Кіріспе
1977 жылы құрылған Ауған әйелдерінің ұйымы – Ауғанстан әйелдерінің революциялық қауымдастығы (RAWA) (جمعیت انقلابی زنان افغانستان, Jamiʿat e Enqelābi ye Zanān e Afghānestān) – Ауғанстанның Кабул қаласында орналасқан, әйелдердің құқықтарын және зайырлы демократияны қолдайтын әйелдер ұйымы. Оны 1977 жылы саяси қызметі үшін 1987 жылғы ақпанда қанымен құрбан болған ауған студент-белсендісі Мина Кешвар Камал құрды. Зорлықсыз стратегияларды қолдайтын бұл ұйымның алғашқы кеңсесі Ауғанстанның Кабул қаласында болған, бірақ 1980-жылдардың басында Пәкістанға көшірілді. Ұйымның мақсаты – Ауғанстан әйелдерін әйелдердің адам құқықтарын қорғау және Ауғанстан үкіметіне қарсы демократиялық және зайырлы, фундаменталистік емес принциптерге негізделген күреске, онда әйелдер толыққанды қатыса алатындай болуына бағытталған саяси және әлеуметтік қызметтерге тарту. RAWA көпжақты қарусыздануды да қолдайды. 1977 жылдан бері бұл ұйым Ауғанстанның барлық үкіметтік жүйелеріне қарсы тұрды: Ауғанстан Демократиялық Республикасы, Ауғанстан Ислам мемлекеті, Ауғанстан Ислам Эмираты (1996–2001), Ауғанстан Ислам Республикасы (2001–2021) және Ауғанстан Ислам Эмираты (2021 жылдан бері).
The Revolutionary Association of the Women of Afghanistan (RAWA) (جمعیت انقلابی زنان افغانستان, Jamiʿat e Enqelābi ye Zanān e Afghānestān, ) is a women's organization based in Kabul, Afghanistan, that promotes women's rights and secular democracy. It was founded in 1977 by Meena Keshwar Kamal, an Afghan student activist who was assassinated in February 1987 for her political activities. The group, which supports non violent strategies, had its initial office in Kabul, Afghanistan, but then moved to Pakistan in the early 1980s. The organization aims to involve women of Afghanistan in both political and social activities aimed at acquiring human rights for women and continuing the struggle against the government of Afghanistan based on democratic and secular, not fundamentalist principles, in which women can participate fully. RAWA also strives for multilateral disarmament. Since 1977, the group opposed all the Afghan government systems: the Democratic Republic of Afghanistan, the Islamic State of Afghanistan, the Islamic Emirate of Afghanistan (1996 2001), the Islamic Republic of Afghanistan (2001 2021), and the Islamic Emirate of Afghanistan (from 2021).
Өмірбаян
RAWA 1977 жылы Кабулда ауған әйелдерінің адам құқықтары мен әлеуметтік әділдік үшін күресін жүргізген тәуелсіз әлеуметтік-саяси ұйымы ретінде құрылды. Кейіннен ұйым өз қызметінің бір бөлігін Ауғанстаннан Пәкістанға көшіріп, ауған әйелдері үшін жұмыс істеу үшін негізгі базасын сонда орнатысты.
Құрылтайшысы
RAWA Мина Кешвар Камал жетекшілігіндегі ауған әйелдер тобы тарапынан құрылды.
Алғашқы іс-әрекеттері
RAWA-ның 1990-шы жылдардағы күш-жігерінің көп бөлігі Пакистанда семинарлар, баспасөз конференциялары және басқа да қаржы жинау шараларын ұйымдастыруды қамтиды. RAWA сонымен қатар Пәкістан мен Ауғанстанда әйелдер мен қыздар үшін құпия мектептер, жетімдер үйлері, медбикелік курстар мен қолөнер орталықтарын ашты. Олар Ауғанстандағы көшелерде Мутавин діни полициясының әйелдерді ұрып-соғуын және жазалауын жасырын түрде түсірді. RAWA-ның қызметіне талибандар мен Біріккен Ислам майданы ("Солтүстік Альянс") тыйым салды, бірақ олар өз жұмысын тоқтатпады, тіпті Payam e Zan сияқты басылымдарда осы жұмыстары туралы жариялады.
RAWA 2001 жылғы шабуылдан кейін
RAWA 2001 жылы басталған НАТО интервенциясын азаматтық халық арасындағы қаза болғандардың көп санына байланысты қатты сынға алады. Ұйым тіпті АҚШ үкіметін 2001 жылғы Ауғанстанға басып кірген кезде түрлі қалаларға таратылған үгіт парақшаларында олардың веб-сайтынан алынған төрт суретті рұқсатсыз пайдаланғаны үшін сотқа берумен қорқытты. Талибан үкіметі жеңілгеннен кейін RAWA НАТО-ға одақтас афған күштерінің Талибандармен бірдей фундаменталистік және қауіпті екені жөнінде ескертті. Олар президент Хамид Карзай басқаратын үкіметтің Ауғанстанның көптеген аймақтарында қолдау таппағанын, ал фундаменталистер Талибан билігінде болғандай әйелдерге қарағанда әділетсіздік жасайтын заңдарды күштеңдіретінін айтады. Бұл мәлімдемелер Исмаил Ханның Гераттағы үкіметі туралы ақпарат құралдарындағы хабарлармен расталады, ол жақсылықты насихаттау және жамандыққа жол бермеу жөніндегі комитет құрған, бұл комитет әйелдерді қатаң киім және мінез-құлық ережелерін сақтауға мәжбүрлейді, сондай-ақ Human Rights Watch ұйымының көптеген есебімен де расталады. Human Rights Watch ұйымы 2012 жылы жариялаған бір есепте әйелдердің тұрмыстық зорлық-зомбылықтан қашуға тырысқандары үшін, тіпті зорлық-зомбылық құрбаны болғандары үшін сот жүйесімен жазаланатын жағдай сипатталған. Есепте Карзайдың "ел ішіндегі консервативті күштерге қарсы тұрақты ұстаным қабылдауға бейілсіз немесе қабілетсіз" екені және Ауғанстандағы әйелдердің жағдайының он жылдан кейін жақсармауы "таң қалдырады" деп жазылған.
