Кіріспе

Жапон жазушысы (1884–1944)

Цудзи Цзюнь (辻潤) – жапон авторы: ақын, очеркші, драматург және аудармашы. Ол сондай-ақ дадаист, нигилист, эпикурейші, шакухачи музыканты, актер және богемдік ретінде сипатталған. Ол Макс Штирнердің «Его және оның меншігі» және Чезаре Ломброзоның «Да гений адам» кітаптарын жапон тіліне аударды. Токиода туған Цудзи бала кезінен бастан өткерген «мүлдем кедейлік, қиындықтар мен түрлі ауыр жағдайлар» әдебиеттен қашуға тырысты. Ол Толстойдың шығармаларына, Котоку Шүсуидің социалистік анархизміне, Оскар Уайльд пен Вольтердің әдебиеттеріне қызығушылық танытты. Кейін, 1920 жылы Цудзи дадаизммен танысып, Жапонияның алғашқы дадаистімін деп жариялады, бұл атаққа Цудзидің замандасы Такахаси Шинкичи де таластады. Цудзи Стирнершіл эгоистік анархизмнің жақтаушысы болды, бұл оның және Такахаси арасындағы келіспеушіліктерге себеп болды. Ол әйгілі феминист ақын Хаяши Фумиконың 1929 жылғы «Ақ атты көрдім» (蒼馬を見たり) романына пролог жазды және өз заманының радикалдық өнер орталарында белсенділік танытты.

Индивидуалистік анархизм

Цудзиге Эпикур философиясы әсер етті, және оның өмір салтында эпикурейшіліктің көптеген ерекшеліктері көрінеді. Мысалы, Цудзи саясатқа белсенді араласудан қашып, атраксияға ұмтылды, оны ол көшпенділік және эгоизм арқылы сезіне білді. Ол уақытын бастысынан азапсыз қарапайым өмірден ләззат алуға жұмсады (Апонияға қараңыз). Оның өзінің жазбалары маңызды болғанымен, Цудзи эксперименталды, бостандыққа ұмтылған өмір салтын дамытуға көбірек мән берген сияқты. Цудзидің көптеген жазбалары осы мақсатқа жету жолындағы жеке тәжірибесі мен философиясын сипаттайды. Хагивара Кёдзиро (萩原 恭次郎) жазғандай, "Цудзи өзін қаламмен көрнеуге емес, өмір сүру арқылы көрнеуге таңдады, бұл оның мінез-құлқынан көрінеді. Яғни, Цудзидің өзі – оның өзіндік туындысы болды".

Эпикурейшілердің өлімі

Цудзидің ең белгілі пьесаларының бірі – дадаизм/абсурдизм рухында жазылған «Эпикурейдің өлімі» (享楽主義者の死), онда кейіпкер Панта Рей немесе барлық нәрсенің уақытшалығымен бетпе-бет келеді. Цудзи Панта Рей тұжырымын Штирнердің «Жаратылысқа қабілетті ештеңе» деген ойымен байланыстырды, онда барлық нәрсенің мәнсіздігі шығармашылық пен өзгеріске әлеует ашады. Цудзи мұны буддалық босдық тұжырымымен де байланысты деп санады. «Эпикурейдің өлімі» пьесасында Цудзи Токио қаласының, ол жиі үйі деп атаған Асакуса ауданындағы Рёункаку (Бұлттардан асқан мұнара) құлауы туралы ойын білдіреді. Бұл ғимарат Жапониядағы қазіргі заманның символы болған алып үй еді, ал 1923 жылғы Ұлы Канто жер сілкінісінде оның қирауы Вавилон мұнарасын еске түсіретін көптеген адамдар үшін жаман жосық болды. Исикава Такубоку сияқты жазушылар осы ғимараттың символизмін әдебиетте кеңінен танымал етті.

Цензура және босқындар

Сюдзи 1920 жылдары жазды, бұл жапон тарихындағы даулы жазушылар үшін қауіпті кезең болатын. Ол полицияның мазақтауы арқылы цензураның салдарымен бетпе-бет келді. Бұрынғы әйелі, Амакасу оқиғасында қаза тапқан анархист-феминист Ито Ное сияқты жақын адамдарының қуғынға ұшырауы арқылы да осыны бастан өткерді. Токионың радикалдық өнер ортасының төрінде даулы жазушы болғандықтан, Сюдзи сол кезде Совет Одағында шаруа болып өмір сүрген болса, сөзсіз атып тасталатынына сенді.

Институционализациялау, буддалық бас тарту және өлім

1932 жылы Цудзи "Тенгу оқиғасы" деп белгілі болған оқиғадан кейін психиатриялық ауруханаға жатқызылды. Әртүрлі деректерге сәйкес, бір күні досының үйінде өткен кеште Цудзи екінші қабатқа шығып, қолдарын қағу арқылы "Мен Тенгумін!" деп айқайлаған, содан кейін ғимараттан секіріп, айналып-тұрып, үстелге секіріп, "кяааа, кяаа!" деп шақырған. Ауруханаға түскеннен кейін Цудзиге уақытша психоз диагнозы қойылды, бұл оның созылмалы алкоголизмнен туындаған болуы мүмкін. Ауруханада жатқанда Цудзи буддалық монах Синранды құрмет тұтып, "Таннишо" кітабын көп рет оқыды. Осыдан кейін, бұрынғы өнімді жазушы Цудзи жазушылық жолын тастап, Комусо монахтары сияқты саяхаттап жүру әдетіне қайта оралды, бұл бір түрлі Некахма болған сияқты. Келесі бірнеше жыл бойы Цудзи полициямен түрлі жағдайларға қатысып, бірнеше рет психиатриялық ауруханаға жатқызылды. 41 жасында Цудзи күшті астма шабуылына ұшырады және ауруханадан кейін үлкен ауруханалық төлемдерге батты. Кітаптан түскен гонорарлар мен "Цудзи Цзюнь қолдау тобы" (辻潤後援会) белгілі бір экономикалық көмек көрсеткенімен, Цудзи Екінші дүниежүзілік соғыстың соңғы кезеңіндегі қиын экономикалық жағдайға түсіп, өмірінің соңғы жылдарын кедейлікте өткізді. Цудзи көбінесе үйден үйге шакухачида ойнап, ақша табу арқылы күнкөрісін шешетін. Алайда 1944 жылы Цудзи Токиодағы досының бір бөлмелі пәтерінде аштықтан қайтыс тапты. Қазір Цудзи Токиодағы Сайфуку ғибадатханасына жерленген.

Мұра

Цудзи Мураяма Томоёши, МАВО, Йошиюки Айсуке және Такахаси Шинкичи сияқты замандастарымен бірге Жапонияда дадаизмді құруға үлес қосканы үшін есте қалады. Бұған қоса, ол Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін нигилизм философиясына ең белгілі жапондық үлес қосушылардың бірі болды. Ол сондай-ақ танымал жапон суретшісі Макото Цудзидің (辻 まこと) әкесі ретінде де белгілі. Цудзи 1969 жылғы "Эрос + қырғын" фильмінде суреттелген және жапон кітаптары мен мақалаларында жиі талқыланған.