Кіріспе
Францияда өткен футбол турнирі
1938 жылғы ФИФА әлем чемпионаты – ерлер құрама командалары арасындағы төрт жылда бір рет өткізілетін халықаралық футболдан әлем чемпионатының үшінші турнирі. Ол 1938 жылдың 4-19 маусымы аралығында Францияда өтті. Финалда Италия Венгрияны 4:2 есебімен жеңіп, титулын сақтап қалды. Италияның 1934 және 1938 жылғы құрамалары Витторио Поццо басшылығымен бірнеше рет әлем чемпионатын жеңген жалғыз ерлер құрамасы болып табылады. Бұл 1950 жылға дейінгі соңғы әлем чемпионаты болды; 1942 және 1946 жылғы әлем чемпионаттары Екінші дүниежүзілік соғыс салдарынан өткізілмеді.
Қонақжай таңдау
1936 жылы 13 тамызда Берлинде ФИФА Францияны жарыс өткізуші ел ретінде таңдады. Бірінші кезеңдегі дауыс беруде Аргентина мен Германиядан Франция жоғарырақ таңдалды. Италиядан кейін (1934 жылы) Еуропада екінші рет өткізілуі туралы шешім Оңтүстік Америкада наразылық тудырды, себебі жарыс алаңы екі құрлық арасында кезекпен алмасуы тиіс деп есептелді. Бұл Екінші дүниежүзілік соғыс басталар алдында өткен соңғы әлем чемпионаттарының бірі болды.
Біліктілік
Еуропадағы екінші рет Әлем чемпионатын өткізу туралы шешімге ашуланған Уругвай, Аргентина, АҚШ және Мексика жарысқа қатысудан бас тартты. Испания бұл уақытта Испаниядағы Азамат соғысының салдарынан қатыса алмады. Франция, жарыс ұйымдастырушы ел ретінде, және титул иелері Италия бірінші рет автоматты түрде іріктеуден өтті. 1938 жылдан бастап 2002 жылға дейін (қоса алғанда) титул иелері Әлем чемпионатына автоматты түрде қатысу құқығына ие болды, бірақ бұл ереже кейіннен жойылды. Қалған 14 орынның он бірі Еуропаға, екеуі Америкаға, ал біреуі Азияға бөлінді. Соның нәтижесінде, Еуропадан тыс үш ел ғана қатысты: Бразилия, Куба және Голландтік Шығыс Индия (Индонезия), соңғысы ФИФА Әлем чемпионатына қатысқан алғашқы азиялық ел болды. Бұл ФИФА Әлем чемпионатына қатысқан континенттік емес командалардың ең аз саны. Австрия Әлем чемпионатына іріктеліп, бірақ іріктеу аяқталғаннан кейін Аншлюс Австрияны Германиямен біріктірді. Австрия турнирден бас тартты, ал бірқатар австриялық ойыншылар Германия құрамасына қосылды, бірақ біріктірілген командада ойнаудан бас тартқан жұлдыз ойыншы Маттиас Синделар құрамаға енбеді. Латвия Австрияның іріктеу тобында екінші орын алды, бірақ қатысуға шақырылмады; Австрияның орны бос қалды, ал Австрияның бастапқы қарсыласы Швеция екінші турға автоматты түрде өтті. Бұл турнирде Куба мен Голландтік Шығыс Индияның (қазіргі Индонезия) Әлем чемпионатына алғашқы және 2022 жылға дейін жалғыз қатысуы тіркелді. Сонымен қатар, Польша мен Норвегия Әлем чемпионатына дебют жасады. Румыния келесі Әлем чемпионатына 1970 жылға дейін іріктеле алмады, Польша мен Нидерланды 1974 жылға дейін финалдық турнирге қайта оралмады, ал Норвегия 1994 жылға дейін Әлем чемпионатына іріктеле алмады. Біріккен Германия құрамасы 1994 жылға дейін қайтадан көзге түспеді, ал Австрия 1954 жылы оралып, үшінші орынды иеленді.