Соңғы іс-әрекеттер
RAWA ауруханалар, мектептер мен жетімдер үйлерін қолдау үшін қаражат жинап, Пәкістан мен Ауғанстанда көптеген жобаларды, соның ішінде CharityHelp ұйымымен бірлескен жетімдерге көмек көрсету жобасын жүргізе береді. 2020 жылы RAWA Ауғанстан ішіндегі қызметін қайта бастап, Кабулда бірнеше шара ұйымдастырды. Олар 2006 жылдан бері жыл сайын Халықаралық әйелдер күніне арналған шаралар өткізеді. 2006 жылдың 27 қыркүйегінде RAWA мүшесі алғаш рет (болжам бойынша, RAWA тарихындағы тұңғыш рет) Ауғанстанның TOLO телеарнасындағы дөңгелек үстел талқылауына қатысты. Ол қатал ислами фундаменталистер тобының өкілімен пікір алмасты. Ол ислами топтардың басшыларын атап, оларды «Ауғанстандағы ағымдағы трагедияға және соғыс қылмысына жауапты» деп айыптады. TOLO телеарнасы есімдер айтылған бөлімдердің аудиосын цензуралады. 2006 жылдың 7 қазанында Ауған әйелдері миссиясы (AWM) Лос-Анджелесте (Калифорния) RAWA үшін қаржы жинау шарасын ұйымдастырды. Іс-шараға Ев Энслер бас қонақ ретінде қатысты, радио жүргізушісі Сонали Кольхаткар және RAWA мүшесі Зоя сөз сөйледі. «Зоя» – RAWA Сыртқы істер комитетінің белсенді мүшесінің псевдонимі. Ол АҚШ, Испания және Германия сияқты көптеген елдерге саяхаттаған. 2003 жылы «Зояның тарихы: Ауған әйелінің азаттық үшін күресі» атты автобиографиясы үшін халықаралық деңгейде танылды. 2008 жылдың маусым айында Зоя Германия парламентінің (Бундестаг) Адам құқықтары жөніндегі комиссиясында Ауғанстаннан неміс әскерін шығаруға шақыру мақсатымен куәлік берді. 2009 жылы RAWA және басқа да әйелдер құқығын қорғау ұйымдары Солтүстік Ауғанстанның шиит мұсылман қауымдастықтарында әйелдерге қарсы зорлауды заңдастыратын, балалар некесін және тұрмысқа шыққан әйелдерді оқшаулауды (пурда) қолдайтын «Шия отбасылық кодексін» қатаң айыптады. Бұл кодекс президент Хамид Карзайдың аталған қауымдастықтардағы радикалды топтар мен көрші Иран Ислам Республикасынан қолдау алу мақсатымен қабылданды. Бұдан өзге, жаңа «Отбасы кодексі» әйелдерге қатысты мұрагерлік және ажырасу мәселелерінде кемсітушілік құқықтық ережелерді бекітеді. 2012 жылдың ақпан айында RAWA негізін қалаушы Мина Кешвар Камалдың қайтыс болғанына 25 жыл толуына орай Кабулда әйелдер жиыны ұйымдастырылды. 2012 жылдың тамызында RAWA өкілі Мэриленд университетінде (Колледж-парк) Ветерандар бейбітшілігінің жылдық конвенциясында негізгі спикер болды. 2021 жылдың тамызында Ауғанстаннан американдық және коалициялық күштер шыққаннан кейін, талибандар елді қайта бақылауға алды. Жаңа режим әйелдер мен қыздардың білім алуына тыйым салатын бұрынғы саясатын қайта енгізді. RAWA бұл саясатқа қарсы тұру үшін әйелдерге арналған жасырын мектептер ашты.
Тану
RAWA адам құқықтары мен демократия жолындағы қызметі үшін әлемнің түкпір-түкпірінен 16 марапат пен сертификат жеңіп алды. Олардың ішінде 2001 жылғы Азияның алтыншы Адам құқықтары сыйлығы, 2000 жылғы Франция Республикасының «Бостандық, теңдік, бауырластық» Адам құқықтары сыйлығы, 2001 жылғы Эмма Хамфрис естелік сыйлығы, 2001 жылғы «Жыл әйелдері» сыйлығы, Джонс Хопкинс университетінің 2001 жылғы SAIS Novartis халықаралық журналистика сыйлығы, АҚШ Конгресінің 2004 жылғы арнайы құрмет грамотасы, академиялық емес жетістіктері үшін Бельгияның Антверпен университетінің құрметті докторлық дәрежесі және тағы да көптеген марапаттар бар.
Glamour Women of the Year 2001, 2001 SAIS Novartis International Journalism Award from Johns Hopkins University, Certificate of Special Congressional Recognition from the U. S. Congress, 2004, Honorary Doctorate from University of Antwerp (Belgium) for outstanding non academic achievements, and many other awards.