Кіріспе

Көшелерді тазалайтын машина немесе адам. Көшелерді тазалау

Көше тазалаушысы – бұл мамандыққа немесе көшелерді тазалайтын машинаға қатысты айтылатын термин. Көше тазалаушылар санитария және қоқысты шығару маңызды болғаннан бері қалаларда "санитария жұмыскерлері" ретінде жұмыс істеп келеді. Көше тазалаушы адам сыпырғыш пен кепшін арқылы көшеде жиналған қоқысты, жануарлардың қалдықтарын және лас-қоқысты тазалайтын. Кейіннен көшелерді жуу үшін су шаңғылары қолданылды. 19 ғасырда жұмысты тиімдірек ету үшін машиналар жасалды. Бүгінде заманауи көше тазалау машиналары жүк көліктеріне орнатылып, көшеде жиналған қоқысты сорып алады.

Қолмен сыпыру

Құрылыс аймақтарындағы жолдардан қоқысты алып тастау қажеттілігі ғасырлар бойы болған. Кейде қалалардағы жергілікті заңдар әрбір үй иесіне немесе тұрғынына өз үйінің алдынан өтетін жолдың бөлігін тазалауды міндеттейтін. Ал көлік құралдарының көп бөлігі атқа немесе жылқыға жегілген кезде, көше тазалаушылар аттың нәжісін таңдап алып тастаушы еді, себебі ол жақын маңдағы ауыл шаруашылығында тыңайтқыш ретінде бағалы саналды.

Ұлыбританиядағы механикалық сыпыру машиналары

1840 жылдары Манчестер Англияның алғашқы өнеркәсіптік қаласы ретінде белгілі болды. Манчестер сол кездегі ең ірі тоқыма индустриясының орталығы еді. Осының салдарынан, дамыған қала Англиядағы денсаулыққа ең зиянды тұру орны деп есептелді. Осы нашар санитарлық жағдайға жауап ретінде Джозеф Уитворт механикалық көше тазалау машинасы ойлап тапты. Көше тазалау машинасының басты мақсаты – көшелерден қоқысты алып тастап, эстетикалық көріністі және қауіпсіздікті қамтамасыз ету болды.

Америка Құрама Штаттарындағы механикалық сыпыру машиналары

1849 жылы оның өнертапқышы К. С. Бишоп көшелерді сыпырудың алғашқы машинасына патент алған. Ұзақ уақыт бойы көше сыпыру машиналары тек сым қылшықтарымен жабылған айналатын дискілерден тұрды. Бұл айналатын дискілер көшедегі кірді сыпырып тазалайтын механикалық сыпыртқылардың ролін атқарды. АҚШ-та патенттелген алғашқы өздігінен жүретін, бу машинасымен жұмыс істейтін және теміржол жолдарын тазалауға арналған машина 1868 жылы тіркелді, No. 79606. 1879 жылы Еврека Боун көше сыпыру машинасына патент алған алғашқы әйел болды, No. 222447. "Оның жетістігі зор болды", - деп жазды Матильда Джослин Гейдж 1883 жылғы мамырда "The North American Review" журналының 136-шы томының 318-ші нөмірінде. 1896 жылы афроамерикалық өнертапқыш Чарльз Брукс сол кездегі көше сыпыру машиналарының конструкциясын жақсартты, алдыңғы щеткаларды әртүрлі ұзындықта жасап, сондай-ақ қоқысты жинау және тастау механизмін қосты. Айналатын алдыңғы щеткаларды қар мен мұзды кетіруге арналған сырғымен алмастыруға болатын еді. Бруксқа 1896 жылы осы өнертабысы үшін АҚШ патенті берілді. 1900 жылға дейін АҚШ-та берілген 300-ден астам көше сыпыру машиналарының патенттерінің көпшілігі, соның ішінде Брукс патенті де, қозғалтқышсыз болды. Арбаның дөңгелектері щетка мен белдікті қозғалтатын тізбектерді немесе тісті дөңгелектерді айналдырды. 1911 жылдың күзінде Джон М. Мерфи Иллинойс штатының Эльгин қаласындағы "American Tower and Tank Company" кеңсесіне келді. Оның өзі жүретін көше сыпыру машинасының жоспары болды. "American Tower and Tank Company" 1903 жылы Чарльз А. Уайтинг пен Джеймс Тоддтар құрған. Олар жақында тағайындалған серіктес Даниэль М. Тоддты шақырып, Мерфиді жұмысқа алуға және оның идеясын дамытуға келісті. Осылайша "Elgin Sweeper Company" құрылды. Екі жылдық сынақтардан, дамытудан, тәжірибелерден және зерттеулерден кейін Мерфи өзінің көзқарасына сәйкес барлық сыпыру функцияларын орындайтын сыпыру машинасына қол жеткізді. Бұл машинаға серіктестер Джеймс пен Даниэль М. Тодд және Чарльз А. Уайтинг 30 жылдық өндірістік тәжірибесінен жинаған беделін тәуекелге салуға дайын болды. Ескі көше сыпыру машиналары жолдың ірі бөлшектерін ғана тазалайтындықтан, кішкентай бөлшектері көп мөлшерде қалды. Бұл қалдықтар эстетикалық проблема деп есептелмеді, себебі жаңбыр оларды шайып кететін. Бүгінде кішкентай бөлшектер жаңбыр суымен бірге көптеген ластағыштарды алып жүретіні белгілі. Көшелерді сыпыру - жаңбыр суының ағынындағы ластағыштарды азайтудың тиімді тәсілі. Қоршаған ортаны қорғау агенттігі көшелерді сыпыруды су сапасын қорғаудың ең жақсы тәсілі деп санайды.

Қазіргі заманғы сыпыру машиналары

Көше тазалау машиналары ұсақ қоқысты жинауға қабілетті. Көше тазалау технологиясының дамуына қарамастан, Америка Құрама Штаттарында қолданылатын көше тазалау машиналарының шамамен 90 пайызы механикалық щеткалы түрге жатады. 2018 жылы швейцариялық көше тазалау машиналарын өндіруші Boschung компаниясы Urban Sweeper S2.0 ұсынды – бұл нөлдік эмиссия бөлетін, толығымен электрмен жұмыс ілейтін алғашқы көше тазалау машинасы.