25 сәуір: Австралия және Жаңа Зеландияның естелік күні

25 сәуірде Австралия мен Жаңа Зеландиядағы Еске алу күні. ANZAC әскерлерінің 1-ші дүниежүзілік соғыстағы қаһармандығын еске алады. Тарих, естелік, соғыс.

28 мин оқу

100%

Дереккөз: Anzac Day — Wikipedia

Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.

Мазмұны

Кіріспе

25 сәуір – Австралия мен Жаңа Зеландияда ұлттық еске алу күні.

Анзак күні (Anzac Day) немесе Ра о нга Хоиа (Rā o ngā Hōia) әр жылдың 25 сәуірінде тойланады. Анзак күні бастапқыда Бірінші дүниежүзілік соғыста (1914–1918 жж.) Галлиполи шайқасында қызмет еткен Австралия және Жаңа Зеландия армиясының (ANZAC) құрамындағы әскерилерді құрметтеу мақсатында құрылған.

Тарих

Анзак күні Бірінші дүниежүзілік соғыста Австралия және Жаңа Зеландия күштерінің көптеген қаза тапқандарына әкелген алғашқы науқанның жылдығын белгілейді. ANZAC дегені – Австралия және Жаңа Зеландия армиясының корпусы, оның сарбаздары Анзактар деп аталды. Анзак күні Австралия мен Жаңа Зеландияның ең маңызды ұлттық мерекелерінің бірі болып табылады. Османдықтарды соғыстан шығаруды мақсат тұтқан батыл шабуыл тез арада тоқтап қалды, ал науқан сегіз айға созылды. 1915 жылдың соңында екі тарап та ауыр қаза тапқаннан және қиындықтарды бастан өткергеннен кейін одақтас әскерлер эвакуацияланды. Одақтастардың жалпы қазасы 56 000-нан асты, оның ішінде Австралиядан 8 709 және Жаңа Зеландиядан 2 721 адам болды. Галлиполиға түскен жаңалық Австралия мен Жаңа Зеландиядағы адамдарға үлкен әсер етті, және 25 сәуір соғыста қаза болғандардың құрбандығын еске алу күніне айналды. Галлиполи науқаны Константинопольді басып алу және Осман империясын соғыстан шығару сияқты әскери мақсаттарына қол жеткізе алмаса да, Австралия және Жаңа Зеландия әскерлерінің осы науқандағы іс-әрекеттері ұмытылмастай, күшті мұра қалдырды. Анзак аңызы деп белгілі болған нәрсенің құрылуы екі елде де ұлттық сананың маңызды бөлігіне айналды. Бұл олардың азаматтарының өткенге және қазіргі заманға деген көзқарасын қалыптастырды. Сәтсіз Галлиполи науқанындағы жауынгерлердің батырлығы олардың құрбандықтарын Жаңа Зеландия естелігінде мәңгілік етті, және бұл көбінесе ұлттың психологиялық тәуелсіздігін қамтамасыз етумен байланысты.

1915 жылдан Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін

1915 жылдың 30 сәуірінде, алғашқы жаңалықтар Жаңа Зеландияға жеткенде, жарты күндік демалыс жарияланды және жедел түрде қызметтер өткізілді. Аделаида, Оңтүстік Австралия, Галлиполиге қонғандарға арналған Австралиядағы алғашқы ескерткіш орналасқан жер болды, оны генерал-губернатор сэр Рональд Мунро Фергюсон 1915 жылдың 7 қыркүйегінде, алғашқы қонудан кейін төрт айдан астам уақыт өткен соң, Уоттл күнінде ашты. Ескерткіш бастапқыда Саут-парк жеріндегі сэр Льюис Коэн даңғылында орналасқан Уоттл-Дэй лигасының Галлиполи ескерткіштік Уоттл-Гроувінің орталық бөлігі болды. Бастапқы қарағайлар мен түпнұсқа ваттлдың қалған көшеттері әлі де Уоттл Гроувте өседі, бірақ 1940 жылы Аделаида қалалық кеңесі ескерткішті және оны қоршаған перголаны Лунди бақшасына жақын жерге көшірді. Сондай-ақ Оңтүстік Австралияда 1915 жылдың 13 қазанындағы Сегіз сағаттық күн Анзак күні деп өзгертілді және жараланған сарбаздар қорына ақша жинау үшін карнавал ұйымдастырылды. Анзак күні атауы конкурстан кейін таңдалды, оны Проспект қаласының драпировкашысы Роберт Уилер жеңді. Мельбурн 1915 жылдың 17 желтоқсанында Анзакты еске алу күнін атап өтті. 1916 жылдың 10 қаңтарында канон Дэвид Джон Гарланд Квинслендтің Анзак күнін еске алу комитетінің құрметті хатшысы болып тағайындалды, ол 1916 жылы 25 сәуірді «Анзак күні» деп жариялауға және одан әрі осы күнді ұлттық мереке ретінде сақтауға қолдау көрсеткен қоғамдық жиналыста болды. Квинсленд премьер-министрі Т.Дж. Райан Австралияның басқа штаттарын да осындай шерулер өткізуге шақырды, көп ұзамай бұл күн ұлттық ойлану күніне айналды. Австралияның барлық қоғамы қатыса алатын діни ешқандай айырма жасамайтын еске алу шарасын ұйымдастыруға арналған Гарланд барлық діни ағымдармен достық қарым-қатынас орнатып, Анзак күнін еске алу қызметтерінің негізін қалады. Гарланд Анзак күні шеруін, ескерткіштерге гүл шоқтарын қою рәсімдерін, арнайы шіркеу қызметтерін, екі минут үнсіздікті және қайтып келген сарбаздар үшін түскі ас ұйымдастыруға бастамашы болды. Гарланд үнсіздікті дұғаның орнына пайдалануды көздеді, бұл Анзак күні қызметіне барлығының қатысуына мүмкіндік береді, қатысушыларға өз сенімдеріне сәйкес үнсіз дұға жасауға немесе еске алуға мүмкіндік береді. Ол әсіресе, бұл рәсімнің жалпыға ортақ болуы діни ағымдар арасындағы дау-дамайлардың құрбаны болады деп қорықты. Квинсленд штатының мемлекеттік кітапханасы Квинслендтің Анзак күнін еске алу комитетінің хаттамаларын сақтайды, жинақ цифрландырылды және оны онлайн көруге болады. 2019 жылы бұл жинақ ЮНЕСКО-ның Австралияның әлемдік естелік тізіміне қосылды. 25 сәуір күні 1916 жылы ресми түрде Анзак күні деп жарияланды; сол жылы Австралияда, Жаңа Зеландияда және Лондонда түрлі рәсімдер мен қызметтер өткізілді. Жаңа Зеландияда бұл күн жарты күндік демалыс ретінде жарияланды. Роторуадағы қызметке 2000-нан астам адам қатысты. Лондондық бір газет оларды «Галлиполидің рыцарлары» деп атады. Австралияның барлық жерінде шерулер өткізілді; Галлиполиден келген жарақаттанған сарбаздар медбикелердің сүйемелдеуімен автомобильдер конвойында Сиднейдегі шеруге қатысты. Мысырда 1916 жылы Анзак күні генерал Джон Монаш әскерлерді парадқа шығарды. Соғыстың қалған жылдары Анзак күні патриоттық митингтер мен жауынгерлік науқандар үшін пайдаланылды, ал АИФ-тың қызмет етуші мүшелерінің шерулері көптеген қалаларда өткізілді. 1916 жылдан бастап Австралия мен Жаңа Зеландияда Анзак ескерткіштері 25 сәуірде немесе оған жақын күндері өткізілді, оларды негізінен жергілікті билік органдарымен бірлесіп, қайтып келген әскерилер мен мектеп оқушылары ұйымдастырды. RSA-ға тапсырыс беру. 1921 жылы Австралияда өткен штат премьерлерінің конференциясында Анзак күні жыл сайын 25 сәуірде атап өтіледі деп шешілді. Алайда, 1922 жылға дейін бұл күн барлық штаттарда бірдей түрде сақталмады, сонда штаттар Комонвеллмен бірге осы күнді атап өту үшін шақырылды және әртүрлі діни ұйымдарға шақыру телеграммасы жіберілді. 1920-ші жылдардың басында қайтып келген сарбаздар көбінесе Анзак күнін бейресми түрде атап өтті, ең алдымен бір-бірімен байланыс орнатудың құралы ретінде. Бірақ уақыт өте келе, олар бір-бірінен алыстап кетті, бұрынғы сарбаздар институционалды қайта қосылу қажеттігін сезінді. 1930 жылдардың ортасына қарай, таңғы сергек күту, шерулер, еске алу рәсімдері, қайта қауышу, екі ойын Австралияның Анзак күнінің мәдениетіне айналды. Австралияның Вьетнам соғысына қатысқаннан кейін (1962-1975), Анзак күніне деген қызығушылық Австралияда ең төменгі деңгейге жетті. 1975 жылы 26 сәуірде «Австралия» газетінде Анзак күнінің өтуі туралы бір ғана оқиға жарияланды. 1960 және 1970 жылдары соғысқа қарсы наразылық білдірушілер Анзак күнін әскери міндетке қарсы наразылық білдіру және Австралияның әскери қатысуына қарсы наразылық білдіру үшін пайдаланды; ал келесі 20 жылда Австралияның Ұлыбританиямен байланысының маңыздылығы күмәндандырылды. 1981 жылы «Соғыста зорлыққа ұшыраған әйелдерге қарсы әйелдер» тобы Анзак даңғылымен Австралия соғыс ескерткішіне дейін шеру жасап, Естелік тасына гүл шоғын қойды. Шерудің басында әйелдер «Барлық елдердегі барлық соғыстарда зорлыққа ұшыраған барлық әйелдердің есімінен» деп жазылған баннер ұстады. 60-тан астам әйел полициямен ұсталды. Осыдан кейін, жыныс немесе нәсілге қарамастан, жаңа типтегі серіктестікке шақырулар жасалды.

