Лютерандық семинария: Раскол және жаңару тарихы (1974-1987)

Кіріспе

Лютеран семинариясы, 1974–1987

Семинекс – 1974 жылдан 1987 жылға дейін Лютеран шіркеуіндегі жарылыстан кейін құрылған Конкордия семинариясының (кейін – Христос семинариясы Семинекс) жиі қолданылатын аббревиатурасы. Бұл семинария АҚШ-тағы протестант шіркеулерін бөліп тұрған фундаменталистік-модернистік даудың нәтижесінде пайда болды. Даудың мәні – Киелі кітаптың авторитеті және христиан дінінің рөліне қатысты түбегейлі келіспеушіліктерде болды. 1960 жылдары LCMS-тің көптеген дін қызметкерлері мен мүшелері өздерінің бас семинариясы – Конкордия семинариясының (Миссури штаты, Сент-Луис қаласы) білім беру бағыты туралы алаңдаушылық білдірді. Конкордия семинариясының профессорлары 1950 және 1960 жылдары Киелі кітапты Құдайдың қатесіз сөзі деп қарастыратын дәстүрлі тарихи-грамматикалық әдістен гөрі, тарихи-сын тұрғысынан талдау әдісін қолдана бастады. Келісімге келуге жасалған әрекеттер сәтсіз аяқталғаннан кейін, LCMS президенті Джейкоб Преус семинария президенті Джон Тиетженді қызметтен шеттетуге кірісті, бұл көптеген оқытушылар мен студенттердің семинарияны тастап кетуіне және Семинекс құрылуына әкелді. Семинекс 1983 жылы соңғы түлектерін бітіргенге дейін институт ретінде жұмыс істеді, ал 1987 жылы Чикагодағы Лютерандық теология мектебімен біріктірілді. Конкордия семинариясы тез арада қайта құрылды және 1970 жылдардың соңында АҚШ-тағы ең ірі лютеран семинарияларының бірі ретінде бұрынғы беделін қайта алды. Бұл даудың салдары зор болды. Бөлінуге дейін LCMS-де либералдық және евангелистік бағыттар болды. Семинекс құрылғаннан кейін 200 либералдық және орташа қауым LCMS-тен бөлініп, Евангелиелік лютеран шіркеулерінің қауымдастығын (AELC) құрды, бұл 1969 жылғыға қарағанда LCMS-ті консервативті ұйымға айналдырды. Кейіннен AELC басқа либералдық және орташа лютеран шіркеулерімен бірігіп, Америкадағы Евангелиелік лютеран шіркеуін (ELCA) құрды.

LCMS-ті құру

1830 жылдары саксон немістерінің бір тобы АҚШ-қа көшіп келіп, Сент-Луис және Миссури штатының Перри округіне қоныстанды. Олар патша жарлығымен неміс шіркеулерін күштеп біріктіруден қашып келді. Дінін еркін өрнектеу мүмкіндігін пайдаланып, бұл иммигранттар, ақырында К. Ф. В. Уолтердің жетекшілігімен, кейіннен Лютеран шіркеуі – Миссури Синоды ретінде танылатын қауымдастықты құрды. Албрехт Рицль және Фридрих Шлейермахер сияқты теологтардың ықпалына қарсы тұрып, Уолтер Киелі кітаптың құдайлық шабыт пен билігін, сондай-ақ лютерандық жарнамаларға қатаң бағынуды қадағалады. Лютерандық жарнамаларға қатаң бағынумен қатар, Уолтер жаңа синодтың орталықтандырылмаған және қауымдық болуын қамтамасыз етуге ұмтылды. Ешбір қауым синодтың съезінде қабылданған қаулыға немесе президенттің жарлығына, егер ол Құдай Сөзіне және лютерандық жарнамаларға қайшы келсе, мойынсұнуға міндетті емес. Әрбір қауымды синодтың ресми семинарияларының бірінде білімі жоғарылаған және қызметке бекітілген пастор дұрыс оқытуы керек. Семинариялардың өзіне синод президенті бақылайды, бірақ ол синодтың кез келген лауазымды тұлғасына қарсы, егер синодтың съезінде қабылданған қаулымен берілмесе, ешқандай шара қолдана алмайды. Осы басқару құрылымы Семинекс дағдарысы кезінде ауыр сынақтан өтті.

