Кіріспе
Австралияның Канберра қаласындағы ұлттық соғыс мемориалы және мұражайы. Австралия соғыс мемориалы (АWM) – соғыста қаза тапқан барлық австралиялықтарға арналған ұлттық соғыс мемориалы және мұражайы. АВМ Австралия астанасы Канберраның Кемпбелл қалашығында орналасқан. Оның аумағында бес ғимарат және мүсіндік бақ бар. Мұражай галереялары мен естелік алаптарының көп бөлігі Мемориалдық ғимаратта орналасқан. Ұлттық соғыс мемориалы мен мұражайын салу жоспарлары Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін дер кезінде басталды, ал 1925 жылы АWM мемлекеттік заңнамамен ресми түрде құрылды. АWM дизайнын Эмиль Содерстен мен Джон Круст жасаған, бірақ Ұлы депрессияның басталуы құрылысын кешіктірді. Мемориалдық ғимараттың құрылысы 1930 жылдардың ортасында басталды, ал 1941 жылы АВМ ресми түрде жұртшылыққа ашылды. 1980-2000 жылдары Дэнтон Коркер Маршалл жобалаған бірнеше құрылыстар мұражай экспонаттары мен әкімшілік кеңселерді орналастыру үшін салынды. 1993 жылы Мемориалдық ғимараттың естелік залында белгісіз австралиялық сарбаздың қабірі орнатылды. Мемориал бастапқыда тек Бірінші дүниежүзілік соғысында қаза тапқандарды еске алу үшін жоспарланған, бірақ 1939 жылы мекеменің қызметі Екінші дүниежүзілік соғысында қаза тапқандарды, 1952 жылы барлық басқа соғыстарда қаза тапқандарды, ал 1975 жылы қақтығыстарда қаза тапқан барлық австралиялықтарды қамту үшін кеңейтілді. Мемориал мен мұражай Рождество күнінен басқа күн сайын ашық. АWM өзінің аумағында түнгі соңғы шақыру рәсімі және Анзак күні мен Еске алу күніне арналған ұлттық рәсімдер сияқты бірнеше естелік шараларды өткізеді.
The Australian War Memorial (AWM) is a national war memorial and museum dedicated to all Australians who died during war. The AWM is located in Campbell, a suburb of the Australian capital of Canberra. The grounds include five buildings and a sculpture garden. Most of the museum galleries and commemorative areas are contained in the Memorial Building. Plans to build a national war memorial and museum were initiated shortly after the First World War, with the AWM formally established through Commonwealth legislation in 1925. Designs for the AWM were created by Emil Sodersten and John Crust, although the onset of the Great Depression delayed its construction. Work on the Memorial Building progressed in the mid 1930s, and the AWM was officially opened to the public in 1941. Several structures designed by Denton Corker Marshall were built on the grounds from the 1980s to 2000s, to house additional museum exhibits and administrative offices. In 1993, the Tomb of the Unknown Australian Soldier was installed inside the Memorial Building's Hall of Memory. Although the memorial was initially envisioned to only commemorate servicemembers of the First World War, the institution's scope was expanded to include servicemembers of the Second World War in 1939, servicemembers from all other wars in 1952, and all Australians who died in conflict in 1975. The memorial and museum is open daily excluding Christmas Day. The AWM holds several commemorative services on its grounds, including a nightly Last Post service, and national services for Anzac Day and Remembrance Day.
