Джон Уильям Дрейпер: Ғалым, философ және фотограф өмірі

Кіріспе

Британдық ғалым (1811–1882)
Джон Дрейпер есімді басқа адамдар

Джон Уильям Дрейпер (5 мамыр 1811 – 4 қаңтар 1882) – ағылшын ғалымы, философ, дәрігер, химик, тарихшы және фотограф. Ол портреттік фотографияны (1839–40) дамытуға үлкен үлес қосты және 1840 жылы айдың ең толық суретін түсірді. Сонымен қатар, ол Америкалық Химиялық Қоғамның (1876–77) алғашқы президенті және Нью-Йорк университетінің Медицина мектебінің негізін қалаушылардың бірі болды. Дрейпердің «Дін мен ғылым арасындағы қақтығыстың тарихы» атты кітабы дін мен ғылым арасындағы қарым-қатынаста туа біткен қарсылық бар деген қақтығыс теориясын танымал етті. Бұл кітап кеңінен оқылды және көптеген тілдерге аударылды. Оның ұлы Генри Дрейпер және немересі Антония Мори – астрономдар болды. Оның немересі Карлотта Мори (Антонияның кіші қарындасы) – палеонтолог. Оның үлкен ұлы Джон Кристофер Дрейпер – химик, ал ұлы Дэниел Дрейпер – метеоролог болды.

Ерте өмір

Джон Уильям Дрейпер 1811 жылғы 5 мамырда Англияның Ланкашир графтығындағы Сент-Хеленс қаласында Джон Кристофер Дрейпердің, веслиан дін қызметкерінің, және Сара (Рипли) Дрейпердің отбасында дүниеге келді. Оның үш қарындасы болды: Дороти Кэтрин Дрейпер (6 тамыз 1807 – 10 желтоқсан 1901), Элизабет Джонсон және Сара Рипли. 23 маусымда ол веслиан методистік дін қызметкері Ябез Бантингтен крещение рәсімін қабылдады. Оның әкесі Англияның түрлі қауымдарын қызмет етуіне байланысты отбасын жиі көшіруге мәжбүр болды. Джон В. Дрейпер 1822 жылға дейін үйде оқыды, содан кейін Вудхаус Гроув мектебіне түсті. Ол 1826 жылы қайтадан үйде оқуға оралды, ал 1829 жылы Лондон университетінің колледжіне қабылданды. Лондон университетінде Дрейпер Эдвард Тернердің (химик) жетекшілігімен химияны оқыды. 1831 жылғы 13 қыркүйекте Джон Уильям Дрейпер Антония Каэтана де Пайва Перейра Гарднерге (шамамен 1814–1870), Португалия королі Жоау VI мен Испания королі Шарлоттаның сарай дәрігері Даниэль Гарднердің қызына үйленді. Антония Португалиядан Наполеонның басқындығынан қашқаннан кейін Бразилияда дүниеге келді. Антонияның анасы кім болғаны туралы пікір таласы бар. Шамамен 1830 жылы Антония ағасы Дэниелмен бірге Лондонға күйеуінің әйеліне қоныстандырылды. 1831 жылғы шілдеде әкесі қайтыс болғаннан кейін Джон Уильямның анасы балаларымен бірге АҚШ-тың Вирджиния штатына көшіп баруға көндірілді. Джон Уильям жергілікті методист колледжінде оқытушы болып жұмыс істеуді үміттенеді.

Вирджиния

1832 жылы отбасы Вирджиния штатының Мекленбург округіне қоныстанды, Кристиансвиллден (қазіргі Чейс-Сити) шығысқа қарай 7 миль (11 км) қашықтықта. Джон Уильям күтілген оқытушылық қызметке кеш келгенімен, Кристиансвиллде зертхана ашты. Ол мұнда тәжірибелер жүргізіп, медициналық мектепке түсуге дейін сегіз мақала жариялады. Оның әпкесі Дороти Кэтрин Дрейпер оның медициналық білімі үшін сурет салу және бояу сабақтары арқылы қаржымен көмектесті. 1836 жылдың наурыз айында Пенсильвания университетінің медицина мектебін бітірді. Сол жылы Вирджиниядағы Хэмпден-Сидней колледжінде оқытушылық қызметін бастады.