Теологиялық модернизмнің өрлеуі

XIX ғасырдың ортасынан бастап Германияда Эрланген және Тюбинген университеттерінің философтарының бір тобы Киелі кітап мәтіндерін түсіндірудің жаңа әдісін қолдана бастады. Киелі кітаптағы табиғаттан тыс элементтер, мысалы, кереметтер мен Құдай ананың бойға бітуі сияқты құбылыстар жоққа шығарылды немесе табиғи себептермен түсіндірілді. Киелі кітаптағы Хетт империясы және Біріккен Монархия сияқты тарихи оқиғалар сенімсіз деп есептелді, ал Ыбырайым, Мұса және Нұх сияқты тұлғалар толығымен ойдан шығарылған деп саналды. Теологиялық либерализм тек Киелі кітапқа ғана емес, лютерандық мойындамаларды түсіну жолын өзгертуге де тырысты. Өзінің құжаттарында мойындамалар Киелі кітапқа қатысты «қатесіздік» терминін қолданбайды. text=Біздің баяндамаларымызда «қатесіздік» терминін қолданудан аулақ болу ең дұрыс стратегия болып көрінеді. Әдетте осы мәселе бойынша пікір білдірсек, Киелі жазбалардың Бас Авторы – Киелі Рух, олар Құдайдың Сөзі және олар рас және сенімді екенін айтуымыз керек. Бірақ егер бізге тікелей қарсылық көрсетілсе не істеу керек? Онда біз алдымен «иә» немесе «жоқ» деп жауап беруден бас тартуымыз керек. Автор: Артур С. Пипкорн | Тақырыбы: «Қатесіздік нені білдіреді?» | Дереккөзі: Concordia Theological Monthly (1965)

Франц Пайпердің синод төрағасы болған кезінде бұл жаңа теологиялық әдістер LCMS-де шектеулі қолдау тапты. 1932 жылы Пайпер Миссури Синодының ілімдік ұстанымының қысқаша мәлімдемесін жазды. Ол кітапшада Пайпер жаңа теологияларды сынады, және бұл мәлімдеме синод ішінде кеңінен таратылды. Пайпердің ұстанымы соншалықты танымал болды, 20 ғасырдың басына дейін LCMS пасторларының көпшілігі өздерін пайпершілер деп атады. Пайпердің танымалдығына және бірнеше синодтық жиналыстардың қысқаша мәлімдемені мақұлдаған қаулыларына қарамастан, теологиялық модернизм LCMS-ге баяу енді.

Студенттік белсенділіктің өсуі

Конкордия семинариясы, АҚШ-тағы көптеген жоғары оқу орындары сияқты, 1960-шы жылдардың соңы мен 1970-шы жылдардың басында Вьетнам соғысы мен азаматтық құқықтар қозғалысына байланысты студенттік белсенділіктің күшеюіне ұшырады. 1969 жылдың 10 ақпанында шамамен 250 студент семинарияға студенттік мәселелер мен наразылықтарды талқылау үшін үш күндік сабақтан жарысалу туралы петиция тапсырды. Басты мәселелердің бірі – «толық уақытты» оқудың анықтамасы болды, ол студенттің соғысқа қатысудан босатылуға лайықтыгін анықтады. Сол жылы көптеген студенттер 15 қазанда Вьетнам соғысын тоқтату мақсатындағы Мораторийге қатысуды жоспарлады. 1970 жылдың 4 мамырында Кент штаты университетінде төрт студенттің қаза болуы Конкордия студенттерін 6 мамырда Кент штаты құрбандарының құрметіне қаралы жиын өткізуге мәжбүр етті. Семинария ауласына төрт крест орнатылды, шіркеу қоңыраулары соғылды және тікенді сым тартылды. 1963 жылы семинария Евангелиелік-Лютерандық Синодтық Конференциясынан шықты, ол 1872 жылы синодтардың бірлесіп құрған органы болған. 1959 жылдан бастап 1973 жылға дейін LCMS-дегі діндарлар Конкордия семинариясындағы модернизмнің өсуіне қарсылық ретінде он жеті қаулы қабылдады, олардың кейбіреулері Киелі кітаптың толыққанды қатесіздігін растады, ал енділері синодтағы «Киелі жазбаларға қайшы келетін ілімнің» таралуын айыптады. Фюербрингер бұл қаулыларды және синодтағы наразылықтың күшеюін елемеді. LCMS-дегі көптеген консерваторлар семинария бағанаға қызмет ете ме, әлде бағана семинарияға қызмет ете ме деп ойланды.

