Кіріспе
Өнім жарияланды, бірақ ешқашан шығарылмаған. Компьютер индустриясында vaporware (немесе vapourware) – бұл жалпы жұртшылыққа хабарланған, бірақ кешіккен, ешқашан өндірілмеген немесе ресми түрде тоқтатылған өнім. Бұл терминнің қолданылуы автомобильдер сияқты тауарларға дейін кеңейді. Vaporware көбінесе оның күтілетін шығарылымына айлар немесе жылдар бұрын жарияланады, оның әзірленуі туралы ақпарат аз болады. Әзірлеушілердің тұтынушыларды бәсекелес өнімдерге ауысудан тоқтату үшін vaporware-ді әдейі насихаттағаны айтылады, себебі олар көбірек мүмкіндіктер ұсынады. 1989 жылы Network World журналы vaporware-ді «эпидемия» деп атап, баспасөзді әзірлеушілердің мәлімдемелерін тексермегені үшін кінәлады. 1990 жылы жеті ірі компания vaporware индустрияның беделіне нұқсан келтіргенін мәлімдеп, есеп жариялады. АҚШ бірнеше компанияны антимонополиялық заңдарды бұзу үшін ертерек vaporware жариялағандары үшін айыптады, бірақ көптеген жағдайларда кінәлі деп табылған жоқ. «Vaporware» терминін 1982 жылы Microsoft инженері өз компаниясының Xenix операциялық жүйесін сипаттау үшін қолданды және алғаш рет 1983 жылғы мамырдағы Sinclair User журналында жарияланды (Ұлыбританияда 'Vapourware' деп жазылған). Бұл термин индустрия жазушылары арасында ұзақ уақытқа созылған өнімдерді сипаттау үшін танымал болды. InfoWorld журналының редакторы Стюарт Алсоп 1985 жылы өзінің компаниясының Windows жүйесінің бірінші нұсқасын кешіктіргені үшін Билл Гейтске «Алтын Vaporware» сыйлығын табыстап, оны танымал етуге көмектесті.
In the computer industry, vaporware (or vapourware) is a product, typically computer hardware or software, that is announced to the general public but is late, never actually manufactured, or officially cancelled. Use of the word has broadened to include products such as automobiles. Vaporware is often announced months or years before its purported release, with few details about its development being released. Developers have been accused of intentionally promoting vaporware to keep customers from switching to competing products that offer more features. Network World magazine called vaporware an "epidemic" in 1989 and blamed the press for not investigating if developers' claims were true. Seven major companies issued a report in 1990 saying that they felt vaporware had hurt the industry's credibility. The United States accused several companies of announcing vaporware early enough to violate antitrust laws, but few have been found guilty. "Vaporware" was coined by a Microsoft engineer in 1982 to describe the company's Xenix operating system and appeared in print at least as early as the May 1983 issue of Sinclair User magazine (spelled as 'Vapourware' in UK English). It became popular among writers in the industry as a way to describe products they felt took too long to be released. InfoWorld magazine editor Stewart Alsop helped popularize it by lampooning Bill Gates with a Golden Vaporware award for the late release of his company's first version of Windows in 1985.
Кешкі босату
Тауардың жарияланған шығарылу мерзімінен кешігуі және баспасөздің оны "будайы" деп атауы, оның дамуы жоспарланғаннан ұзаққа созылуынан туындауы мүмкін. 2001 жылы "будайының" себептерін және салдарларын зерттеген зерттеушілерге сәйкес, көптеген бағдарламалық өнімдер уақытында шығарылмайды; мысалы, бағдарламалық жасақтамадағы қателерді жою оның даму уақытының маңызды бөлігін құрайды, ал бағдарламашылар клиенттер алдындағы беделін жоғалтудан қауіптенгендіктен, қателер бар бағдарламалық жасақтаманы шығаруға құштар емес. Соңғы сәттегі дизайн өзгерістері де жиі болады.
