Кіріспе

Асылып өлтірілгендерде өлімнен кейінгі эрекция жиі кездеседі

Өлімнен кейінгі эрекция, періште құмарлығы, қатаң эрекция немесе соңғы эрекция – ер адамдардың, әсіресе асылып өлтірілгендердің мәйіттерінде байқалатын, техникалық тұрғыдан алғанда приапизм.

Шолу

Бұл құбылыс арқанның шағылысқан қысымының нәтижесінде мишықта пайда болады деп есептеледі. Омыртқа миының жарақаттары приапизммен байланысты екені мәлім. Мишық немесе омыртқа миының жарақаттары тірі пациенттерде көбінесе приапизммен қатар жүреді.

Танымал мәдениетте

"Ренессанс өнеріндегі Христостың сексуалдығы және қазіргі заманғы ұмытылу" атты еңбегінде өнер тарихшысы және сыншы Лео Штайнберг Ренессанс дәуірінің бірқатар суретшілері Иса Мәсіхті оның жыныстық мүшелеріне ерекше назар аударған деп мәлімдейді – тіпті өлімнен кейін, денесінде эрекция болған күйінде бейнелеген. Штайнберг бұл мотивті ostentatio genitalium деп атады. Бұл туындылар Рим-католик шіркеуі тарапынан бірнеше ғасыр бойы жасырылып келді. Джеймс Джойстің "Улисс" романының "Циклоптар" бөлімінде терминал эрекциясы мотив ретінде жиі қолданылады. Эдвард Гиббон "Рим империясының құлдырауы мен тақымы" еңбегінде Әбульфедадан алынған анекдотты келтіреді. Алайда, бұл анекдоттың түсінігі Джон Ганье жасаған қате аудармаға негізделген. Ганье Әбульфеданың "Мухаммедтің өмірі" атты еңбегін латын тіліне аударғанда, араб тіліндегі бастапқы мәтінді дұрыс түсірмеген. Араб тіліндегі түпнұсқаның дұрыс ағылшынша аудармасы былай болуы керек: "Бірде Әли (Алла оған разы болсын) Пайғамбарды дәреттеген кезде, оған көкке қарауға бұйырылды". Бұл құбылыс Уильям С. Берроуздың шығармаларында жиі кездеседі, оның ішінде "Жылаңаш түскі ас" және "Қызыл түндік қалалар" кітаптарында да осы тақырып көтеріледі. "Клерктер" фильмі бұл құбылысты қараңғы сатиралық тұрғыдан көрсетеді. Сценaрияда дүкеннің дәретханасында жүрек талмасынан ер адам көз жұмады. Басты кейіпкердің қатыны, оның жігіті дәретханада болып, оны күтіп отырғанына сенеді. Apple TV+ Bad Sisters сериалының басында кейіпкерлердің бірі табынға дейін тірі болған күйінде эрекцияны басынан өткізеді, ал оның әйелі қонақтар келгенге дейін оны жасыруға тырысады. HBO "Дәрі" сериалындағы пациент Алекс өлімге жақын тәжірибесі туралы айтады, ол эрекцияға қорқынышпен қарады, себебі ол өліп қалғанын білдіретін еді. "Годо күтуде" пьесасындағы Владомир мен Эстрагон арасындағы әңгімеде олар өзіне-өзі қол жұмсауды ойластырады. Бірақ, эрекция болатынынан қорқып, бұл ойдан бас тартады. HBO "Алты Фут Төмен" сериалының "Тәсіл" атты эпизодында ауруханадан моргке көшіріліп жатқан ер адамның денесі көрсетіледі. Дене қозғалғанда жаймасы түсіп, ер адамның жынысы көрінеді. Шоудағы кейіпкер Фредерико Нейтке "Періштелердің құштарлығы" туралы айтады, бұл өлім эрекциясының тағы бір атауы.