Кіріспе

2003 жылғы Ауған әйелдеріне қол жеткізу туралы заң – АҚШ Өкілдер палатасына Кэролин Малони (Демократ, Нью-Йорк штаты) және Дана Рорабахер (Республикан, Калифорния штаты) тарапынан енгізілген заң жобасы. Бұл заң жобасы 2003 жылдың 27 наурызында Өкілдер палатасына ұсынылып, бірден Халықаралық қатынастар комитетіне жіберілді.

Қорғасын

Аталмыш заң жобасы Ауғанстанды қайта жаңғыртуда әйелдердің маргиналдануына байланысты туындаған алаңдаушылықтардың нәтижесінде ұсынылды. Сонымен қатар, 2000-шы жылдардың басында АҚШ бастаған Ауғанстан әскери операциясы (АҚШ-тың Ауғанстанға басып кіруі) кезінде Талибан режимі құлатылғанмен, Ауғанстандағы әйелдердің жағдайы тұрақсыз болып қала берді. Бұл заң жобасы Ауғанстан әйелдері мен қыздарына саяси және адам құқықтары, денсаулық сақтау, білім беру, оқыту, қауіпсіздік және тұрғын үймен қамтамасыз етуге бағытталған көмек көрсетуді қарастырады. Заң жобасы Ауғанстанда жүзеге асырылып жатқан қайта құру және даму жұмыстарына әйелдерді интеграциялау арқылы олардың жағдайын жақсартуға және мүмкіндіктерін кеңейтуді мақсат етеді. Бұл мақсатқа жету үшін заң жобасы қаржыландыруды бөлуді, көмек тағайындау талаптарын белгілеуді, Ауғанстандағы АҚШ халықаралық саясатының мақсаттарын анықтауды және АҚШ-тың саясатты іске асыру кезіндегі мінез-құлқының стандарттарын орнатуды көздейді.

Мақалалар

1996 жылдан бастап Талибан әйелдерді қоғамнан оқшаулаған, шариғат деп аталатын өте қатаң заңдарды күштеңдірді. Осы заңдар теледидар мен кітаптар сияқты кез келген ойын-сауықты тыйым салды. 2001 жылдың 11 қыркүйегінде болған террористік шабуылдан кейін АҚШ бақылауды күшейтіп бастады. 9/11 оқиғасы АҚШ-тың Әфғанстанға, Талибанға қарсы араласуына әкелді. 2003 жылғы «Ауған әйелдеріне қолжетімділік туралы» заң қабылданды және ол әлі де ауған әйелдері мен қыздарын қысымнан қорғауға бағытталған күш-жігер болып табылады. Талибан билікке келгеннен бері Ауғанстандағы жас әйелдер мен қыздар білім алу мүмкіндігінен айырылды. «Ауған әйелдеріне қолжетімділік туралы» заңның мақсаты – ауған әйелдерін қауіпсіздік, денсаулық сақтау және білім беру сияқты негізгі адам құқықтарымен қамтамасыз ету, сонымен қатар ұзақ жылдар бойы білім алу мүмкіндігіне ие болмағандарды қалай оқытуға болатынын анықтау.

Ағымдағы жағдай

"Ауған әйелдеріне қолжетімділік туралы" заң, бастапқыда ауған әйелдерінің құқықтары мен бостандықтарын арттыру мақсатында ұсынылған, іске асыру кезінде маңызды қиындықтарға тап болды. Талибан билікке келгеннен кейін, әйелдер құқықтарының шектелуіне қатысты кең тараған алаңдаушылықтар туды, бұл заңның негізгі мақсаттарына кері әсер етеді. БҰҰ Әйелдер бөлімдерінен түскен хабарлар бойынша, әйелдердің білім беру және еңбек нарығына қатысуы күрт төмендеді, бұл заңның көздеген мақсаттарына тікелей қайшы келеді. Сонымен қатар, Ауғанстандағы халықаралық қауымдастықтың қатысуы күрделірек болды, бұл заңның жобаларын іске асыру үшін қажетті қаржыландыру мен қолдауға әсер етіп отыр.

Саяси тұрақсыздық

Талибан режимінің қайта жандануы саяси жағдайды күрт өзгертіп, Заңның қағидаларын сақтауды едәуір қиындатты. Талибанның әйелдер құқығына қатысты тарихи көзқарасы, әсіресе білім беруге, жұмысқа орналасуға және еркін қозғалысқа қойған шектеулері, Заңның мақсаттарымен тікелей қайшы келеді. Бұл саяси өзгеріс әйелдер құқықтарын ілгерілетуге және соңғы жиырма жылда қол жеткізілген табыстарды сақтауға елеулі кедергі келтіреді.

Мәдени және әлеуметтік кедергілер

Ауғанстанда әйелдердің рөлдеріне қатысты мәдени нормалар мен қоғамдық көзқарастар маңызды кедергілер болып қала береді. Заңнамалық күш-жігерге қарамастан, тереңге сіңген сенімдер мен дәстүрлер әйелдерді қорғауға және оларды күштендіруге бағытталған заңдардың іс жүзінде орындалуына жиі кедергі келтіреді. Осы мәдени қарсылықты еңсеру үшін заңдық шаралармен қатар, әлеуметтік және білім беру саласындағы араласулар да қажет, оларды жүзеге асыру, әсіресе мұндай өзгерістерді қолдамайтын билік режимінде қиындық тудырады.

Халықаралық қолдау және қаржыландыру

Заңның тиімділігі халықаралық қолдау мен қаржыландыруға тікелей байланысты, және қазіргі геосаяси жағдайда олардың тұрақтылығы күмәнді. АҚШ әскерлерінің елден шығарылуы және халықаралық қатысудың азаюы Ауғанстандағы әйелдер мәселелеріне арналған назар мен ресурстардың азаю қаупін тудырады. Заңның жобаларын іске асыру үшін қолдау мен қаржыландыруды сақтап қалу өте маңызды, бірақ әлемдік басымдықтардың өзгеруі мен көмекке деген құлшынның баяулауы салдарынан бұл қиындыққа толы.