On 30 April 1915, when the first news of the landing reached New Zealand, a half day holiday was declared and impromptu services were held. Adelaide, South Australia, was the site of Australia's first built memorial to the Gallipoli landing, unveiled by Governor General Sir Ronald Munro Ferguson on Wattle Day, 7 September 1915, just over four months after the first landings. The monument was originally the centrepiece of the Wattle Day League's Gallipoli Memorial Wattle Grove on Sir Lewis Cohen Avenue in the South Park Lands. The original native pines and remnant seedlings of the original wattles still grow in Wattle Grove, but in 1940 the Adelaide City Council moved the monument and its surrounding pergola a short distance away to Lundie Gardens. Also in South Australia, Eight Hour Day, 13 October 1915, was renamed Anzac Day and a carnival was organised to raise money for the Wounded Soldiers Fund. The name Anzac Day was chosen through a competition, won by Robert Wheeler, a draper of Prospect. Melbourne observed an Anzac Remembrance Day on 17 December 1915. On 10 January 1916, Canon David John Garland was appointed the honorary secretary of the Anzac Day Commemoration Committee of Queensland (ADCCQ) at a public meeting which endorsed 25 April as the date to be promoted as "Anzac Day" in 1916 and ever after. Queensland Premier T. J. Ryan urged the other Australian states to enact a similar parade, and soon the date became a national day of reflection. Devoted to the cause of a non denominational commemoration that could be attended by the whole of Australian society, Garland worked amicably across all denominational divides, creating the framework for Anzac Day commemorative services. Garland is specifically credited with initiating the Anzac Day march, the wreath laying ceremonies at memorials and the special church services, the two minutes silence, and the luncheon for returned soldiers. Garland intended the silence to be used in lieu of a prayer to allow the Anzac Day service to be universally attended, allowing attendees to make a silent prayer or remembrance in accordance with their own beliefs. He particularly feared that the universality of the ceremony would fall victim to religious sectarian disputes. The State Library of Queensland holds the minutes from the Anzac Day Commemoration Committee of Queensland, the collection has been digitised and available to view online. In 2019, the collection was added to UNESCO's Memory of the World Australian Register. The date 25 April was officially named Anzac Day in 1916; in that year, it was marked by a wide variety of ceremonies and services in Australia, New Zealand and London. In New Zealand, it was gazetted as a half day holiday. Over 2,000 people attended the service in Rotorua. An unnamed London newspaper reputedly dubbed them "The Knights of Gallipoli". Marches were held all over Australia; wounded soldiers from Gallipoli attended the Sydney march in convoys of cars, accompanied by nurses. In Egypt, General John Monash paraded the troops on Anzac Day 1916. For the remaining years of the war, Anzac Day was used as an occasion for patriotic rallies and recruiting campaigns, and marches of serving members of the AIF were held in most cities. From 1916 onwards, in both Australia and New Zealand, Anzac memorials were held on or about 25 April, mainly organised by returned servicemen and school children in cooperation with local authorities. the RSA. In Australia at the 1921 State Premiers' Conference, it was decided that Anzac Day would be observed on 25 April each year. However, it was not observed uniformly in all the states until 1922 when the States were invited to co operate with the Commonwealth in observing the day, and an invitation was telegraphed to the various religious bodies suggesting that memorial services be held in the morning. In the early 1920s returned soldiers mostly commemorated Anzac Day informally, primarily as a means of keeping in contact with each other. But as time passed and they inevitably began to drift apart, the ex soldiers perceived a need for an institutionalised reunion. By the mid 1930s, all the rituals now associated with the daydawn vigils, marches, memorial services, reunions, two up gamesbecame part of Australian Anzac Day culture. During and after Australia's involvement in the Vietnam War (1962–1975), interest in Anzac Day reached its lowest point in Australia. On 26 April 1975, The Australian newspaper covered the passing of Anzac Day in a single story. In the 1960s and 1970s, anti war protesters used Anzac Day events as a platform to voice opposition to conscription and Australia's military involvement in general; in the following 20 years, the relevance of Australia's war connection with the British Empire was brought into question. In 1981, the group Women Against Rape in War marched up Anzac Parade towards the Australian War Memorial to lay their wreath at the Stone of Remembrance. At the head of the procession, women held a banner which read, "In memory of all women of all countries raped in all wars." More than 60 women were arrested by police. Following this time, there were calls for a new type of comradeship that did not discriminate based on sex or race.

1990-2010 жылдар: Қайта өрлеу

Алайда, 1980 жылдардың соңынан бастап, әсіресе 1990 жылдардан бастап, Анзак күніне қызығушылық пен қатысушылық артты. 1990 жылы 25 сәуірде Боб Хоук Галлиполиге барған алғашқы австралиялық саясаткер болды, сондай-ақ таңғы шабуылдың 75 жылдығына орай Анзак ардагерлерін Галлиполиге апаруға үкімет қаржыландыратынын шешті. Тарихшылар бұл оқиғаны Анзак күнінің жаңаруындағы маңызды кезең деп санайды. Премьер-министр Джон Говард та Анзак күнін еске алуды ынталандырды және 2000 және 2005 жылдары 25 сәуірде Галлиполиге барды. Көбінесе жас австралиялықтар қатысады, олардың көпшілігі Австралия туына оранып, жасыл және алтын түсті футболкалар мен бейескілер киіп, терілеріне Австралия туының суретін салдырады. Кейбір адамдар бұл құбылысты австралиялықтардың жас ұрпақтарының бұрынғы ұрпақтардың құрбандықтарын құрметтеуге деген ниетінің көрінісі деп қарастырады. Австралиялықтар мен Жаңа Зеландиялықтар 25 сәуірді соғыстың салдары туралы ойланатын және соғыста қаза болғандарды еске алатын рәсімдік күн ретінде қабылдайды. Еске алу рәсімдері мен шерулер таңертең, алғашқы шабуыл уақытында, екі елдің қалалары мен кенттеріндегі соғыс ескерткіштерінде, сондай-ақ Австралия мен Жаңа Зеландияның танымал шайқастары мен үлкен шығындары болған жерлерде, мысалы Франциядағы Виллерс-Бретоннекс және Түркиядағы Галлиполиде өтеді. Анзак күнінің дәстүрлерінің бірі – көптеген таңғы рәсімдерден кейін болатын және көптеген сарбаздар шайқасқа түсер алдында ішкен "таңғы асты" еске түсіретін атыс таңғы асы (рам қосылған кофе). Күннің соңында бұрынғы әскерилер кездесіп, ірі қалалар мен көптеген кіші орталықтарда шеруге қатысады. 2018 жылы әйел ардагерлер өз бөлімдерінің алдында шеруге шақырылды. "Сол жақтан" бастамасы бірнеше рет тіркелген жағдайлардан кейін іске қосылды, онда әскери қызметкерлерге медальдарын дұрыс жаққа тақпағандықтарына күдік келтірілді, себебі адамдар өз медальдарын көкіректің сол жағына тағу керек, ал ата-анасының немесе басқа туыстарының орнына шеруге қатысатындар олардың медальдарын оң жағына тағу керек. Декин университетінің тарихшысы Каролин Холбруктың айтуынша, "Біз 2015 жылы Анзак күнінің ең жоғары нүктесіне жеттік, содан кейін аздап шегіндік, бірақ таңғы рәсімдер мен Анзак күнін еске алу тұрғысынан ол көпке дейін маңызды болып қала береді. Ұлттық мифология тұрғысынан оны алмастыратын ештеңе жоқ". Country Arts SA-ның аборигендер қазбашылары жобасы – 2017–2019 жылдарға жоспарланған 3 жылдық жоба, ол фильм, театр және бейнелеу өнері арқылы Бур соғысынан бастап қазіргі күнге дейін Австралия армиясында қызмет еткен аборигендердің ерлер мен әйелдердің оқиғаларын және тәжірибелерін жазады.