Duke Nukem (Дюк Нукем)
Vaporware сондай-ақ қаржылық қиындықтарға байланысты немесе даму кезінде индустрия өзгергендіктен ешқашан шығарылмаған жарияланған өнімдерді де қамтиды. Компанияның 1996 жылы шыққан Duke Nukem 3D ойыны сыншылар тарапынан да, қаржылық тұрғыдан да сәтті болды, ал оның жалғасын күтушілердің саны көп болды. Wired News хабарлағандай, 1990-шы жылдардың соңында жеке компьютерлердің қуаты жылдам артқандықтан, видео ойын индустриясындағы компаниялар арасында «қару жарысы» туды. 3D Realms келесі 12 жылда жаңа, одан да жетілдірілген мүмкіндіктерді қосу үшін шығарылу күнін бірнеше рет ықшамдады. 2009 жылы 3D Realms ойын әлі шығарылмаған кезде жұмысын тоқтатқанда, Duke Nukem Forever индустрия жазушылары арасында «vaporware» сөзімен теңестірілді. Ойын қайта жаңартылып, 2011 жылы жарық көрді. Дегенмен, 13 жылдық күту және индустриядағы дизайн өзгерістерінің нәтижесінде, ойын сыншылар мен жанкүйерлер тарапынан көбінесе жағымсыз бағаланды. Vaporware-мен танымал компания өзінің беделін жақсарта алады. 1980-ші жылдары Westwood Studios ойын жасаушы компаниясы өнімдерін кешіктіріп шығаруымен белгілі болды, бірақ 1993 жылға қарай ол настолько жақсарды, Computer Gaming World басылымы «көптеген баспагерлер [бізге] Westwood компаниясы жұмысты уақытында аяқтайтынын айтты» деп хабарлады.
Алдын ала хабарландыру
Өнімдерді шығарылу күніне дейін бірнеше ай немесе жылдар бұрын жариялау, сондай-ақ "алдын ала хабарлау" деп аталады. Нарықтағы өнімдердің бірінші шығарушысы көбінесе артықшылыққа ие болады. Ол болашақтағы ұқсас өнімдер үшін стандартты белгілей алады, көптеген тұтынушыларды тарта алады және бәсекелес өнімдер шығармас бұрын өзінің брендін орната алады. IBM 1986 жылы Professional Workstation компьютерін жариялағанда, сол кезде оған үшінші тараптан ешқандай бағдарлама жазылмағанын атап өтті, бұл әзірлеушілерге дайындалуға шақырды. Microsoft әдетте операциялық жүйелері туралы ақпаратты ерте жариялайды, өйткені үшінші тарап әзірлеушілері өз өнімдерін жасау үшін осы ақпаратқа тәуелді. "Vaporware" деген атаудан басқа, бұл "құпия маркетинг" және баспасөз тарапынан "қорқыныш, белгісіздік және күмән" (FUD) деп те аталады. 1994 жылы Microsoft-тың Windows-тың жаңа нұсқасына (кодтық атауы "Chicago") тұтынушылардың қызығушылығы артқанда, Apple өзінің System 7 операциялық жүйесіне екі жылдан кейін ғана шығарылатын жаңартулар жиынтығын жариялады. The Wall Street Journal Apple компаниясының "Чикагоның қарқынын баяулату үшін" осылай істегенін жазды. Алдын ала хабарлау басқаларды өз жауабын беруге итермелейді. VisiCorp 1982 жылдың қарашасында Visi On-ды жариялағанда, өнімді 1983 жылдың көктеміне дейін жеткізуге уәде берді. Бұл жаңалық Quarterdeck Office Systems компаниясын 1983 жылдың сәуірінде DESQ өнімінің 1983 жылдың қарашасында шығатынын жариялауға мәжбүр етті. Microsoft 1983 жылдың күзінде Windows 1.0 жариялаумен жауап берді, ал Ovation Technologies қарашада Ovation өнімін жариялады. InfoWorld 1984 жылдың мамыр айында төрт өнімнің тек Visi On ғана жеткізілгенін атап өтті, бірақ бір жылдан астам уақыттан кейін және тек екі қолдау көрсетілетін бағдарламамен. 1985 жылы Стюарт Алсоп өзінің ықпалды ай сайынғы Vaporlist басылымын жариялай бастады, ол өнімдерін тым ерте жариялаған компаниялардың тізімі болды, оларды осыдан бас тартуға үміттене отырып; Wired Magazine 1997 жылы ұқсас тізімді жариялай бастады. Жеті ірі бағдарламалық жасақтаманы әзірлейтін компания – Ashton Tate, Hewlett Packard және Sybase сияқтылары – 1990 жылы кеңес құрып, "vaporware деп аталатын мағынасыз өнім жариялануы және өнімнің қолжетімділігі туралы басқа да бұрмалаушылықтарды" айыптайтын есеп жариялады, өйткені олар бұл индустрияның беделін жойды деп санайды.