Кіріспе

2-ғасырдағы қытайлық даосистік көшбасшы Чжан Линг (; дәстүрлі түрде 22 ақпан 34 – 10 қазан 156), әдепті аты Фухан, Шығыс Хан әулеті кезінде өмір сүрген қытайлық діни қайраткер. Ол даосизмнің Аспан шеберлерінің жолын құрған, бұл жол Бес бидайдың жолы деп те аталады, және аңыз бойынша даосизмнің негізін қалаушы ретінде танылады. Даостар оны Чжан Даолин, Аспан шебері Чжан (張天師, Zhāng tiānshī), Ата-бабалар Аспан шебері (祖天師, Zǔtiānshī) немесе Чжэнъи Чжэньжэнь (正一真人) деп те атайды. Чжан кейде жолбарысқа мінген күйінде бейнеленеді. Кейбір даосистік секталарда Чжан, Ге Сюань, Сюй Сюнь және Са Шуцзянь бірге "Төрт Аспан шебері" (四大天師) деп аталады.

Өмірбаян

Тарихи тұлға Чжан Линнің өмірінің егжей-тегжейі белгісіз; оның туралы ақпараттың көп бөлігі кейінгі жазбалар мен агиографиядан алынған. Осы мәліметтерге сәйкес, Чжан өзінің ата-тегін Цзянсу провинциясының Фэнь округіне жатқызып, Чжан Лянның ұрпағы екені айтылады. Ол Хан императоры Гуан-Удың билігіндегі Цзянь-У дәуірінің он бірінші жылы дүниеге келген. Жастығынан бастап «Дао Дэ Цзин» кітабын оқып, Тайсуэде (Император академиясында) білім алған. Хан императоры Миннің тұсында Ба округіндегі Цзянчжоу қаласында (қазіргі Чунцин) судья болып қызмет еткен. Кейін Чжан зейнетке шығып, Бейман тауында усақ-айдақ өмір сүрді, онда даосизмнің ұзақ өмірге қол жеткізу әдістерін тәжірибеледі. Оны Император академиясында боши (қазіргі профессор деңгейімен тең) қызметіне шақырғанда, ол ауруға шалдыққандай болып сылтау келтірді. Хан императоры Хэ оны үш рет Тайфу (Императорлық тәрбиеші) қызметіне шақырды, бірақ ол қайта-қайта бас тартты. Шамамен 400 жылға дейін жинақталған агиографиялық мәліметтерге сәйкес, 142 жылы Тәушан Лаоцзюнь (құдайға айналған Лаоцзи) Чжанға Хеминг тауында «Дұрыс [Орналысқан] Одақтың билігі туралы ілімді» ашты және оған Көкше Қожайын атағын берді. Бұл құдай адамзатқа үш кеңсе мен алты аспанның әуелгі жын-перілері, жабайы аңдар мен жұқпалы аурулар таратылатынын, және жаңа дәуірде, Ұлы Бейбітшілік дәуірінде жаңадан құрылатын елді мекендеу үшін барлығы 240 000 адам ғана таңдалып алынатынын ескертті. Содан кейін Чжан діннің бұзылған деп саналатын тәжірибелерін реформалауға кірісті. Көптеген ізбасарларын жинап, ұзақ өмірге арналған белгілі бір тәжірибелерді ұсынатын денсаулыққа табынушылықты құрды, олар туралы мәліметтер жоғалған кітаптарда сақталған. Ол Сычуаньда теократиялық мемлекет құрды, ол бастапқыда 24, кейін 28 округке бөлінді, ал сырттан келгендер оны «Бес қап күріш жолы» деп атады, себебі ізбасарларынан осындай мөлшерде салық алынды. Жаңа келісімнің маңызды өзгешелігі – азық-түлік пен мал құрбандықтарынан бас тарту болды. Лаоцзидің Чжан арқылы жеткізген ілімдері Қытайдың ежелгі дінінен ерекшеленетін алғашқы нағыз даосизм діни пантеонына енгізілді. «Сянъэр» – «Дао Дэ Цзинге» түсіндірме, бүгінде сақталған алтыншы ғасырдың қолжазбасында кездеседі. Дәстүр бойынша, бұл шығарма Чжан Даолинге жатқызылады, тіпті оның еңбегі болмаса да, оның ілімдерін көрсетеді. Чжанның Хан императоры Хуанның билігіндегі 156 жылы Циньчжэн тауында 123 жасында қайтыс болғаны айтылады. Алайда, Чжанның өлмегені, даосизмнің құпиясын меңгеріп, күндіз аспанға көтерілгені (Сяндо) туралы да әңгімелер бар. Чжанның өлген күні жоғалып кеткені айтылады, ол киімдерін ғана қалдырды.

Ұрпақтар

Оның ұрпақтары бүгінгі күнге дейін Аспан сардарлары атағын сақтап келеді, ал атақтың ең соңғы иегерлері қазіргі уақытта Қытай материгі мен Тайваньда тұрады. Олар сонымен қатар ISO стандарты бойынша Чжэн И Сыцзяо Чжэньжэнь атағын да алып жүрді.