However, since the late 1980s and especially the 1990s, interest in and attendance at Anzac Day has grown. On 25 April 1990, Bob Hawke became the first Australian politician to visit Gallipoli, and he also decided that government would pay to take Anzac veterans to Gallipoli for the 75th anniversary of the dawn landing. This is seen by historians as a major milestone in the recovery of Anzac Day. Prime Minister John Howard was also a huge proponent of Anzac Day commemorations, and visited Gallipoli on 25 April in both 2000 and 2005. An increasing number of attendees have been young Australians, many of whom attend ceremonies swathed in Australian flags, wearing green and gold T shirts and beanies and with Australian flag tattoos imprinted on their skin. This phenomenon has been perceived by some as a reflection of the desire of younger generations of Australians to honour the sacrifices made by the previous generations. Australians and New Zealanders recognise 25 April as a ceremonial occasion to reflect on the cost of war and to remember those who fought and died in war. Commemorative services and marches are held at dawn, the time of the original landing, mainly at war memorials in cities and towns across both nations and the sites of some of Australia and New Zealand's more recognised battles and greatest losses, such as Villers Bretonneux in France and Gallipoli in Turkey. One of the traditions of Anzac Day is the gunfire breakfast (coffee with rum added) which occurs shortly after many dawn ceremonies, and recalls the "breakfast" taken by many soldiers before facing battle. Later in the day, ex servicemen and ex servicewomen meet and join in marches through the major cities and many smaller centres. In 2018, female veterans were encouraged to march at the front of their sections. The "By The Left" initiative was launched following a number of reported cases where servicewomen had been challenged that they were wearing their medals on the wrong side, as people should wear their own medals on the left side of their chest, but people marching in place of their parents or other ancestors should wear that person's medals on the right side. According to historian Carolyn Holbrook of Deakin University, "We reached Peak Anzac in 2015 sure, and there has been some backing off since then, but in terms of the dawn services and Anzac Day commemoration, it will remain huge for a good while yet There is nothing better to take its place in terms of a national mythology." Country Arts SA's Aboriginal Diggers Project is a 3 year project (2017–2019) capturing the stories and experiences of Aboriginal servicemen and women who have served in Australia's Military from the Boer War to the present day through film, theatre and visual arts.

Пандемиядан кейінгі кезең: 2023 жылдан бастап

2023 жылы Канберра соғыс ескерткішінде өткен қызметке 30 000 адам қатысты, бұл 2015 жылдан бері келушілер санының азаю үрдісін көрсетіп тұр.

Мемлекеттік мереке ретінде

ANZAC күні Австралия, Жаңа Зеландия және Тонгада (Рождество аралы, Кокос (Килинг) аралдары, Кук аралдары, Ниуэ, Норфолк аралы және Токелау тәуелділіктері қоса алғанда) мемлекеттік мереке болып табылады.

Таң ату қызметі

1916 жылы 25 сәуірде Галлиполи шабуылының бірінші жылдығында Австралия батальоны Батыс майданында таңертеңгілік қызмет өткізді. Тарихшылар Австралияда Галлиполиде қаза болғандарды еске алу үшін таңертеңгілік қызметтер сол жылдары елдің әр жерінде өздігінен пайда болғанын айтады. Таңертеңгілік қызметтің уақыты ANZAC күштерінің Галлиполи түбегіне шабуылды бастаған уақытына негізделген, сонымен қатар әскери, символдық және діни дәстүрлердің жиынтығынан туындаған. Әртүрлі әңгімелер Австралиядағы алғашқы қызмет өткен қалалар ретінде әртүрлі жерлерді атайды, оның ішінде Батыс Австралиядағы Олбэни, бірақ олардың ешқайсысын растайтын нақты дәлел табылмады. 1916 жылы 26 сәуірде Квинсленд штатының Рокхэмптон қаласында сағат 6:30-да басталған конфессияаралық қызметке 600-ден астам адам қатысты. Дегенмен, 1928 жылы Сиднейдегі ескерткіште өткен таңертеңгілік қызмет үздірілмейтін дәстүрдің алғашқысы деп есептеледі. 1931 жылы ескерткіште өткен қызметке губернатор және штаттық және федералды үкіметтердің өкілдері алғаш рет қатысты. Лоренс Биньонның "Құрбан болғандарға" ("Еске алу Одасы" немесе жай ғана "Ода") өлеңінің төртінші шумағы көбінесе оқылады.

Еске алу рәсімдері мен дәстүрлері

Австралияда 1901 жылы федерация жарияланғанына қарамастан, Австралияның ұлттық санасы Бірінші дүниежүзілік соғыстың қатал сынағында қалыптасқан деп есептеледі. Австралиялықтардың көпшілігі үшін соғыстағы ең маңызды оқиға – Галлиполиға түсу болды. Оңтүстік Австралия университетінің профессоры Пол Скребельс Анзак күнінің жылдан жылға танымалдылығы артып келе жатқанын атап өтті. Тіпті 2004 жылы Галлиполидегі қауіпсіздікке жасалған террористік қауіпке қарамастан, шамамен 15 000 австралиялық Түркияға қажылық сапар жасап, қаза тапқан ANZAC әскерлерін еске алу үшін келді. Елдің барлық қалалары мен аудандарында барлық өткен соғыстардың ардагерлері, сондай-ақ Австралия қорғаныс күштері мен резервтерінің қазіргі қызметкерлері, одақтас ардагерлер, Австралия қорғаныс күштерінің кадеттері және Австралия әуе лигасы, «Скауттар Австралиясы» мүшелері, «Нұсқаушылар Австралиясы» және басқа да қоғамдық ұйымдар шерулер өткізеді. Әр штаттың астанасынан Анзак күніне арналған шеру тікелей эфирде көрсетіліп, комментарийлер беріледі. Мұндай шаралардан кейін ветерандардың әдетте мейрамханада немесе RSL клубында өткізетін әлеуметтік жиналыстары жиі ұйымдастырылады, онда ANZAC әскерлерінің өте танымал ойыны болған «екі жоғары» деп аталатын дәстүрлі австралиялық құмар ойыны ойналады. (Австралияның көптеген штаттары мен аумақтарында лицензиясы бар орындардан тыс жерде құмар ойындарға тыйым салынған; алайда, бұл дәстүрдің маңыздылығын ескере отырып, «екі жоғары» ойыны тек Анзак күнінде ғана заңды.) Сағат 10:30-да Австралия соғыс мемориалында ұлттық рәсім өтеді, оның бағдарламасына әдетте естелік сөз, гүл шоқтарын қою, әндер орындау, «Соңғы шақыру» (Last Post) дыбысы, бір минуттық үнсіздік және Австралия мен Жаңа Зеландияның ұлттық әндері кіреді. Отбасылар көбінесе мемориалдың құрметті тізіміндегі туыстарының есімдерінің қасына жасанды қызыл мак гүлдерін қояды. Көптеген адамдар жақаларына розмарин немесе лавр бұтақтарын тағады. Бұл 2008 жылы Австралия Федерациясы Кеңесінің отырысында штаттар мен аумақтар осы практиканы барлық елде қолдануға жұмыс істеу туралы принциптік келісімге келгеннен кейін болды. Алайда, 2009 жылы Тасманияның заң шығару кеңесі бұл штат үшін қосымша мереке күнін бекітетін заңға түзету енгізуден бас тартты.