Формат
1934 жылғы нокаут жүйесі сақталды. Егер матч 90 минуттан кейін тең аяқталса, 30 минуттан қосымша уақыт беріледі. Егер қосымша уақыттан кейін де есеп тең болса, матч қайта ойналады. Бұл тікелей нокаут жүйесі қолданылған соңғы әлем чемпионаттарының бірі болды.
Қорытынды
1938 жылдың 5 наурызында Парижде өтетін жеребеге Германия, Франция, Италия, Чехословакия, Венгрия, Куба және Бразилия тіркелді. Австрияның қатысудан бас тартуына байланысты Швецияға тікелей жолдама берілді. Бірінші раундтың жеті матчының бесеуіне тең түсуді шешу үшін қосымша уақыт қажет болды; екі ойын қайта ойналды. Бір қайта ойнауда Куба Румынияны жеңіп, келесі сатыға өтті. Екінші қайта ойнауда Швейцарияға қарсы алғашқы ойында 1:0 есебімен жеңіске жеткен Германия 2:0 есебімен алға шықты, бірақ соңында 2:4 есебімен жеңілді. Бұл жеңіліс Париждегі жаушыл, бөтелке лақтыратын көрермендердің алдында болды және неміс жаттықтырушысы Сепп Хербергер бұл жеңіліске мәжбүр болған бес австриялық ойыншының жеңілісшіл көзқарасын кінәлады; кейін неміс журналисі «немістер мен австриялықтар бір командада болғанда да бір-біріне қарсы ойнағанды жақсы көреді» деп мәлімдеді. 2018 жылы бірінші раундта жеңіліске ұшырағанға дейін Германия бірінші раундтан шыға алмады, ал УЕФА Еуро-2020 турнирінің 16-шы кезеңінде Францияны пенальти сериясында жеңгенге дейін Швейцария турнирдің бірінші нокаут кезеңінен соңғы рет өткен болатын. Австрияның қатысудан бас тартуының нәтижесінде Швеция тікелей ширек финалға өтті және Кубаны 8:0 есебімен жеңді. Жарыс иесі Франция Италиядан жеңілді, ал Швейцария Венгриядан жеңілді. Чехословакия Бордодағы қызықты матчта Бразилияны қосымша уақытқа дейін жеткізді, бірақ қайта ойнауда жеңілді; оңтүстік американдықтар әлсіреген чехословакиялықтардан (алғашқы ойында Олдржих Неедли мен Франтишек Планичка сүйектері сынды) күштірек болды және 2:1 есебімен жеңіске жетті. Бұл әлем чемпионаттарында қайта ойналған соңғы матч болды. Венгрия жартылай финалда Швецияны 5:1 есебімен жеңді, ал Италия мен Бразилия екінші жартылай финалда көптеген маңызды кездесулерін өткізді. Бразилиялықтар жарақат алған Леоидассыз ойнады, ал италиялықтар 2:1 есебімен жеңіске жетті. Бразилия үшінші орын үшін Швецияны 4:2 есебімен жеңді. Финал алдында Бенито Муссолини командаға «Vincere o morire!» (сөзбе-сөз аударғанда «Жеңіс немесе өлім!») деген жеделхат жіберген деген қауесет тарады. Бұл сөздер нақты қауіп ретінде емес, жеңіске жетуге шақыру ретінде қарастырылуы керек еді. Алайда, мұндай жеделхаттың тіркелген деректері жоқ, ал 2001 жылы сұхбат берген әлем чемпионатының ойыншысы Пьетро Рава: «Жоқ, жоқ, жоқ, бұл рас емес. Ол бізге сәттілік тілеген жеделхат жіберді, бірақ ешқашан «жеңіс немесе өлім» демеді» деді. Финал Париждегі «Стад Олимпик де Коломб» стадионында өтті. Витторио Поццоның италиялық командасы ерте басымдыққа ие болды, бірақ Венгрия екі минуттан кейін теңестірді. Италиялықтар көп ұзамай қайтадан көш бастады және бірінші таймның соңында венгрлерден 3:1 есебімен алға шықты. Венгрия ойынға қайта орала алмады. Соңғы есеп италиялықтардың 4:2 үстемдігін көрсетті, Италия титулды сәтті қорғаған және тағы да әлем чемпионатының жеңімпазы атанған алғашқы команда болды. Екінші дүниежүзілік соғыстың салдарынан әлем чемпионаты келесі 12 жыл бойы, 1950 жылға дейін өткізілмеді. Нәтижесінде Италия 1934 жылдан 1950 жылға дейін рекордтық 16 жыл бойы әлем чемпионатының чемпионы болды. Италиялық ФИФА вице-президенті доктор Отторино Барасси екінші дүниежүзілік соғыс кезеңінде трофейді төсегінің астындағы аяқ киім қорабында жасырып, оны жаулап алушы әскерлердің қолына түсуден сақтап қалды.
