Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Замбияның бұрынғы үкімет басшысы
Former head of government in Zambia
Замбияның премьер-министрі Замбия үкіметінің басшысы болған. 1973 жылдан 1975 жылға дейін Майнза Чона Ұлыбританиядан тәуелсіздік алғаннан кейін бұл лауазымды алғашқы болып атқарды (Кеннет Каунда 1964 жылы Замбия тәуелсіздік алғанға дейін Солтүстік Родезияның жалғыз премьер-министрі болды). Замбия премьер-министрінің лауазымы 1991 жылы, Каунданың президенттік өкілеттігінің соңғы айларында таратылды. Осыдан бері Замбия президенті мемлекет басшысы және үкімет басшысы қызметтерін бірге атқарады.
The prime minister of Zambia was the head of government of Zambia. From 1973 to 1975, Mainza Chona was the first person to hold the position following independence from the United Kingdom (Kenneth Kaunda was the only prime minister of Northern Rhodesia in 1964, before it became independent as Zambia). The position of the prime minister of Zambia was abolished in 1991, in the last months of Kaunda's presidential term. Since then, the President of Zambia serves as both the head of state and the head of government.
Солтүстік Родезия
Ел Британдық Оңтүстік Африка компаниясының Родезиядағы үстемдігінен бөлек Солтүстік Родезия британдық колониясы ретінде құрылғанда, сайланған Заң шығару кеңесі құрылды. Ол кезде премьер-министр лауазымы болған жоқ, барлық атқару билігі Солтүстік Родезия губернаторына жүктелді. Дегенмен, кеңестегі ең ірі сайланған партияның жетекшісі «бейресми» премьер-министр деп есептелді. Солтүстік Родезия Оңтүстік Родезия және Ньясалендпен бірігіп Родезия және Ньясаленд Федерациясын құрғанда, Федерация премьер-министрі лауазымы құрылды, ал Солтүстік Родезияның Рой Уэленски осы лауазымды екінші және соңғы рет иеленді. Солтүстік Родезияның шығуына байланысты федерация тарағаннан кейін колония үшін премьер-министр лауазымы құрылды. Солтүстік Родезияның тұңғыш және жалғыз премьер-министрі 1964 жылғы жалпы сайлауда жеңіске жеткеннен кейін, тәуелсіздік алғанға дейін Біріккен Ұлттық Тәуелсіздік Партиясының (БҰТП) Кеннет Каунда болды.
When the country was founded as the British colony of Northern Rhodesia separate from British South Africa Company rule in the Rhodesias, the elected Legislative Council was created. At the time, the office of prime minister did not exist, with all executive power being vested in the governor of Northern Rhodesia. However, the leader of the largest elected party on the council was considered as the "unofficial" prime minister. When Northern Rhodesia united with Southern Rhodesia and Nyasaland to form the Federation of Rhodesia and Nyasaland, the office of prime minister of the Federation of Rhodesia and Nyasaland was created, with Northern Rhodesia's Roy Welensky becoming the second and final holder of the office. Following the breakup of the federation due to the withdrawal of Northern Rhodesia, the office of prime minister was created for the colony. The first and only prime minister of Northern Rhodesia was the United National Independence Party's (UNIP) Kenneth Kaunda after winning the 1964 general election ahead of independence.
Қазақстан
Тәуелсіздік алғаннан кейін және елдің атауы Замбия болып өзгергеннен кейін Каунда қарсылықсыз сайланғаннан кейін Замбияның жаңа президенті болды. Осыған сәйкес премьер-министр лауазымы жойылды. 1973 жылы Замбия Конституциясына енгізілген түзетулерге сәйкес премьер-министр лауазымы қайтадан құрылды, бірақ оның иесі Замбияны басқаруда UNIP Бас хатшысына бағынышты болды. Бұл UNIP Орталық Комитетінің Конституция бойынша Замбия Парламентінен басымдығы болғандықтан болды. 1975 жылы Чона отставкаға кетіп, оның орнына Илайджа Муденда тағайындалды. 1977 жылы Чона бір жылға премьер-министр болып қайта тағайындалды, содан кейін Даниэль Лисуло осы лауазымды атқарды. 1985 жылы Кэбби Мускотуан Налумино Мундиядан лауазымды қабылдап, ең жас премьер-министр атанды және сонымен қатар UNIP Орталық Комитетінің мүшесі емес алғашқы премьер-министр болды. 1989 жылы ол қызметтен алынып, президент Каунда оның келесі президент болуға ниеттенгенін сенгендіктен, шет елде дипломатиялық қызметке жіберілді. 1991 жылы көппартиялық демократиялық сайлауларға мүмкіндік беру үшін жаңа Конституция қабылданғаннан кейін лауазым қайтадан жойылды, бұл UNIP көппартиялық демократия қозғалысы (MMD)мен келіссөздер жүргізу нәтижесінде болды. Конституция соңғы премьер-министр Малимба Машекеге 1991 жылғы Замбияның жалпы сайлауына дейін лауазымда қалуға рұқсат берді.
Upon independence and the renaming of the country as Zambia, Kaunda became the new president of Zambia after being elected unopposed. The office of prime minister was abolished accordingly. In 1973, following an amendment to the Constitution of Zambia, the office of prime minister was re established as the titular head of the government but the holder would be subordinate to the Secretary General of UNIP in governing Zambia. This was because the Central Committee of UNIP had precedence over the Parliament of Zambia under the Constitution. In 1975, Chona resigned and was replaced by Elijah Mudenda. In 1977, Chona became prime minister again for a year before the role was taken over by Daniel Lisulo. Kebby Musokotwane took the role over from Nalumino Mundia in 1985, becoming the youngest prime minister and also the first that was not a member of UNIP's Central Committee. He was removed in 1989 and given an overseas diplomatic post due to President Kaunda believing he was aiming to become the next president. In 1991, the office was abolished again following a new constitution being created to allow for multi party democratic elections following UNIP negotiations with the Movement for Multi Party Democracy (MMD). The constitution allowed for the final prime minister, Malimba Masheke, to remain in office until the 1991 Zambian general election.