Despite federation being proclaimed in Australia in 1901, it is argued that the national identity of Australia was largely forged during the violent conflict of World War I, and the most iconic event in the war for most Australians was the landing at Gallipoli. Dr. Paul Skrebels of the University of South Australia has noted that Anzac Day has continued to grow in popularity; even the threat of a terrorist attack at the Gallipoli site in 2004 did not deter some 15,000 Australians from making the pilgrimage to Turkey to commemorate the fallen ANZAC troops. In cities and towns nationwide, marches by veterans from all past wars, as well as current serving members of the Australian Defence Force and Reserves, allied veterans, Australian Defence Force Cadets and Australian Air League, members of Scouts Australia, Guides Australia, and other service groups take place. The Anzac Day March from each state capital is televised live with commentary. These events are generally followed by social gatherings of veterans, hosted either in a public house or in an RSL club, often including a traditional Australian gambling game called two up, which was an extremely popular pastime with ANZAC soldiers. (In most Australian states and territories, gambling is forbidden outside of licensed venues; however, due to the significance of this tradition, two up is legal only on Anzac Day.) A National Ceremony is held at the Australian War Memorial, starting at 10:30 am, with the traditional order of service including the Commemorative Address, wreath laying, hymns, the sounding of the Last Post, observance of one minute's silence, and the national anthems of Australia and New Zealand. Families often place artificial red poppies beside the names of relatives on the Memorial's Roll of Honour. Sprigs of rosemary or laurel are often worn on lapels. This followed a 2008 meeting of the Council for the Australian Federation in which the states and territories made an in principle agreement to work towards making this a universal practice. However, in 2009, the Legislative Council of Tasmania rejected a bill amendment that would have enabled the substitute holiday in that state.

Австралиялық футбол

Көптеген соғыстар кезінде Австралиялық футбол матчтары Солтүстік Африка, Вьетнам және Ирак сияқты елдерде Австралия мәдениетін тойлау және сарбаздар арасындағы байланысты нығайту мақсатында өткізілді. Бұл қазіргі дәстүр 1995 жылы басталды және жыл сайын Мельбурн крикет алаңында AFL-дің дәстүрлі қарсыластары «Коллингвуд» және «Эссендон» командалары арасында өтеді. Бұл жылдық матч көбінесе финалдық турнирден басқа AFL маусымының ең маңызды ойыны саналады, кейде «Grand Final»-дан басқа барлық матчтарға қарағанда көбірек көрермен жирайды және көбінесе алдын ала сатылып кетеді. 1995 жылғы алғашқы матчқа 94 825 адам келсе, 2023 жылғы матчқа 95 179 адам келді, бұл AFL тарихындағы үйде өткен екінші ірі матч. «Anzac» медалі матчтағы «Anzac» рухын – шеберлік, батылдық, өзінен бас тарту, командалық жұмыс және әділ ойынды ең жақсы көрсететін ойыншыға табыс етіледі. 2024 жылдың мәліметі бойынша, «Коллингвуд» 17 жеңіспен 10 жеңіске қарсы үстемдік етеді, екі ойын тең аяқталды (1995 және 2024 жылдары). 2020 жылы COVID-19 пандемиясының салдарынан матч өткізілмеді. 2013 жылы «Сент-Килда» және «Сидней Суанс» командалары Жаңа Зеландияның Веллингтон қаласында «Anzac» күніне арналған ойын өткізді, бұл Австралиядан тыс жерде чемпиондық ұпайлары үшін өткізілген алғашқы AFL матчы болды. Жеңімпаз команда «Сиднейге» Жаңа Зеландияның премьер-министрі алғашқы Симпсон-Хендерсон кубогын табыс етті. Кубок екі белгілі «Anzac» сарбазының құрметіне аталды: Джон Симпсон Киркпатрик және Ричард Александр Хендерсон.

Регби лигасы футбол

1997 жылдан бері Anzac Test, регби лигасының сынақ матчы, Anzac Day-ді еске алады, бірақ көбінесе Anzac Day-ден бұрын өтеді. Матч әрқашан Австралия және Жаңа Зеландия ұлттық құрамалары арасында өткізіледі және бұрын 20 000 мен 45 000 аралығында көрермендерді қамтыған. Соңғы Anzac Test 2017 жылы болды. Ел ішінде Anzac Day күні 1927 жылдан бері матчтар өткізіліп келеді (кейбір жылдары өткізілмеген жағдайларды қоспағанда). 2002 жылдан бастап Ұлттық регби лигасы (NRL) Австралия футбол лигасының үлгісімен, әр жылы Anzac Day-ді еске алу үшін дәстүрлі қарсыластары – Сент-Джордж Иллаварра Драгонз және Сидней Рустерс командалары арасында матч өткізеді, бұл матч ANZAC Day Cup аясында өтеді. Бұл екі команда 1970 жылдардың басынан бері Anzac Day күні бірнеше рет кездескен. 2009 мен 2023 жылдар аралығында Мельбурн Шторм мен Жаңа Зеландия Уорриорс командалары арасында қосымша Anzac Day матчы өтті; 2024 жылы Оңтүстік Сидней Раббитос Жаңа Зеландия Уорриорс командасының орнына шықты.

Жаңа Зеландияда еске алу рәсімі

Жаңа Зеландияда Анзак күнін атап өту де осыған ұқсас. Жаңа Зеландияда және Галлиполиде Анзак күнінің шараларына қатысатын жаңа зеландиялықтардың саны артып келеді. Кейбіреулер үшін бұл күн соғыстың бекер екендігіне деген сенімді күшейтеді. Таңғы шерулер мен ел бойынша өтетін басқа да естелік шараларына әдетте Жаңа Зеландия Қорғаныс күштері, Жаңа Зеландия кадеттері, Жаңа Зеландия полициясы, Жаңа Зеландиядағы Өрттен қорғау және Төтенше жағдайлар қызметі, Сент-Джон жедел жәрдем қызметінің (жастар және ересек еріктілері) мүшелері, сондай-ақ Жаңа Зеландия скауттары, Жаңа Зеландия қыздар-скауттары және басқа да бірыңғай киімдегі қоғамдық қызмет топтары қатысады. Көп жағдайда, шеруді бастап немесе сүйемелдеп өту үшін жергілікті сыбызғы оркестрі, ал кейде ән салуға сүйемелдеу үшін духовой оркестр де қатысады. Анзак күні қазірде ұлттық күнтізбедегі басқа күндерге қарағанда бірлік сезімін күшейтеді. Саяси көзқарастары, сенімдері және мұраттары әртүрлі адамдар соғыста қаза болған көптеген адамдарға ортақ қайғы мен күйініш білдіре алады. Қағаз гүлдерді (поппи) Екінші дүниежүзілік соғыс ардагерлерінің қауымдастығы кеңінен таратады және естелік нысаны ретінде тағады. Бұл дәстүр басқа Ұлт Достастығы елдеріндегі Еске алу күніндегі гүлдерді тағу дәстүрімен үйлеседі. Бұл күн Жаңа Зеландияда мемлекеттік мереке болып саналады. 1990 жылғы «Дүкендер жұмыс уақыты туралы» заңға сәйкес, дүкендер сағат 13:00-ге дейін ашылуға тиым салынған. 1949 жылы қабылданған бұрынғы заң, егер 25-і демалыс күніне түсетін болса, мерекені дүйсенбіге ауыстыруға (26 немесе 27-сіне) кедергі келтірді, бірақ бұл кәсіподақтар мен Лейборист партия саясаткерлерінің наразылығын тудырды. 2013 жылы Лейборист партиясының депутаты Дэвид Кларк ұсынған Анзак күні мен Уайтанги күнін дүйсенбіге ауыстыру туралы заң жобасы, биліктегі Ұлттық партияның қарсылығына қарамастан қабылданды.

