Артур Эйкин: Англиялық химик, минералог және ғылыми жазушы

Кіріспе

Артюр Айкин (19 мамыр 1773 – 15 сәуір 1854) – ағылшын химигі, минералог және ғылыми жазушы, Химиялық қоғамның (қазіргі Корольдік химия қоғамы) негіс қалаушы мүшесі. Ол 1841 жылы қоғамның қазынашысы болып тағайындалды, ал кейіннен қоғамның екінші президенті болды.

Өмір

Ол Уоррингтон қаласында, Ланкаширде, көрнекті унитариандықтар отбасында дүниеге келді. Олардың арасында ең танымал – оның әкесінің әпкесі Анна Летиция Барбольд, поэзия, эсселер және балалар әдебиетінің алғашқы туындыларын жазған әдебиетші әйел. Оның әкесі, доктор Джон Айкин, дәрігер, тарихшы және жазушы болған. Оның әкесінің әкесі, сондай-ақ Джон (1713–1780), унитариандық ғалым және теологиялық ұстаз болды, ол Уоррингтон академиясымен тығыз байланыста болды. Оның әпкесі Люси (1781–1864) тарихи жазушы болды. Олардың ағасы Чарльз Рошемонт Айкин оның әпкелері тәрбиелеп, туысы ретінде өсірді. Артур Айкин Хакнидегі Жаңа колледжде Джозеф Пристлиден химияны оқыды және ғылымның практикалық қолданылуына ерекше назар аударды. Жастық шағында ол қысқа мерзімге унитариандық пастор болды. Айкин Гай ауруханасында отыз екі жыл бойы химиядан дәріс берді. 1801 жылы Британдық минералогиялық қоғамның президенті болды, ал 1806 жылы Аскезиан қоғамымен біріккенге дейін бес жыл осы лауазымда қалды. 1803 жылдан 1808 жылға дейін ол «Жылдық шолудың» редакторы болды. 1805 жылы Айкин Лондон институтының акционері болды, ол 1806 жылы ресми түрде құрылды. Ол 1807 жылы Лондон геологиялық қоғамын құрушылардың бірі болды және 1812–1817 жылдары оның құрметті хатшысы қызметін атқарды. Ол 1813 және 1814 жылдары лекциялар оқыды. Ол, басқалармен қатар, Урекин және Шропшир көмір кеніші туралы мақалаларын осы қоғамның еңбектеріне жариялады. Оның «Минералогия нұсқаулығы» 1814 жылы жарық көрді. Кейін ол өнер қоғамының жалақылы хатшысы болды, содан кейін мүше болып сайланды. Ол 1841 жылы Лондон химиялық қоғамын құрды, оның бірінші казнашысы және 1843–1845 жылдар аралығында екінші президенті болды. Өзін асырау үшін, Британдық минералогиялық қоғаммен, Лондон институтымен және Геологиялық қоғаммен жұмыс істегеннен басқа, Айкин жазушы, аудармашы және Гай ауруханасындағы медицина студенттері мен жұртшылыққа лекция оқушы болып жұмыс істеді. Оның жазулары мен журналистикасы шетелдік ғылыми жаңалықтарды британдық жұртшылыққа таратуға көмектесті. Ол сондай-ақ Линней қоғамының мүшесі болды және 1820 жылы Азаматтық инженерлер институтына қосылды. Ол салмақты ойлы және кең білімді адам ретінде жоғары бағаланды. Айкин ешқашан үйленбеді және 1854 жылы Лондондағы Хокстонда қайтыс болды.

He was born at Warrington, Lancashire into a distinguished literary family of prominent Unitarians. The best known of these was his paternal aunt, Anna Laetitia Barbauld, a woman of letters who wrote poetry and essays as well as early children's literature. His father, Dr John Aikin, was a medical doctor, historian, and author. His grandfather, also called John (1713–1780), was a Unitarian scholar and theological tutor, closely associated with Warrington Academy. His sister Lucy (1781–1864) was a historical writer. Their brother Charles Rochemont Aikin was adopted by their famous aunt and brought up as their cousin. Arthur Aikin studied chemistry under Joseph Priestley in the New College at Hackney, and gave attention to the practical applications of the science. In early life, he was a Unitarian minister for a short time. Aikin lectured on chemistry at Guy's Hospital for thirty two years. He became the President of the British Mineralogical Society in 1801 for five years up until 1806 when the Society merged with the Askesian Society. From 1803 to 1808 he was editor of the Annual Review. In 1805 Aiken also became a proprietor of the London Institution, which was officially founded in 1806. He was one of the founders of the Geological Society of London in 1807 and was its honorary secretary in 1812–1817. He also gave lectures in 1813 and 1814. He contributed papers on the Wrekin and the Shropshire coalfield, among others, to the transactions of that society. His Manual of Mineralogy was published in 1814. Later he became the paid secretary of the Society of Arts and later was elected as a fellow. He was founder of the Chemical Society of London in 1841, being its first treasurer and, between 1843 and 1845, second president. In order to support himself, outside of his work with the British Mineralogical Society, the London Institution and the Geological Society, Aiken worked as a writer, translator and lecturer to the public and to medical students at Guy's Hospital. His writing and journalism were useful for publicising foreign scientific news to the wider British public. He was also a member of the Linnean Society and in 1820 joined the Institution of Civil Engineers. He was highly esteemed as a man of sound judgement and wide knowledge. Aikin never married, and died at Hoxton in London in 1854.