Семинекс құралуы

Тиетжен екінші рет оқудан шығарылғаннан кейін бір күн өткен соң, семинарияның бірқатар студенттері мен оқытушылары наразылық білдірді. Студенттердің бір тобы сабақтарға мораторий ұйымдастырды (бұл күзде жоспарланған еді, бірақ 1973 жылдың 13 желтоқсанында жүйелі теология профессоры Артур Карл Пипкорнның қайтыс болуына байланысты кешіктірілді, нәтижесінде Бақылау кеңесі 19 желтоқсандағы кеңес отырысын тоқтатуға мәжбүр болды). Семинария студенттерінің көпшілігі 1974 жылдың 19 ақпанында таңертеңгісін оқу орнынан тыс жерде, мақсатты оқытушылармен білім алуды жалғастыруға дауыс берді. Студенттер өз шешімдерін қабылдағаннан кейін, олар мен оқытушылардың көпшілігі дереу шеру ұйымдастырып, жергілікті баспасөзді шақырып алды. "Шіркеудің бір негізі" әнін шырқап, студенттер өздерінің есімдері жазылған ақ кресттерді отырғызған семинария аумағынан шығып кетті. Бұл оқиға көптеген БАҚ өкілдерінің назарын аударды. Алайда, семинарияның Бақылау кеңесі кейіннен студенттерді жалғандыққа айыптап, олардың өздерінің кеткендерінен кейін дереу семинарияның асханасына түскі асқа оралғанын және семестр соңына дейін студенттер жатақханасында тұрғанын атап өтті. Келесі күні сабақтар ресми түрде Едем семинариясы мен Сент-Луис университеті ұсынған жайларда Concordia Seminary in Exile (Seminex) семинариясында басталды. Seminex әлі аккредиттелмеген мекеме болғандықтан, Чикагодағы Лютерандық теология мектебімен (LSTC) келісім жасалды, осыған сәйкес Seminex-тің бірінші түлектері LSTC-ден ресми дипломдар алатын болды. Алғашқы түлектерді салтанаттап Сент-Луистегі Вашингтон университетінің нео-готикалық алаңында өткізді. 1974 жылдың қазанында Concordia Seminary президенті қызметінен алынған Джон Тиетжен 1975 жылдың ақпанында Seminex президенті болып сайланды. Құрылғаннан бір жарым жыл өткен соң Seminex 607 North Grand Boulevard мекенжайындағы өз ғимаратын сатып алды, содан кейін ғимаратқа су келгеннен кейін 539 North Grand мекенжайына көшті. Сонымен қатар, мекеме Теология мектептері қауымдастығы арқылы дереу уақытша аккредиттеу алды. Concordia Seminary мен оның Мартин Шарлеманн басқаратын жаңа әкімшілігінің заңдылығын мойындамай, Seminex оқытушылары мен студенттері бұл мекемені 801 DeMun Avenue мекенжайымен байланыстырып, жай ғана "801" деп атады. Алайда, Concordia тарапынан заңдық шаралар қабылданғаннан кейін, қуғынға ұшыраған семинария 1977 жылдың қазанында ресми атауын "Concordia Seminary in Exile" емес, "Christ Seminary Seminex" деп өзгертті.