Галлиполидегі еске алу

Түркияда ANZAC Cove атауын 1985 жылы Anzac күні түрік үкіметі ресми түрде мойындады. Сол жылы Ари Бөрнү зиратында (Анзак жағажайы) орнатылған монолитке 1934 жылы Кемал Ататүркке жатқызылған цитата жазылды: text=Қан төгіп, өмірлерін қиған батырлар! Енді сіздер достық елдің топырағында жатырсыз. Демек, тыныштықта жатыңыз. Біз үшін «Джоннилер» мен «Мехметтер» арасында ешқандай айырмашылық жоқ, олар осы елімізде қатар жатыр. Сіздер, ұлдарыңызды алыс елдерден жіберген аналар, көз жастарыңызды сүртіңіздер; сіздердің ұлдарыңыз енді біздің құшағымызда, тыныштықта жатыр. Олар осы жерде өмірден озған соң, біздің ұлдарымызға айналды. Бұл сөздер сондай-ақ Кемал Ататүрктің ескерткішіне (Канберра) және Веллингтондағы Ататүрк ескерткішіне де жазылған. Дегенмен, Австралия мен Түркия үкіметтері мен саясаткерлері Ататүрктің осы сөздерді айтқандығына тікелей дәлел таба алмады. Бұл цитатаның алғашқы нұсқасы 1953 жылы түрік журналисінің жазбаларында пайда болды, ал «Джоннилер мен Мехметтер арасында ешқандай айырмашылық жоқ» деген тіркес 1978 жылы қосылды. 1990 жылы Галлиполиға шабуыл жасаудың 75 жылдығын атап өту мақсатында Австралия мен Жаңа Зеландия үкіметтерінің өкілдері (оның ішінде Австралия премьер-министрі Боб Хоук және Жаңа Зеландияның генерал-губернаторы Пол Ривз), сондай-ақ Галлиполидегі соңғы тірі қалған ардагерлердің көпшілігі және көптеген австралиялық және жаңа зеландиялық туристер Галлиполидегі арнайы таңғы рәсімге қатысу үшін Түркияға сапар шекті. Галлиполидегі таңғы рәсім Ари Бөрнү соғыс зиратында (Анзак шығанағы) өтті, бірақ қатысушылардың санының артуы Солтүстік жағалауда кеңірек алаң салуға әкелді, ол 2000 жылғы рәсімге арналған Анзак ескерткіш алаңы деп аталды. 2015 жылы Галлиполидегі Анзак күнін атап өтуге қатысқысы келетін австралиялықтар мен жаңа зеландиялықтарға билеттерді бөлу үшін дауыс беру жүргізілді. Anzac Memorial Site-та қауіпсіз, жайлы және ыңғайлы түрде орналастырылатын 10 500 адамның ішінде 2015 жылы 8 000 австралиялық, 2 000 жаңа зеландиялық және Галлиполи науқанына қатысқан барлық елдердің 500 ресми өкіліне орын болды. 2015 жылғы еске алу рәсіміне тек билет алғандар ғана қатысты.

In Turkey the name ANZAC Cove was officially recognised by the Turkish government on Anzac Day in 1985. That year, a monolith installed at Ari Burnu Cemetery (ANZAC Beach) was inscribed with a quotation attributed to Kemal Atatürk in 1934:

text=Those heroes that shed their blood and lost their lives You are now lying in the soil of a friendly country. Therefore rest in peace. There is no difference between the Johnnies and the Mehmets to us where they lie side by side here in this country of ours You, the mothers who sent their sons from faraway countries, wipe away your tears; your sons are now lying in our bosom and are in peace. After having lost their lives on this land they have become our sons as well. The words also appear on the Kemal Atatürk Memorial, Canberra, and the Atatürk Memorial in Wellington. However despite the common attribution to Atatürk by governments and politicians from Australia and Turkey, historians have found no direct evidence that Atatürk ever spoke these words. A version of the quote first appeared in 1953 from a Turkish journalist with the later inclusion of the phrase "There is no difference between the Johnnies and the Mehments" emerging in 1978. In 1990, to mark the 75th anniversary of the Gallipoli landing, government officials from Australia and New Zealand (including Australian prime minister Bob Hawke and New Zealand governor general Paul Reeves) as well as most of the last surviving Gallipoli veterans, and many Australian and New Zealand tourists travelled to Turkey for a special Dawn Service at Gallipoli. The Gallipoli Dawn Service was held at the Ari Burnu War Cemetery at Anzac Cove, but the growing numbers of people attending resulted in the construction of a more spacious site on North Beach, known as the Anzac Commemorative Site in time for the year 2000 service. A ballot was held to allocate passes for Australians and New Zealanders wishing to attend Anzac Day commemorations at Gallipoli in 2015. Of the 10,500 people who could be safely, securely and comfortably accommodated at the Anzac Commemorative Site, in 2015 this comprised places for 8,000 Australians, 2,000 New Zealanders and 500 official representatives of all nations involved in the Gallipoli campaign. Only those who received an offer of attendance passes attended the commemorations in 2015.

Антарктида

Скотт базасы Анзак күні қаза тапқандарды еске алу салтанатын өткізеді. Жақын жердегі МакМердо станциясынан келген американдықтар көбінесе шақырылады.

Бельгия

Бельгияның Ипрес қаласында Зоннебекедегі Бетс жаңа британдық зиратында таңғы қызмет өткізіледі; Тайн-Кот зиратында сағат 9:30-да қызмет өтеді; Ипрес мата залынан Менен қақпасына шеру 11:10-да басталады, ал Бельгия соғыс ескерткішінде гүлдесте қою рәсімі 11:35-те өтеді. Бұған қоса, Менин қақпасында кешкі сағат 8-де «Соңғы пост» рәсімі өтеді, онда «Соңғы пост» қауымдастығының кернейшілері 1928 жылдан бері әр түн сайын осы құрметті орындап келеді. Комминс-Уарнетон қаласында Плогстерт Торонто даңғылындағы зиратта еске алу рәсімі сағат 16:00-де басталады.

Канада

Ньюфаундленд штатының Сент-Джонс қаласында Галлиполи шабуылы жыл сайын 25 сәуірде Корольдік Ньюфаундленд полкі тарапынан еске алынады. Бұл полк Солтүстік Америкадан Галлиполиде шайқасқан жалғыз бөлімше болды. Олар Үкімет үйінен бастап көшелер арқылы қадам басып, Ұлттық соғыс ескерткішінде аяқтайды. Австралия және Жаңа Зеландия қарулы күштерінің өкілдері жыл сайын шеруге және гүл шоқтарын қою рәсіміне қатысуға шақырылады. Онтарионың Оттава қаласында Канада соғыс мұражайында сағат 9-да басталатын рәсім өтеді. 2017 жылы Онтарионың Лондон қаласында Уорсли казармасында сағат 5:45-те басталатын таңғы рәсім өткізілді.

Кипр

Никосияда Уэйнс-Кип әскери бейітстанында таңғы құлшылық өткізіледі. Салтанатқа Біріккен Ұлттар Ұйымының Кипрдегі бейбітшілік сақшылары (БҰҰБТҚК) мен Австралияның Жоғарғы комиссары қатысады.

Мысыр

Мысырдың Каир қаласында Анзак күні Жаңа Зеландия мен Австралиядан келген эмигранттар қауымдастығы тарапынан Қаирдегі Әбу Сейфен көшесіндегі, Ескі Каирдегі Ұлттар Достастығы Соғыс Мемориалдық Көперісте таңғы салтанатпен еске алынады. Жаңа Зеландия мен Австралия елшіліктері кезекпен осы шараны ұйымдастырады.

Франция

Виллерс-Бретоннеу қаласында Австралия үкіметі жыл сайын таңертеңгілік рәсім өткізеді. Шындығында, Австралияның Екінші Виллерс-Бретоннеу туралы айтуынша, қала 1918 жылдың 25 сәуірінде қайта басып алынды, бұл символдық жылдық мереке. Алайда, бұл операция 27 сәуірге дейін аяқталған жоқ. Фромэлл қаласында жыл сайынғы қызмет Pheasant Wood әскери бейіште өткізіледі, онда жақын маңда табылған жүздеген қаза болған австралиялық әскерлер қайта жерленді. Салтанатқа Австралия үкіметінің және француз әскерилерінің өкілдері қатысады. Австралиялықтар үшін маңызды болған Фромэлл шайқасы қаланың жанында болды. Францияда Ле Кесной және Лонгвель қалаларында да рәсімдер өткізіледі. 1990 жылдан бері Буллекур қаласында жергілікті француз билігі ұйымдастырған Анзак күніне арналған рәсім өткізілуде. Француз Полинезиясында Анзак күні 2006 жылдан бері Папеетеде ресми рәсіммен тойланады. 2009 жылғы рәсімге Француз Полинезиясының президенті Оскар Темару қатысты және ол жасаған мәлімдемесінде Австралия мен Жаңа Зеландия әскерлерінің "батылдығы мен бостандығын" жоғары бағалады.

Грекия

Грекияның астанасы Афинада Анзак күні Фаларон одақтас әскери бейіште ескериледі. 1998 жылдан бері Анзак күні Галлиполи шайқасы кезінде одақтастардың операциялық базасы қызмет еткен Лемнос аралында да ескериледі. Аралда Мудрос шығанағы мен Портиануда екі одақтас бейіті орналасқан.

Гонконг

Гонконгта Орталықтағы The Centotaph ескерткіші жанында қарапайым таңғы еске алу шарасы өтеді, онда Гонконг полициясының оркестрінің мүшесі жақын орналасқан Гонконг клубының балконынан «Соңғы шақыру» және «Таңғы дауыс» әндерін орындайды.