Тарих
Австралия соғыс жазбалары бөлімі Бірінші дүниежүзілік соғысқа қатысты жазбаларды сақтауды қамтамасыз ету үшін 1917 жылдың мамыр айында құрылды. Жазбалар мен жәдігерлер алдымен Мельбурн, кейін Канберрада көрмеге қойылды. Чарльз Бин 1916 жылы Австралия астанасында ардагерлерді еске алу және соғыс трофейлерін көрсету үшін ұлттық соғыс мемориалы идеясын ұсынған болатын. Австралия үкіметі Биннің күш-жігерін қолдап, 1919 жылы Австралия соғыс мемориалы комитетін құрды. Бин, Джон Трелоармен бірге, Австралия соғыс жазбалары бөлімінің басшысы және кейіннен AWM-нің бірінші директоры болды, AWM құрылысын басқарды. Мұражайда жиналған соғыс жәдігерлерін көрсету үшін мұражай да құрылды. Бин мен Трелоар мұражайдың мемориалдан ажырамас екенін философиялық және практикалық тұрғыдан санайтын. 1923 жылы Австралия үкіметі ұлттық соғыс мемориалын салу ниетін ресми түрде жариялады, ал 1925 жылы заң арқылы AWM ресми түрде құрылды. 1925-1926 жылдары жаңа мемориалдың жобасы бойынша конкурс өткізілді, бірақ жеңімпаз анықталмады. Оның орнына Эмиль Содерстен мен Джон Крустке бірлесіп жұмыс істеу және Содерстеннің арт-деко стилін Крусттің шығындарды қысқарту тәсілімен үйлестіретін жоба жасау тапсырылды. Құрылысты 1929 жылы бастау жоспарланған, бірақ Ұлы депрессияның басталуына байланысты басталуы кейінге шегерілді. Депрессия мен шектеулі бюджетке байланысты жобаның көлемі де қысқартылды. 1934 жылға қарай Галлиполиден әкелінген тұқымнан өсірілген "Жаңағы қарағай" ағашы отырғызылды және құрылыс жұмыстары қайта басталды. 1935 жылға қарай Мемориалдық ғимараттың бір бөлігі AWM қызметкерлерімен пайдаланылды, бірақ AWM ресми түрде 1941 жылғы Еске алу күніне дейін жұртшылыққа ашылмады. 1939 жылы ресми ашылуға дейін Австралия үкіметі AWM-нің мақсатын өзгертіп, оны Бірінші дүниежүзілік соғыстан бөлек, Екінші дүниежүзілік соғыстың ардагерлерін еске алатын мемориал ретінде бекітті. 1952 жылы Австралия соғыс мемориалы заңына қайтадан түзетулер енгізілді, бұл AWM-нің еске алу аясын кеңейтіп, Австралияның барлық соғыстарға қатысуын қамтыды. 1975 жылы оның аясы тағы да кеңейтілді, соғыс салдарынан қаза тапқан австралиялықтарды, тіпті Австралияның қарулы күштерінде қызмет етпегендерді еске алуға мүмкіндік берді. 1993 жылы AWM-де Белгісіз сарбаздың қабірі орнатылды. 1996 жылдан 1999 жылға дейін AWM музей галереяларын және көрмелерін кеңейтіп, жаңартты, сондай-ақ уақытша көрмелерге арналған орын жасады. Кристофер Латем 2017 жылы AWM-нің тұңғыш музыкалық суретшісі болып тағайындалды. Латем 2015 жылы Бірінші дүниежүзілік соғыс музыканттары мен суретшілерін еске алу үшін Flowers of War сериясын бастады. Оның Галлиполи симфониясы 2015 жылы, ал Diggers' Requiem 2018 жылы тұсаукесерге ие болды. Мемориал Латемнің Вьетнам реквиемін тапсырыс берді, ол алғаш рет 2021 жылдың маусым айында орындалды, сондай-ақ Корея соғысын (2023), Холокосты (2024) және Екінші дүниежүзілік соғысты (2025) еске алу жұмыстары жоспарланған.
Негіздер
Австралия соғыс мемориалы Австралия астанасы Канберраның Кемпбелл қалашығында орналасқан. Ол Уолтер Берли Гриффин жасаған Канберра жоспарының жер осінің символдық соңғы нүктесінде, Эйнсли тауының етегінде жатыр. Мүліктің ауданы шамамен алғанда және оңтүстік-батыстан Лаймстоун даңғылы, оңтүстік-шығыстан Фэрберн даңғылы және солтүстіктен Трелоар Айлағымен шектеледі. Ол Анзак шеруінің солтүстік басында орналасқан, ол Канберра орталық бөлігінің жер осімен үндеседі. Бұл ось солтүстік-шығыстағы Эйнсли тауының төбесінен оңтүстік-батыстағы Капитол төбесіне дейін созылады. АВМ-нің осы ось бойында орналасуы оның ұлттық маңызын көрсету және Парламент үйіне, сондай-ақ кері бағытта назар аудару үшін мақсатты түрде таңдалған. АВМ-нің барлық бөлігі Австралияның Ұлттық мұра тізіміне енгізілген, ал АВМ және оған жақын орналасқан Анзак шеруі де Ұлттық мұра тізіміне қосылған. Анзак шеруіндегі ескерткіштер мен мемориалдарды NCA жеке басқарады және Австралия соғыс мемориалының құрамына кірмейді. Парктің солтүстігінде Ремембранс табиғи паркі орналасқан, ол Ремембранс жолының Канберрадағы соңғы нүктесі болып табылады. Бұл жол Сидней мен Канберра арасындағы ағаштармен көмкерілген саябақтар, ескерткіштер және жол бойындағы тоқтау орналарынан тұрады және Екінші дүниежүзілік соғыс және Вьетнам соғысында Виктория кресімен марапатталған 24 жауынгердің есін сақтайды. АВМ алаңының оңтүстік жағындағы Парад алаңында Еске алу тасы орналасқан, ол 6,5 тонна салмақты ескерткіш тас болып табылады және АВМ-дегі маңызды және ұлттық салтанаттардың орталық нүктесіне айналады. Тас 1962 жылы Парад алаңына көшірілді. 