Нью-Йорк

1837 жылы Дрейпер Нью-Йорк университетінің жоспарланған медициналық мектебінде химия кафедрасының меңгерушісі қызметін қабылдады, бірақ жобаны іске асыру үшін жеткілікті қаржы болмады. 1839 жылы Дрейпер университеттің химия және ботаника профессоры болып сайланды және отбасымен бірге Нью-Йорк қаласына көшті. Ол Нью-Йорк университетінің Медициналық мектебін құруға көмектесті, 1840 жылдан 1850 жылға дейін профессор, 1850 жылдан 1873 жылға дейін мектеп директоры, ал 1881 жылға дейін химия профессоры болып жұмыс істеді.

Жұмыс

Дрейпер фотохимияда маңызды зерттеулер жүргізді, Луи Дагердің процесін жетілдіру арқылы портрет фотосуреттерін жасауға мүмкіндік берді (1839), сондай-ақ «Өсімдіктер ұйымы» (1844), химия бойынша оқулық (1846), табиғи философия бойынша оқулық (1847), физиология бойынша оқулық (1866) және сәулелену энергиясы туралы ғылыми еңбектер жинағын (1878) жариялады. 1839 жылдың көктемінде, фотохимияда көп жылдық тәжірибесі бар Дрейпер Вирджиния штатындағы Хэмпден-Сидней колледжінде Талботип суреттерін түсірді. Бірақ ол нәтижеге қанағаттанбады және дагеротип процесінің жариялануын күтуге шешім қабылдады. 1839 жылдың қыркүйек айының соңында бұл процестің мәліметтері Америкаға жеткенде, Нью-Йорк университетінің профессоры Дрейпер ландшафт суреттерін түсірді. 23 қыркүйекте немесе оған жуық күндері ол өзінің ассистенті Уильям Генри Гудты бейнелеген ең алғашқы дагеротип портреттерінің бірін жасады. 1839 және 1840 жылдары Дрейпер дагеротип портреттерін жасау қиындығын шешуге күш салды. Ол Сэмюэл Морзебен бірлесіп жұмыс істеді және 1840 жылдың көктемінде Нью-Йорк университетінің шатырындағы ғимаратта, сол кездегі ең алғашқы дагеротип студияларының бірін ашты. Дрейпер сонымен қатар әпкесі Дороти Кэтрин Дрейперді суретке түсірді, ал сол суреттердің бірі (суретті қараңыз) 1840 жылы Джон Гершельге жіберген хаты арқылы көпке танылды. XIX ғасырда бұл суреттің бірнеше көшірмесі жасалды, ал Дрейпердің хатына қоса берілген фотосурет те Дрейпердің өзі жасаған көшірме болуы мүмкін. 1840 жылдың наурыз айында Дрейпер астрономиялық нысан – Айдың суретін түсірген екінші адам болды, бұл алғашқы астрофотографиялардың бірі саналды. 1843 жылы ол күн спектрінің дагеротиптерін жасады, олар жаңа инфрақызыл және ультракөк сәулелерді көрсетті. 1850 жылы ол фотомикрография жасады және ұлы Генриді (сонда 13 жаста) оларды жасауға қатыстырды. Дрейпер 1842 жылы жарық сәулелері сіңірілген жағдайда ғана химиялық өзгерістер тудыра алады деген гипотезаны ұсынды. Ол 1817 жылы осы идеяны бұрын, бірақ белгісіз болған Теодор Гротусс та жариялағандықтан, бұл заң Гроттусс-Дрейпер заңы деп аталды. 1847 жылы ол барлық қатты денелердің шамамен 977 °F (798 K) температурада бірдей қызыл түспен жарқырайтынын анықтады, бұл құбылыс Дрейпер нүктесі деп аталды. 1860 жылдың 30 мамырында Оксфордтағы эволюциялық пікірталас кезінде Дрейпер «Еуропаның интеллектуалды дамуы, мырза Дарвиннің және басқалардың пікірлерімен қарастырылғанда, организмдердің прогресі заңмен анықталады» деген мақаласы бойынша баяндама жасады. Дрейпердің баяндамасы Дарвиннің бейімделу және орта туралы метафорасын әлеуметтік және саяси зерттеулерге қолданудың алғашқы мысалы болды, бірақ ол ұзақ және көңілсіз деп есептелді. Залда епископ Сэмюэл Уилберфорстың Чарльз Дарвиннің «Түрлердің пайда болуы» атты жаңа басылымы туралы пікірін тыңдау үшін көп адам жиналды, ал бұл оқиға Томас Генри Хакслидің Уилберфорсқа берген жауабы туралы хабарларға байланысты Дарвин теориясына реакцияның маңызды бөлігі болды. [[Файл:Дороти Дрейпер.jpg|thumb|upright|Джон Дрейпердің 1840 жыл шамасында түсірген Дороти Кэтрин Дрейпердің (1807–1901) суретінің көшірмесі. Тақтаның мөлшері: 8,3 × 10,2 см (3 1/4 × 4 дюйм). Дрейпер 1844 жылы Америка философиялық қоғамының мүшесі болып сайланды. Ол 1876 жылы Америка химиялық қоғамының алғашқы президенті болды. 1877 жылы Ұлттық ғылым академиясының мүшесі болып сайланды.