Үндістан

2019 жылдың 25 сәуірінде Колькуттадағы Ұлттар Достастығының соғыс қабірлерінде алғаш рет гүл шоқтарын қою рәсімі өтті. Колькуттадағы Ұлттар Достастығының соғыс қабірлері Бхаванипур зиратының ішінде орналасқан және 700-ден астам соғыс қабірін қамтиды, оның ішінде төрт австралиялық және екі жаңа зеландиялық сарбаздың қабірлері бар, олардың барлығы Екінші дүниежүзілік соғыста қаза тапқан. Рәсімге Үндістандағы Австралияның жоғарғы комиссары Хариндер Синду және Колькуттадағы Австралияның бас консулы Эндрю Форд жетекшілік етті. Сонымен қатар, Үндістан премьер лигасына (IPL) қатысу үшін қалаға келген австралиялық және жаңа зеландиялық крикетшілер мен олардың командасы да қатысты.

Ирландия

Дублинде Анзак күнін Жаңа Зеландия және Австралия диаспорасы еске алады. Бірінші дүниежүзілік соғыстың ресми еске алу рәсімі болмағандықтан, және Дарданеллде және басқа жерлерде соғысып, қаза тапқан ирланд сарбаздарын құрметтеу мақсатында, Анзак күнін еске алу шараларына ардагерлер ұйымдарының және тарихи қоғамдардың өкілдері қатысады, оның ішінде Корольдік Дублин фюзилерлері, ONET, Корольдік британдық легионы және БҰҰ ардагерлері. 1980-жылдардың ортасынан бері Жаңа Зеландия-Ирландия қауымдастығы кешкі рәсім ұйымдастырып келеді, ол қазір Дублин 2, Доусон көшесі, Сент-Энн шіркеуінде өтеді. 2005 жылы 90 жылдық мерейтойға орай, Грангегорман әскери зиратында (Дублин 7) алғаш рет күндізгі рәсім өткізілді. Бұл оқиғаны еске алу үшін Австралия, Жаңа Зеландия және Түркия елшілері отырғызған түрік жөжесі ағашы салынды. Оны әктас ескерткіш қабырғасының оңтүстігінде табуға болады. Осы күннен бастап осы жерде таңғы рәсім өткізіледі. Солтүстік Ирландиядағы Жаңа Зеландияның ресми орталығы – Антрим графтығындағы Балланс үйінде орталықтандырылған еске алу шарасы өтеді.

Израиль

Израильде Анзак күні Иерусалимдегі британдық әскери бейістігінде естелік шара өтеді, оған Австралия және Жаңа Зеландия елшілері қатысады. Бұл күн сондай-ақ Баар-Шевадағы ANZAC сарбаздарын еске алу орталығында және Негевтегі ANZAC ескерткішінде де еске алынады.

Италия

Италияда Римдегі соғыс зиратында әскери шенді тұлғалар мен қақтығысқа қатысқан елшіліктердің өкілдері қатысатын еске алу шарасы өтеді. Шара ағылшын және маори тілдерінде жүргізіледі. Сондай-ақ, құрмет көрсету үшін мисса да өткізіледі.

Малайзия

Австралиялық Борнео көрмесі тобы ANZAC ардагерлері мен студенттері үшін Сабах және Саравак штаттарындағы Екінші дүниежүзілік соғысты еске алу мақсатында жыл сайын сапарлар ұйымдастырады. Куала-Лумпур және Сандаканда Анзак күні – Екінші дүниежүзілік соғыста қаза тапқан австралиялық, британдық, жаңа зеландиялық және жергілікті әскерлерді құрметтеу күні. Еске алу шаралары таңғы қызмет пен оқ атумен бірге таңғы ас түрінде өтеді. Кота-Кинабалуда 26 сәуірде Джалан-Тугу (Монумент көшесі) бойында Сабах штатына Австралия мен Жаңа Зеландияның үлесін қоса алғанда, барлық азаттық күрескерлерінің құрбандықтарын құрметтеу және еске алу рәсімі өтеді. Кучинг қаласында 25 сәуірде Джалан Таман Будая (Мәдениет саябағы көшесі) бойындағы Екінші дүниежүзілік соғыс батырларының зираттарында еске алу шарасы өткізілді. Лабуанда 25 сәуірде Екінші дүниежүзілік соғыс ескерткішінде таңғы және кешкі қызметтерден тұратын еске алу шарасы өтеді. Бұл Аустралия, Ұлыбритания, Жаңа Зеландия, Үндістан, Малайя, Борнео және Филиппиннен шыққан, Британдық Борнеоны жапондықтар басып алған кезде қаза тапқан 3908 соғыс батырының соңғы бейіті.

Мальта

Анзак күні 1916 жылдан бері Мальтада ескерилуде. 1979 жылдан бері рәсім Пиета әскери бейіштігінде өткізіледі, себебі Мальтадағы ANZAC әскери қабірлерінің ең көп саны осы бейіштікте орналасқан.

Тынық мұхиты арал мемлекеттері

Анзак күні Кук аралдарында, Ниуэде, Питкэрн аралдарында және Тонгада тойланады. Бұрын бұл күн Папуа-Жаңа Гвинея мен Самоада мемлекеттік мереке болып саналған. 1981 жылға дейін Папуа-Жаңа Гвинея соғыста қаза болғандарды Анзак күні еске алатын болса, содан бері естелік күні 23 шілдеде тойланады. Бұл күн 1942 жылы Авалада Кокода жолы науқаны барысында жапондықтарға қарсы Папуа жаяу әскер батальонының алғашқы шайқасы болған күнді еске түсіреді. Кирибатиде Анзак күні Оңтүстік Таравадағы Бетио аралындағы Жағалау күзетшілерінің ескерткішінде тойланады. 1943 жылы АҚШ әскерінің құлға түсуіне дейін осы жерде жапондықтар Жаңа Зеландияның әскери және азаматтық жағалау күзетшілерін басып өлтірген. Француз Полинезиясы туралы мәліметтер үшін Anzac Day#France бөлімін қараңыз.

Польша

Варшавада жыл сайын Австралия, Жаңа Зеландия және Польша өкілдері Пильсудский алаңындағы Белгісіз сарбаздың қабірінде бірлескен салтанатты шара өткізеді.

Сингапур

Кранжиде 25 сәуірде Сингапурдағы Австралия және Жаңа Зеландия қоғамдастықтары Анзак күнінің таңғы рәсімін Кранжи соғыс ескерткішінде Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Осман империясына қарсы Галлиполиға түсуді еске алу үшін өткізеді. Сондай-ақ, жапондықтар Сингапурды басып алған кезде қаза тапқандарды еске алу мақсатында жыл сайын Кранжи соғыс зиратында еске алу шаралары ұйымдастырылады.

Оңтүстік Судан

Оңтүстік Суданда Австралия қорғаныс күштерінің әскери қызметшілері және Біріккен Ұлттар Ұйымының миссиясындағы бірге қызмет ететін бейбітшілік сақшылары 2018 жылы Анзак күнін еске алды.

Тайланд

Таиландтың Канчанабури қаласында Тай-Бурма темір жолы үшін одақтас әскери тұтқындар мен азиялық жұмысшылар қазған жартас кесімі – Hellfire Pass-те таңғы құлшылық өткізіледі. Осы кесімде темір жол салынысы кезінде ең көп адам қаза тапқан. Таңғы құлшылықтан кейін, оқ атумен бірге шай-пай дастарқан ұйымдастырылады. Сағат 10-да немесе 11-де Канчанабури қаласындағы басты әскери тұтқындар зиратында екінші рәсім өтеді. Сонымен қатар, 2018 жылы Австралияның бас консулдығы Пхукетте сағат 5:45-те Пхукет Яхт-клубында, Сой Пхон Чалонгта таңғы құлшылық өткізді. Анзак күніне ең жақын сенбі күні Тайланд Тайгерлері Австралиялық футбол клубы мен көрші елдерден шақырылған командалар арасында Австралиялық футболдан матч өтеді. 2018 жылы Тайланд Тайгерлері мен Вьетнам лебеделері екі демалыс күні бойы алғашқы Анзак күнінің үйде және сырттағы ойындарын өткізді.

Шығыс Тимор

Дили қаласында, Австралия армиясының бейбітшілік сақтау базасында, әр ANZAC күні таңғы салтанатты шара өтеді.