Орындар
Турнирді өткізу үшін он қаладағы он бір арена жоспарланған еді; олардың барлығы, Австрияның турнирден шығуына байланысты Лиондағы «Стад де Герланд» аренасынан басқа, матчтарды қабылдады. Коломб, Марсель, Париж, Бордо, «Олимпик де Коломбс» стадионы, «Велодром» стадионы, «Принц паркі», «Лескур» паркі. Сыйымдылығы: 60 000. Сыйымдылығы: 48 000. Сыйымдылығы: 40 000. Сыйымдылығы: 34 694. Страсбург, Ле-Хавр, «Меину» стадионы, «Муниципальдік» стадион. Сыйымдылығы: 30 000. Сыйымдылығы: 22 000. Реймс, Тулуза, Лилль, Антиб, «Муниципальдік велодром», «T.O.E.C.» стадионы, «Виктор Букки» стадионы, «Форт Карре» стадионы. Сыйымдылығы: 21 684. Сыйымдылығы: 15 000. Сыйымдылығы: 15 000. Сыйымдылығы: 7 000.
Ұжымдар
Финалдық турнирге қатысқан барлық құрама командалардың тізімін 1938 жылғы ФИФА әлем чемпионатының құрама командалары бетінен қараңыз.
ФИФА ретроспективті рейтинг
1986 жылы ФИФА 1986 жылға дейінгі әрбір әлем чемпионатына қатысқан барлық командалардың жарыстағы прогресі, жалпы нәтижелері және қарсыластардың сапасына сүйене отырып, рейтингті жариялады. 1938 жылғы турнирдің рейтингтері төмендегідей болды:
R (Түпкілікті рейтинг) Команда P (Ойнатылған) W (Жеңіс) D (Тең түскен) L (Жеңілген) GF (Соғылған голдар) GA (Шығарылған голдар) GD (Голдар айырмасы) Pts. (Ұпай)
1 4 4 0 0 11 5 +6 8
2 4 3 0 1 15 5 +10 6
3 5 3 1 1 14 11 +3 7
4 3 1 0 2 11 9 +2 2
Шартынан шығарылған (Ширек финалда)
5 3 1 1 1 5 3 +2 3
6 3 1 1 1 5 5 0 3
7 3 1 1 1 5 12 −7 3
8 2 1 0 1 4 4 0 2
Шартынан шығарылған (1/16 финалда)
9 2 0 1 1 4 5 1 1
10 2 0 1 1 3 5 –2 1
11 1 0 0 1 5 6 −1 0
12 1 0 0 1 1 2 −1 0
13 1 0 0 1 1 3 −2 0
14 1 0 0 1 0 3 −3 0
15 1 0 0 1 0 6 −6 0
16 Аустрия Қатысудан бас тартты.