Draper did important research in photochemistry, made portrait photography possible by his improvements (1839) on Louis Daguerre's process, and published Organization of Plants (1844), a textbook on Chemistry (1846), textbook on Natural Philosophy (1847), textbook on Physiology (1866), and Scientific Memoirs (1878) on radiant energy. In the spring of 1839, Draper, with years of experience in photochemistry, took Talbotype photographs at Hampden Sydney College in Virginia. However, he was dissatisfied with the results and decided to wait for the publication of the daguerreotype process. Once the details of the process arrived in America in late September 1839, Draper, now a professor at New York University, captured landscape photographs. On or around September 23, he took one of the earliest daguerreotype portraits, which depicted his assistant, William Henry Goode. Throughout 1839 and 1840, Draper focused on solving the challenge of creating daguerreotype portraits. He collaborated with Samuel Morse and in spring 1840 operated a daguerreotype studio, one of the earliest of its kind, in a building on the roof of the New York University. Draper also photographed his sister, Dorothy Catherine Draper, and one of those pictures (see image) became known to the public via the letter which Draper sent to John Herschel in 1840. Several copies were made of this picture in the 19th century, and the photograph attached with Draper's letter was also likely a copy made by Draper himself. In March 1840 Draper became the second person to produce photographs of an astronomical object, the Moon, considered the first astrophotographs. In 1843 he made daguerreotypes of the solar spectrum that revealed new infra red and ultra violet lines. In 1850 he was making photomicrographs and engaged his son, Henry (then 13 years old), into their production. Draper developed the proposition in 1842 that only light rays that are absorbed can produce chemical change. It came to be known as the Grotthuss–Draper law when his name was teamed with a prior but apparently unknown promulgator Theodor Grotthuss of the same idea in 1817. In 1847 he published the observation that all solids glow red at about the same temperature, about 977 °F (798 K), which has come to be known as the Draper point. On Saturday 30 May the 1860 Oxford evolution debate featured Draper's lecture on his paper "On the Intellectual Development of Europe, considered with reference to the views of Mr. Darwin and others, that the progression of organisms is determined by law." Draper's presentation was an early example of applying a Darwinian metaphor of adaptation and environment to social and political studies, but was thought to be long and boring. The hall was crowded to hear Bishop Samuel Wilberforce's views on Charles Darwin's recent publication of On the Origin of Species, and the occasion was a historically significant part of the reaction to Darwin's theory due to reports of Thomas Henry Huxley's response to Wilberforce. [[File:Dorothy Draper. jpg|thumb|upright|Copy of a photograph of Dorothy Catherine Draper (1807 1901) taken by John Draper c. 1840. Plate size: 8.3×10.2 cm (3 1/4×4 in). Draper was elected a member of the American Philosophical Society in 1844. He served as the first president of the American Chemical Society in 1876. He was elected to the National Academy of Sciences in 1877.

