Кіріспе

Анзак шығанағы (Anzak Koyu) – Түркиядағы Ғалиполи түбегіндегі шағын шығанақ. Ол 1915 жылғы 25 сәуірде ANZAC (Австралия және Жаңа Зеландия армия корпусы) әскерлерінің Бірінші дүниежүзілік соғыста жағаға қонған жері ретінде әйгілі болды. Шығанақ солтүстікте Арыбурну мүйісімен, оңтүстікте Кіші Арыбурну – «Тозақ тілі» деп аталатын мүйіспен шектескен, сопақ келген. Анзак шығанағына қонғаннан кейін, жағажай Ғалиполи кампаниясының сегіз айында австралиялық және жаңа зеландиялық әскерлердің негізгі базасына айналды.

Еске алу рәсімі

1985 жылы Анзак күні Түркия үкіметі «Анзак шығанағы» атауын ресми мойындады. Анзак күні таңғы құлшылық 1999 жылға дейін шығанақтың ішіндегі Арыбурну зиратында өткізілді, бірақ келушілер саны көбейген соң ол жерге сыймай қалды. 2000 жылғы құлшылыққа қарай жақын жердегі Солтүстік жағажайда арнайы «Анзак еске алу орыны» салынды. Жылдар бойы Анзак шығанағының жағажайы эрозияға ұшырады, ал 1915 жылдың желтоқсанында Анзактан эвакуация жасауға дейін австралиялық инженерлер бастаған Кабатепеден Сувлаға дейінгі жағалау жолының салынуы жағажайдың көлемін азайтып, тік жартастармен шектеді. Жағажайға жетудің жалғыз жолы – әр жартастың басындағы CWGC зираттары, Арыбурну зираты және Жағажай зираты арқылы болатын. 2003 жылы Австралия үкіметі Анзак шығанағын Ұлттық мұра тізіміне қосу үшін Түркиямен келіссөздер жүргізіп жатқанын хабарлады, бұл тізімге Австралиядағы Эурека Стокада бағы сияқты орындар да кіретін. Бірақ Түркия үкіметі бұл өтінішті қабылдамады, себебі Галлиполи түбегі Түркияның аумағы және ол Түркияның Ұлттық парктері жүйесіндегі ұлттық парк болып табылады. 2004 жылы Австралияның Ардагерлер ісі жөніндегі министрі Данна Вейл түрік билігінен аймақта жол жұмыстарын жүргізуді сұрады. 2005 жылы еске алу орынына автобус тұрағын жасау үшін жолды кеңейту жұмыстары қалған жағажайдың бір бөлігін жауып, одан өтуді мүмкінсіз етіп, Плудж платосына кесіп кірді, соның салдарынан платоның үстіне және Плудж платосы зиратына баратын жол жабылды. 2005 жылдың 18 қазанында ардагерлер ісі жөніндегі федералды министр Данна Вейл Австралиядағы майданды қайта жаңғыртуға шақырды, Викториядағы Морнингтон түбегінің және Түркиядағы Анзак шығанағының арасындағы физикалық ұқсастық «көзге ұнайды» деді.