The day after Tietjen's second suspension, some of the seminary's students and faculty registered their protest. A group of students organized a moratorium on classes (which had been planned in the fall but was delayed because of the death of Arthur Carl Piepkorn, the graduate professor of systematic theology on December 13, 1973, causing the Board of Control to cancel its December 19 board meeting). A large majority of the seminary's students voted on the morning of February 19, 1974, to continue their education under the targeted faculty at an off campus site. Immediately after the students passed their resolution, they and the majority of the faculty staged a dramatic walkout, inviting the local press for the event. Singing "The Church's One Foundation", they processed out of the seminary grounds, where students had planted white crosses bearing their names. The event attracted a great deal of media attention. However, the seminary's Board of Control subsequently accused the students of disingenuous posturing, noting that the students had returned to the seminary cafeteria for lunch immediately after their supposed departure and continued to live in student housing for the remainder of the term. The next day, classes officially began at Concordia Seminary in Exile (Seminex) in facilities provided by Eden Seminary and Saint Louis University. Since Seminex was not yet an accredited school, an arrangement was made with the Lutheran School of Theology at Chicago (LSTC) whereby the first class of Seminex graduates would officially receive their diplomas from LSTC. The first graduation was held in the neo Gothic quadrangle of Washington University in St. Louis. John Tietjen, who in October 1974 was finally removed as president of Concordia Seminary, was elected president of Seminex in February 1975. Within a year and a half of its inception, Seminex had acquired its own facilities at 607 North Grand Boulevard and then, following water damage to that building, at 539 North Grand. The institution also immediately received provisional accreditation through the Association of Theological Schools. No longer acknowledging the legitimacy of Concordia Seminary and its new administration led by Martin Scharlemann, Seminex faculty and students referred to that institution simply as "801", after its address at 801 DeMun Avenue. However, facing legal action from Concordia, the exiled seminary eventually changed its official name from "Concordia Seminary in Exile" to "Christ Seminary Seminex" in October 1977.

Жарық кеңейіп жатыр

1973 жылы LCMS конгресінде консерваторлардың үстемдігінен кейін, оларға қарсыластар стратегия жасау үшін Чикагода конференция өткізді. Конференцияның 800 делегаты LCMS конвенциясының әрекеттеріне қарсылық көрсеткен шіркеу мүшелеріне моральдық және қаржылық қолдау көрсетуге уәде берді. Сондай-ақ олар LCMS-тің либералдық қанаты үшін желі және бірігу ортасы ретінде қызмет ететін «Миссиядағы евангелиялық лютерандар» (ELIM) деген жаңа ұйым құрды. ELIM «Missouri in Perspective» атты екі апта сайын жарық көретін газет арқылы Seminex-ке қаржылық қолдау көрсетті және жарнамалық көмек берді. Өздерінің ісіне қолдау табу мақсатында Seminex студенттері «Операция аутрич» аясында елді аралап, LCMS қауымдарымен кездесіп, Сент-Луистегі жағдайдың қалай өрбіп жатқанын түсіндірді. Тиетжен және Seminex-тің басқа оқытушылары да LCMS қауымдарымен байланысып, олардың қолдауын алуға тырысты. Тиетжен синодтың кем дегенде 1200 қауымы сұралған жағдайда кетеді деп күтті. LCMS-те пасторлыққа тағайындалу процесінің бір бөлігі ретінде болашақ пастор міндетті түрде қызмет атқаруға сертификат алуы керек, ал LCMS конституциясына сәйкес, мұндай сертификаттарды тек синодтың ресми семинариясы ғана бере алады. 1974 жылы Сент-Луисте өзінің ресми семинария екенін мәлімдеген екі мекеме болды, және олар екеуі де қызмет атқаруға сертификаттар берді. Seminex-ті қолдаушылар, егер олар өз түлектерін жеткілікті мөлшерде пасторлық лауазымдарға орналастыра алса, бүкіл синод Seminex-ті LCMS-тің ресми семинариясы деп мойындауға мәжбүр болады деп күтті. Шығарылғаннан кейін, наразы қауымдар мен шіркеу басшылары арасында синодтан кету қозғалысы қалыптасты, олардың көпшілігі ELIM мүшелері немесе Seminex түлегін тағайындаған қауымдар еді. Бұл Тиетжен күткеннің шамалы бөлігі ғана болды. LCMS-те қалған пасторлар мен қауым мүшелері үшін бұл және AELC-тің басқа да әрекеттері Конкордия семинариясының профессорлық құрамы туралы бұрынғы алаңдаушылықтарын растады. 100 000-ға жуық мүшесі бар қауымдармен AELC LCMS-тің 2,7 миллион мүшесінің 4 пайызынан да аз құрады. Осының салдарынан, бөлініп шыққан ұйым Seminex түлектерінің барлығына жеткілікті пасторлық лауазымдар бере алмады, және олардың қатары күрт азайды.