2004 жылы Парад алаңы салтанатты шараларға қолжетімділікті жақсарту мақсатында құмтастан жасалған террасалармен және Еске алу тасын қоршаған алаңшамен қайта жаңартылды. 2021 жылы Еске алу тасы уақытша түрде АВМ-нің батыс ауласына көшірілді, бұл мұражайды кеңейту үшін жүргізілген құрылыс жұмыстарына орын жасау үшін жасалды. Австралия соғыс мемориалында Виктория кресінің ең ірі қоғамдық коллекциясы сақталған. Медальдің ең толық жиынтығы Лондондағы Императорлық соғыс мұражайындағы Лорд Эшкрофт галереясында орналасқан. Алайда, бұл коллекция Лорд Эшкрофтқа жеке меншік. Оған Галлиполи шайқасында австралиялықтарға берілген барлық тоғыз Виктория кресі кіреді: Александр Бертон, Уильям Данстан, Джон Гамильтон, Альберт Джака, Леонард Кейсор, Альфред Шоут, Уильям Саймонс, Хьюго Троссел және Фредерик Табб. Шоутқа берілген медальді Керри Стоукс сатып алып, әлемдік рекордтық бағамен – 1 000 000 австралиялық долларға АВМ-ге тапсырды және оны Батырлық залында көрсетуді өтінді. Газаның екінші шайқасында австралиялық сарбаздар тапқан Византия шіркеуінің мозаикасының қалдықтары да Батырлық залында орналасқан.
Мүсіндік бақ
AWM аумағының батыс бөлігі 1999 жылы мүсін бақшасы ретінде пайдалану үшін қайта жаңартылды. Бақшаға орнатылған алғашқы мүсін – Эверстің Австралиялық әскери қызметкерінің мүсіні, ол Естелік ғимаратының Естелік залынан көшіріліп келген. 2022 жылғы мәліметтер бойынша, AWM аумағында барлығы 25 ескерткіш немесе мүсін орнатылған, ал бақтарда жекелеген бөлімдердің қауымдастықтарын еске түсіретін 150-ден астам тақта табылады. Мүсін бақшасынан басқа, AWM аумағының шығыс бөлігінде де бірнеше мүсіндер орналасқан.
Еске алу рәсімдері
Австралия соғыс мемориалы әр түні "Соңғы шақыру" еске алу рәсімін, сондай-ақ жыл сайынғы Anzac күні мен Еске алу күніне арналған екі ұлттық іс-шараны ұйымдастырады.
Соңғы пост рәсімдері
Соңғы пост рәсімі 2013 жылы басталған дәстүр және күн сайын 16:45 AEDT уақытында өтеді. Рәсім Австралияның ұлттық әнұранымен басталады, одан кейін Естелік залынан домбырашы түседі. Келушілерге көлеңкелі көлдің жанына гүл шоқтары мен құрбандықтарын қою ұсынылады. Содан кейін Австралия қорғаныс күштерінің еріктісі мемориалдың құрмет кітабындағы бір адам туралы әңгіме оқиды. Рәсім Соңғы шақырудың (Last Post) дыбысымен аяқталады. Рәсім әдетте 30 минуттан кем уақыт алады.
Жерден тыс сақтау орны
Тек коллекцияның бес пайызы ғана кез келген уақытта көршітіледі, ал қалғаны Митчеллдің өнеркәсіптік аймағындағы Трелоар ресурстық орталығында сақталады. Бұл орталықта қалпына келтіру жұмыстары жүргізілетін шеберханалар да бар. Орталық кейде "Қоймадағы үлкен нәрселер" ашық есік күндеріне ашылады.
Жарияланымдар
Ескерткіш Бірінші дүниежүзілік соғыс, Екінші дүниежүзілік соғыс, Корея және Вьетнам соғыстары үшін жарық көрген ресми тарихтарды қаржыландыруда маңызды рөл атқарды. Сонымен қатар, мемориал қазір тоқсан сайын шығатын «Wartime» журналын шығарады. Австралиялық соғыс мемориалы (АВМ) хабарлағандай, журналда мемориалдың қорынан алынған суреттер мен танымал тарихшылар жазған мақалалар жарияланады және ол «Австралияның соғыс тәжірибесіне, әскери тарихына және соғыстың қоғамға тигізетін әсеріне арналған» болып табылады. Журналдың алғашқы саны 1997 жылдың қараша айында жарық көрді. Мемориал бұрын «Австралиялық соғыс мемориалы журналы» деген атпен журнал шығарған. 2003 жылдың қазан айында 39 саны жарық көргеннен кейін журнал жабылды, бірақ қырықыншы және соңғы саны 2007 жылдың қаңтар айында жарық көрді.