Ұлыбритания

Лондонда таңертеңгі сағат 5-те таңғы құлшылық өткізіледі, ол Австралия соғыс ескерткіші мен жақында салынған Жаңа Зеландия соғыс ескерткішінің арасында кезектеседі, екеуі де Гайд-парк бұрышында орналасқан. Бұл күні таңғы сағат 9-да Санкт-Пол соборының кіріктірілген бөлігіндегі Галлиполи ескерткішінде гүл шоқтарын қою рәсімі мен құлшылық, сондай-ақ сағат 11-де Уайтхоллдағы Кенотафта гүл шоқтарын қою рәсімі мен шеру өтеді. Австралия, Жаңа Зеландия, Ұлыбритания және басқа елдердің ресми өкілдері мен ардагерлер қауымдары екеуіне де қатысады. Кенотафқа гүл шоғын қою рәсімінен кейін Вестминстер аббаттығында естелік және алғыс айту құлшылығы өтеді. Таңғы құлшылыққа, Кенотафтағы рәсімге және естелік пен алғыс айту құлшылығына әдетте монархты білдіретін Корольдік отбасының мүшесі және Австралия мен Жаңа Зеландияның жоғары комиссарлары қатысады. Анзак күні 1916 жылдан бері Лондонда ресми түрде атап өтіледі, сол кезде король Георг V және королева Мэри аббаттағы алғашқы естелік құлшылығына қатысты. Англияның Глостершир графтығындағы Тетбери қаласында Анзак күніне ең жақын жексенбіде шеру өтеді. Австралия мен Жаңа Зеландиядан келген әскери қызметшілердің бірнеше соғыс қабірі бар Лигертон зиратында шеруден кейін құлшылық өткізіледі. Жергілікті әуе шабуылынан қорғау эскадрильясының ардагерлері мен курсанттары қатысады. Оксфорд қаласында, Англияның Оксфордшир графтығында Оксфорд университетінің Австралия және Жаңа Зеландия қоғамы Анзак күні құлшылығын ұйымдастырады. 2015 жылы құлшылық 25 сәуірде Университет шіркеуінде өтті, содан кейін Сомервилл колледжінің мәжіліс залында кешкі ас ұйымдастырылды. Австралия мен Жаңа Зеландияның жоғары комиссияларының өкілдері қатысады, ал Австралия, Жаңа Зеландия және Түркия студенттері құлшылыққа қатысады. Анзак күні мен Галлиполиді еске алу рәсімі Стаффордширдің Алревастағы Ұлттық естелік арборетумында өтеді. Бұл ғибадатханада құлшылықпен басталады, содан кейін Галлиполи ескерткішіне гүл шоқтары қойылады.

Америка Құрама Штаттары

Лос-Анджелес ұлттық зиратында Жаңа Зеландия мен Австралияның бас консулдары сағат 9-да рәсім өткізеді. 2001 жылы Жаңа Зеландия мен Австралия экспатрианттарының ең ірі қауымдастығы Оңтүстік Калифорнияда болды. Сан-Францискода 25 сәуірге ең жақын жексенбіде Президиодағы Log Cabin-де сағат 11:00-де қызмет өтеді. Австралия, Жаңа Зеландия, Түркия, АҚШ және Ұлыбританияның көрнекті өкілдері қатысады. Одан кейін барбекюмен пікник ұйымдастырылады. Ал Анзак күніне ең жақын жексенбіде Рокфеллер орталығындағы Британдық Империя ғимаратының төбе бағында еске алу рәсімі өткізіледі; бұл 1950 жылдан бері осы жерде жыл сайын өткізіліп келе жатқан дәстүр. Вашингтон қаласында Австралия және Жаңа Зеландия әскери қызметкерлері 25 сәуірде Корея соғысы ардагерлерінің ескерткішінде таңертеңгі рәсімде Анзак күнін тойлайды, сондай-ақ Вашингтон ұлттық соборында еске алу рәсімі болады. Гонолулуде теңіз жаяу әскерлері Тынық мұхитының ұлттық зиратында, "Панчбоул" деп белгілі жерде Анзак күніне арналған салтанатты шара өткізеді. Блумингтон (Индиана штаты), Бостон, Чикаго, Форт-Лодердейл, Форт-Леонард Вуд, Хьюстон, Майами, Милуоки, Миннеаполис, Сан-Диего және Сиэтл қалаларында да еске алу шаралары ұйымдастырылады. 1921 жылғы «Анзак» сөзін қорғау ережелерінде былай делінген: «Ешбір адам «Анзак» сөзін немесе оған ұқсас сөзді кез келген сауда, бизнес, кәсіп немесе шаруашылық қызметімен байланысты немесе кез келген ойын-сауық, лотерея, өнер одағымен байланысты немесе жеке тұрғын үйдің, қайықтың, қайырымдылық немесе басқа мекеменің немесе ғимараттың атауы ретінде Ветерандар істері жөніндегі министрдің рұқсатынсыз пайдалана алмайды». Ең жоғары жаза – 12 айға бас бостандығынан айыру немесе жеке тұлға үшін 10 200 доллар, ал корпорация үшін 51 000 доллар айыппұл. Соңғы жылдары бірқатар тарихшылар мен сарапшылар Анзак күнінің коммерциялық сипатқа ие болуына алаңдаушылық білдірді. 2015 жылы тарихшы Каролин Холбрук компаниялардың Анзак күнімен байланыс жасауға тырысып жатқанын айтты, себебі «Анзак бүгінде Австралиядағы ең күшті және танымал бренд». 2015 жылы Woolworths компаниясының «Fresh in Our Memories» атты күмәнді маркетингтік науқаны халықтың наразылығын тудырды. Холбруктың сөзінше, Анзак күні көптеген адамдар үшін Пасха мен Рождестводан да қасиетті. Анзак күнін коммерцияландыруға жасалған айқын әрекеттерге көпшілік қарсылық білдірді, нәтижесінде кейбір өнімдер сатылымнан алынып тасталды. Галлиполи шабуылының жүз жылдығына арналған көптеген өнімдер коммерциялық сәтсіздікке ұшырады. Бірақ Анзак печеньесін өндіру және сату – ерекше жағдай. Бұл печенье бастапқыда 1920 жылдан бері жарияланған рецепттер бойынша үйде дайындалды, содан кейін ондаған жылдар бойы Австралия мен Жаңа Зеландияда бөлшек саудаға арналған коммерциялық өндіріспен шығарылды. Печеньенің коммерциялық өндірісі мен сатуы «Анзак» сөзін пайдалануға қатысты шектеулерден ерекше босатылған.

At the Los Angeles National Cemetery, the New Zealand and Australian consulates general host the service, held at 9 am. The largest expatriate community of New Zealanders and Australians were in Southern California as at 2001. In San Francisco, there is an 11 am service at the Log Cabin in the Presidio on the Sunday nearest 25 April. Dignitaries from Australia, New Zealand, Turkey, the United States and the United Kingdom attend. It is followed by a BBQ picnic. and a commemorative service is held on the nearest Sunday to Anzac Day in the roof garden of the British Empire Building in Rockefeller Center; it is an annual tradition that has been held at this locale since 1950. In Washington, D. C., Australian and New Zealand servicemen and women observe Anzac Day at a dawn service at the Korean War Veterans Memorial on 25 April and there is also a Washington National Cathedral commemorative service. In Honolulu the Marine Corps hosts an Anzac Day ceremony at the National Memorial Cemetery of the Pacific, known as The Punchbowl. Commemoration services are also held at Bloomington (Indiana), Boston, Chicago, Fort Lauderdale, Fort Leonard Wood, Houston, Miami, Milwaukee, Minneapolis, San Diego and Seattle. The Protection of Word 'Anzac' Regulations 1921 state that: "no person may use the word 'Anzac', or any word resembling it, in connection with any trade, business, calling or profession or in connection with any entertainment or any lottery or art union or as the name or part of a name of any private residence, boat, vehicle of charitable or other institution, or other institution, or any building without the authority of the Minister for Veterans' Affairs". The maximum penalty is 12 months imprisonment, or $10,200 for a person and $51,000 for a corporation. Over recent years, some historians and commentators have raised concerns over what they see as the increasing commercialisation of Anzac Day. In 2015, historian Carolyn Holbrook stated that companies were seeking to associate themselves with Anzac Day as "Anzac is the most potent and popular brand going around in Australia today." Questionable Anzac marketing campaigns included Woolworths' Fresh in Our Memories campaign in 2015, which provoked a strong public backlash. According to Holbrook, Anzac Day is more sacred than Easter or Christmas to many. There has been widespread public opposition to the more blatant attempts to commercialise Anzac Day, which has led to some products being withdrawn from sale. Many of the products associated with the centenary of the Gallipoli landings were also commercial failures. A notable exception is the manufacture and sale of the Anzac biscuit, originally home made to published recipes from about 1920, and for many decades manufactured commercially for retail sale in both Australia and New Zealand. Commercial manufacture and sale of the biscuits is explicitly exempted from restrictions on the use of the word Anzac.