In the wake of conservative advancements at the 1973 LCMS convention, opponents had convened a conference in Chicago to chart out strategies. The conference's 800 delegates promised moral and financial support for church members who faced pressure due to their opposition to the actions of the LCMS convention. They also formed a new organization, Evangelical Lutherans in Mission (ELIM), to serve as a network and rallying point for the liberal wing of the LCMS. ELIM provided financial support to Seminex, along with public relations assistance via its twice monthly newspaper, Missouri in Perspective. In an attempt to drum up support for their cause, Seminex students barnstormed the nation as part of "Operation Outreach", meeting with LCMS congregations to explain their perspective of what happening in the rapidly evolving situation in St. Louis. Tietjen and the other Seminex faculty also contacted various congregations of the LCMS to enlist their support. Tietjen fully expected that a minimum of 1200 congregations of the synod would leave when asked. As part of the process of ordination in the LCMS, a prospective pastor must be certified for ministry, and per the LCMS constitution, only an official seminary of the synod could issue those certifications. In 1974, there were two institutions in Saint Louis claiming to be the official seminary, with both of them issuing certifications for the ministry. The expectation of Seminex backers was that if they could place enough of their graduates into pastoral positions, the overall synod would be forced to recognize Seminex as an official seminary of the LCMS. After the expulsion, a movement to leave the synod took shape among dissident congregations and church officials, most of them members of ELIM or congregations that had ordained a Seminex graduate. a small fraction of what Tietjen had expected. To ministers and parishioners who remained with the LCMS, this and other moves by the fledgling AELC validated earlier concerns about the faculty majority at Concordia Seminary. With congregations totaling about 100,000 members, the AELC represented less than 4 percent of the 2.7 million members of the LCMS. In consequence, the break away organization could not provide nearly enough pastoral positions for all the graduates of Seminex, whose enrollment began to sharply decline.

Семинекстің соңы

1974 жылдан бастап ЛКМС болашақ студенттерге ресми ЛКМС семинарияларында курстық кредиттер алынбаса, синодта дін қызметкері болып тағайындалу мүмкіндігі жоқ екенін нақты айтты. Синод сонымен қатар Конкордия университетінің жүйесінен Seminex жұмысқа алушыларын шығарды. 1970 жылдардың соңында LCMS қауымдарының көпшілігі кетеді деген үміт мүлдем жойылды, бұл қазір Христос Семинариясы Семинекс президенті болған Тиетженді жұмыстан кеткен профессорлық-оқытушылық құрамды қысқартуға мәжбүр етті. Сонымен қатар, семинария өзін тек AELC семинариясы ретінде бекітуге тырысты, бұл LCMS-де сол синодта қалған демеушілерден қаржы жинауды қиындатар еді, немесе көптеген түрлі лютерандық шіркеулерге қызмет ететін "жалпы лютерандық" семинария ретінде қайта құрудың жолдары ізделді. 1980 жылдардың басында Христос Семинариясы Семинекстің дербес мекеме ретінде жалғасу мүмкіндігі жоқ екені анық болды. ELCA құрылуына әкелген бірігуді күтіп, Seminex ақырында оқытушылары мен студенттерін елдің әртүрлі аймандарындағы ALC және LCA семинарияларына, соның ішінде Чикагодағы лютерандық теология мектебіне (LSTC), Вартбург теологиялық семинариясына және Тынық мұхиты лютерандық теологиялық семинариясына таратып жіберді. LSTC-дегі бірнеше профессорлық орын әлі де Христос Семинариясы Семинекс атымен аталады.

