарқынын тұрақты түрде арттыру қабілетінің керемет дәлелі. Дегенмен, ол жол жарыстарында көбінесе соңғы айналымда қарқынын күрт арттыра алмады. Келесі жылы Лопес Германияның Дюссельдорф қаласында өткен әлем чемпионатында Леон Шотстан кейін екінші орын алды. Содан кейін Лопес бірнеше жарақат алды және 1980 жылы Мәскеуде өткен жазғы Олимпиада ойындарына ілікпеді. 1982 жылы Лопес қайтадан жақсы формаға келді және Норвегияның Осло қаласында 27:24.39 уақытпен 10 000 метрге еуропалық рекордты жаңартты, бұл рекорд бұрын оның командаласы Фернандо Мамедеге тиесілі болған. 1982 жылы Грекияның Афина қаласында өткен жеңіл атлетикадан еуропа чемпионатында Лопес 27:47.95 уақытпен 10 000 метрде төртінші орын алды, жеңімпаз Альберто Ковадан кейін. Жарыс барысында ол соңғы айналымда басылып кетуге дейін 6000 метрден 9800 метрге дейін қарқынды өзгертті. Лопес өзінің алғашқы марафонын 1982 жылғы Нью-Йорк марафонында өткізді, бірақ көрерменге соқтығысқан оқиға салдарынан марафонды аяқтамады. 1983 жылы Англияның Гейтсхед қаласында өткен әлем чемпионатында екінші орын алды. Лопес өзінің екінші марафонын 1983 жылы Роттердам марафонында өткізді. Ол 2:08:39 уақытпен еуропалық рекордтық уақытпен екінші орынды иеленді, бұл жарыстың жеңімпазы Роберт де Кастелладан екі секундқа қалып қойды. Содан кейін ол 1983 жылы Финляндияның Хельсинки қаласында өткен әлем чемпионатында 10 000 метрге қатысуға шешім қабылдады, онда жеңімпаз Альберто Ковадан кейін алтыншы орын алды. Осыдан кейін ол марафон және кросске көбірек назар аударуды шешті. 1984 жылы Лопес екінші әлем чемпионатында жеңімпаз атанды. Швецияның Стокгольм қаласында ол командаласы Фернандо Мамедеге көмектесіп, Хенри Рононың 27:22.50 уақытын 10 000 метрге жаңа әлем рекордымен жаңартты. Мамеде 27:13.81 уақытпен жеңіп алды, ал Лопес 27:17.48 уақытпен екінші орынға ие болды.
Олимпиада чемпионы
1984 жылы Лос-Анджелестегі жазғы Олимпиада ойындарына қатысуына шамалы ғана нүкес тиюге жақындады. Ойындарға бір апта қалғанда Лиссабонда машина шауып өткенімен, ол жарақат алмады. Лос-Анджелестегі Олимпиада марафоны өте ыстық ауа-райында өтті, ал жеңіске үміткерлер біртіндеп қалып қойғанда, Лопес 200 метрлік үстемемен және 2:09:21 Олимпиадалық рекордтық уақытпен 37 жасында алтын медальді жеңіп алды. Бұл жеңісі оның әлемдік деңгейдегі жүгіруші екенін бекітті, себебі ол соңғы қашықтықты орташа есеппен 2:55 минутқа шақырым сайын (4:42 минутқа миль сайын) жүгірді, марафонның соңында бұл өте жоғары қарқын. Лопестің Олимпиада рекорды 2008 жылы Қытайдың Пекин қаласында өткен жазғы Олимпиада ойындарында кениялық Сэмми Ванжиру 2:06:32 уақытпен жеңіске жеткенге дейін сақталды. 1985 жылы Лопес Португалияның Лиссабон қаласында әлем чемпионатында үшінші және соңғы рет жеңіске жетті.
Марафон бойынша әлем рекорды
Өзінің мансабындағы соңғы маңызды жарыс болған 1985 жылғы Роттердам марафонында Лопес 2:07.12 уақытпен әлемдегі ең жақсы марафон уақытын 53 секундқа жақсартып, 42,195 шақырымды 2:08.00-ден кем уақытта жүгірген алғашқы адам болды. L'Équipe: "Тамаша! Керемет! Лопестің Роттердамдағы жетістігін сипаттауға жеткілікті сөздер жоқ. Ол үш жылдан да аз уақыттың ішінде мүмкін емес нәрсеге жақындаған алғашқы адам болды. 20 жыл бұрын марафонды сағатына 20 шақырым жылдамдықпен жүгіретін адам болатынын кім ойлаған?" Роттердам баспасөзі: "Өз ерекше қабілетімен Карлос Лопес бұрынғы әлемдік рекордты 54 секундқа жақсартып, керемет қарқынымен әлемдік рекордқа оңай жетті. Ол Роттердамға келуі үшін 150 000 АҚШ доллары, ал сыйлық ретінде 67 000 АҚШ доллары алды. Бір адам үшін бұл үлкен ақша. Бірақ марафонның фантастикалық әлемінде, оны 2:07.12 уақытында тек 38 жастағы адам ғана орындай алады: Карлос Лопес".
Танымал мәдениет
Лопес «Симпсондардың» 12-ші маусымының 14-ші эпизодында пайда болады, Гомер телеарнада Олимпиаданың ең ұлы сәттері туралы деректі фильм көріп отырғанда. Ол 38 жасында марафондағы ең қарт жеңімпаз деп есептеледі және өзі оған шамалы үлкен екенін айтқан Гомерді Спрингфилд марафонына қатысуға ынталандырады. Лопес 1984 жылғы Олимпиада марафонын жеңген кезде 37 жаста болған.