Кейбір мерекелерді сынға алу

Онжылдықтар бойы жастардың Анзак күнінің іс-шараларына қатысуы дәстүрлі түрде қадірлі саналатын оқиғаға карнавалдық сипат енгізіп жіберді деген алаңдаушылық туды. Бұл өзгеріс 2005 жылы Анзак шығанағында өткен еске алу шарасында рок-концерттік стильдегі өнер көрсетілімімен айқын болды, онда қатысушылар ішіп, қабір тастары арасында ұйықтады. Шарадан кейін аймақ қоқысқа толып қалды. 2013 жылы тарихшы Джонатан Кинг «күшейіп бара жатқан коммерциялық қысым Галлиполидегі жағажайға қонудың 100 жылдығын үлкен тойға айналдыру қаупін тудырады» деді. Anzac Day селфилері, мемдер, виртуалды шындық Anzac аватарлары, Facebook жазбалары және Twitter хабарламалары – бұл күннің жаңа қатысушылық және терең сезіну тәжірибесінің бір бөлігі. Цифрлық медиа Anzac Day іс-шараларын онлайн бөлісуге баса назар аудара отырып, жекелендірді. Онлайн және офлайн арасындағы шекара көнеріп бара жатқан кезде, қазіргі заманғы аудитория мен тарихи оқиғалар арасындағы эмпатия мен байланысты орнатуға бағытталған еске алу шараларына бет бұру байқалды. 2015 жылы ABC және News Corp сияқты жетекші жаңалықтар ұйымдары Анзак жағажайына алғашқы қону туралы тікелей Twitter жазбаларын және Facebook жазбаларын жариялады. Бұл онлайн платформалар мен олардың жеке пікірлерді қабылдау мүмкіндігі кейбір тарихшыларды алаңдатады, олар Anzac күнінің дәстүрлі еске алуының мәнділігінен, қадірлілігінен және сындық көзқарасынан қауіптеніп отыр. Алайда, басқалары, әсіресе жастар, осы заманғы технологияларды пайдалану арқылы Anzac күнін еске алушылардың кеңірек қауымдастығын біріктіруде маңызды рөл атқаратынын атап көрсетеді.

Анзак күнін сынға алу

Анзак күнінің бастауында Австралияның еңбек қозғалысы тарапынан сынға ұшырады, ал жалпы елде аза күту күні ретінде қарастырылған күнді саяси мақсатта пайдалануға қарсылық білдірілді. Бір дау 1960 жылы Алан Сеймурдың «Жылдың бір күні» атты классикалық пьесасы жарық көргенде туды, ол Австралиядағы әлеуметтік жіктердің күшеюін және ескі құндылықтарға күмән тудыруды бейнеледі. Пьесада Анзак күнін басты кейіпкер Хьюи, қайта оралған сарбаздардың мас күндері және ұлтқа немесе империяға адал болудің мәні қандай деген сұрақтарды көтеруге тиіс күн ретінде сынға алады. Пьеса Аделаиданың алғашқы өнер фестивалінде қойылмақ еді, бірақ Қайта оралған әскерилер лигасының шағымдарынан кейін фестиваль әкімдері рұқсат бермейді. 1960 және 1970 жылдары Австралияның Вьетнам соғысына қатысуымен және басқа да мәселелермен байланысты Анзак күнінің танымалдылығы төмендеп қана қоймай, көптеген наразылықтарды білдіру орталығына айналды. (Қараңыз) Соңғы жылдары Анзак күнін бірқатар австралиялықтар мен жаңа зеландиялықтар сынға алды, мысалы, «соғыстың саясатын жасыратын және саяси қарсылықты тежейтін күн» деп. 2008 жылдың қазан айында Австралияның бұрынғы премьер-министрі Пол Китинг елде «жаңадан туған немесе тіпті құтқарылған» деген пікірді «толық және абсолютті ақымақтық» деп санайтынын мәлімдеді. Сол кездегі Австралия премьер-министрі Кевин Радд Китингтің пікірін жоққа шығарып, Галлиполи шайқасы «біздің ұлттық санамыздың, ұлттық психологиямыздың, ұлттық ерекшелігіміздің бір бөлігі» екенін және «елдің премьер-министрі ретінде, оған өте мақтан тұтамын» деді. Кейбір сыншылар жас австралиялықтардың соғысты өзі бастан өткермегендіктен, жастар арасында Анзак күніне деген қызығушылықтың қайта жандануын айтады. Сыншылар бұл жандануды Австралиядағы ойсыз ұлтшылдықтың өсуінің бір бөлігі деп қарастырады, оны сол кездегі Австралия премьер-министрі Джон Говард одан әрі ынталандырды. Кейбір тарихшылар Анзак күнінің іс-шаралары қазір азайып барады деп санайды, бірақ болашақта таңғы қызметтер мен ресми шаралар кішірейе түсуі мүмкін. Мартин Кротти бұл, мүмкін, қазір ескірген, дәстүрлі австралиялықтардың дәстүрі, достастық пен адалдықтың ескі құндылықтары және тіпті «глобализацияға қарсы реакция» ретінде; дегенмен, Кэролин Холбрук келіспейді, жастар қайта өрлеуге жауапты деп, қарттар арасында Вьетнам соғысына қарсы наразылық білдірген бейби-бумерлер деген скептиктердің үлкен тобы бар. 2005 жылы Джон Говард Галлиполидегі Жаңа Зеландияның Анзак рәсімінен бас тартқаны үшін сынға ұшырады, оның орнына таңертеңді австралиялық сарбаздармен бірге жағажайда барбекюде өткізгенді жөн көрді. 2009 жылы Жаңа Зеландия тарихшылары кейбір австралиялық балалардың Жаңа Зеландияның АНЗАК құрамына кіргенін білмейтінін атап өтті. 2012 жылы Жаңа Зеландия журналисі Австралияның Бірінші дүниежүзілік соғыстағы сарбаздары қателесуші және ұрылар екендігі туралы пікірін жариялады.

At its inception, Anzac Day faced criticism from the Australian labour movement, and in the country at large, there has been opposition to political exploitation of what was seen as a day of mourning. One controversy occurred in 1960 with the publication of Alan Seymour's classic play, The One Day of the Year, which dramatised the growing social divide in Australia and the questioning of old values. In the play, Anzac Day is critiqued by the central character, Hughie, as a day of drunken debauchery by returned soldiers and as a day when questions of what it means to be loyal to a nation or empire must be raised. The play was scheduled to be performed at the inaugural Adelaide Festival of Arts, but after complaints from the Returned Services League, the governors of the festival refused permission for this to occur. Throughout the 1960s and 1970s, related to Australia's involvement in the Vietnam war and other issues, Anzac Day not only sank in popularity but was the focus for the expression of much dissent. (See )

Anzac Day has been criticised in recent years by a number of Australians and New Zealanders, as, for example, "a day that obscures the politics of war and discourages political dissent". In October 2008, former Australian prime minister Paul Keating stated that he believes it is misguided for people to gather each year at Anzac Cove to commemorate the landing at Gallipoli, because it is "utter and complete nonsense" to suggest that the nation was "born again or even, redeemed there". Kevin Rudd, the Australian prime minister at the time, rejected Keating's views, saying the Gallipoli campaign is "part of our national consciousness, it's part of our national psyche, it's part of our national identity, and I, for one, as Prime Minister of the country, am absolutely proud of it". Some critics have suggested that the revival in public interest in Anzac Day amongst the young results from the fact that younger Australians have not themselves experienced war. Critics see the revival as part of a rise of unreflective nationalism in Australia which was particularly fostered by the then Australian prime minister John Howard. Some historians believe Anzac Day events are now on the decline, although it is likely there will continue to be smaller dawn services and official events in the future. Martin Crotty thought that perhaps it was now a ritual for older, traditional Australians, with old values of mateship and loyalty and even as a "reaction against globalisation"; however, Carolyn Holbrook disagrees, arguing that young people are responsible for the resurgence, and among older people there is a big group of sceptics, Baby Boomers who were influenced by Vietnam War protests. In 2005, John Howard was criticised for shunning the New Zealand Anzac ceremony at Gallipoli, preferring instead to spend his morning at a barbecue on the beach with Australian soldiers. In 2009, New Zealand historians noted that some Australian children were unaware that New Zealand was a part of ANZAC. In 2012, a New Zealand journalist caused controversy following comments that Australian World War I soldiers were bludgers and thieves.