Кітаптар, мақалалар мен есептер

Адамс, Джеймс Э. Миссуридің Преус және Ұлы лютерандық азамат соғысы. Нью-Йорк: Харпер және Роу, 1977. Бейкер, Том. Өзен қақпасындағы шешуші сәт: 1400-ға қарсы 250 000. Стерджис, Мичиган, 1973. Конкордия семинариясы Бақылау кеңесі, Конкордиядан кету: 1974 жылғы жұмыс тоқтату туралы есеп. Сент-Луис: Конкордия семинариясы, 1977. Берки, Джеймс С. Билік, саясат және Миссури синоды: американдық христиандықты өзгерткен жанжал. Филадельфия: Фортесс Пресс, 2011. Данкер, Фредерик Уильям. "Бауырластықта орын жоқ": Миссуридегі Преус Оттен тазалауы. Сент-Луис: Клейтон баспасы, 1977. Кренц, Эдгар. Тарихи-сыни әдіс. Филадельфия: Фортесс Пресс, 1975. Семинекс профессорының жанжалдың түпкі себептерін зерттеу әдістеріне шолуы. Маркуарт, Курт Э. Жарылыстың анатомиясы: Миссури синоды жанжалының теологиялық талдауы. Форт-Уэйн, Индиана: Конкордия теологиялық семинариясы баспасы, 1977. Шурб, Кен (редактор). 1974 жылғы Конкордия семинариясы жұмыс тоқтатуына байланысты мәселелерді қайта қарау. Сент-Луис: Конкордия баспасы, 2023. LCMS-тің 50 жылдығына арналған көрініс. Тиетжен, Джон. Көшпенділік естеліктері: Конфессиялық үміт және институционалдық жанжал. Миннеаполис: Аугсбург бекінісі баспасы, 1990. Тодд, Мэри. Сенім тапсырылған билік: Лютеран шіркеуіндегі өзіндік сана мен өзгерістер туралы әңгіме. Гранд-Рапидс, Мичиган: Уильям Б. Эрдманс, 2000. Циммерман, Пол А. Дағдарыстағы семинария: Преус фактілерін анықтау комитетінің ішкі тарихы. Сент-Луис: Конкордия баспасы, 2007. Бұл кітаптың қосымшасында екі маңызды дереккөздік құжат бар: Конкордия семинариясы жөніндегі фактілерді анықтау комитетінің президентке баяндамасы, Ж.А.О. Преусқа (1971 жылғы маусым); және Синод президентінің Лютеран шіркеуіне (Миссури синоды) баяндамасы (1972 жылғы 1 қыркүйек).

Мұрағаттық жинақтар

ELCA Архивтері, Миссури Синодының Лютеран шіркеуіндегі орташа қозғалысы туралы зерттеулер жинағы, 1932-1989, пастор Генри Л. Лиске жинақтаған.

Онлайн материалдар

Сөз сөйлеудің мәтіні. Конкордия профессорларының көптегені мүше болған Сент-Луис қаласындағы Бетел лютеран шіркеуінде Семинекс дау-дамайының қоздырған әсері туралы қарапайым адамның баяндамасы: I және II бөлім.