Өлім

"Дрейпер үйі" (Генри Дрейпер обсерваториясы). Ол 1882 жылдың 4 қаңтарында 70 жасында Нью-Йорк штатының Хастингс-он-Хадсон қаласындағы үйінде қайтыс болды. Қоштасу рәсімі Нью-Йорк қаласындағы Боуэридегі Сент-Марк шіркеуінде өтті. Ол Нью-Йорк штатының Бруклин қаласындағы Грин-Вуд зиратына жерленді.

Мұра

1975 жылы Хейстингстегі Дрейпердің үйі, Генри Дрейпер обсерваториясы ретінде белгілі, Ұлттық тарихи ескерткіш деп жарияланды. 1976 жылы Нью-Йорк университеті оның пән аралық зерттеулерге өмір бойы адал болғанын еске алу үшін Джон В. Дрейпер атындағы гуманитарлық және әлеуметтік ой-пікір саласындағы пән аралық магистрлік бағдарламасын (Дрейпер бағдарламасы) құрды. 2001 жылы Дрейпер және Америка химиялық қоғамының құрылуы Нью-Йорк университетінде Ұлттық тарихи химиялық ескерткіш ретінде тағайындалды.

Жарияланымдар

Дрейпер бірнеше кітаптар мен журналдарға мақалалар жазды (Google Scholar). Оның кітаптарына мыналар жатады:
«Химия элементтері, соның ішінде ғылымның ең соңғы жаңалықтары және медицина, фармация және өнер салаларына қолданылуы». Роберт Кейн мен Джон Уильям Дрейпер еңбегі. Нью-Йорк: Harper and Brothers, 1842. «Америка Азамат соғысының тарихы». Нью-Йорк: Harper & Brothers, 1867–70. «Дін мен ғылым арасындағы қақтығыстың тарихы». Нью-Йорк: D. Appleton, 1874. «Еуропаның зияткерлік даму тарихы». Нью-Йорк: Harper & Brothers, 1863, 1900 жылғы басылым, v.1, v.2. «Адам физиологиясы, статистикалық және динамикалық; немесе адам өмірінің шарттары мен барысы». Нью-Йорк: Harper & Brothers, 1856. «Франклиннің өмірі», Рональд С. Уилкинсон редакциялаған. Вашингтон, округ Колумбия: Конгресс кітапханасы, АҚШ Үкіметтік баспа кеңсесі, 1977. Дрейпер, Джон Уильям. (1875). «Дін мен ғылым арасындағы қақтығыстың тарихы». Henry S. King & Co (Кембридж университетінің баспасында қайта басылды, 2009). «Америкадағы ғылым: доктор Джон В. Дрейпердің Америкалық химия қоғамының президенті ретінде ашылу сөзі». Нью-Йорк: J. F. Trow & Son, Printers, 1876. «Ғылыми естеліктер; сәулелену энергиясын білуге жасалған тәжірибелік үлестер». Нью-Йорк: Harper & Brothers, 1878. «Химия бойынша оқулық. Мектептер мен колледждер үшін». Нью-Йорк: Harper & Brothers, 1851, 1861 жылғы басылым. «Табиғи философия бойынша оқулық». Нью-Йорк: Harper & Brothers, 1847. «Американың болашақ азаматтық саясаты туралы ойлар». 3-басылым. Нью-Йорк: Harper & Brothers, 1867. «Өсімдіктердің құрылымын құратын күштер туралы трактат». Капиллярлық тартылыс, электр және жарықтың химиялық әрекеті туралы бірнеше естеліктерді қамтитын қосымшамен. Нью-Йорк: Harper & Brothers, 1844.