Кіріспе

Химиялық қосылыс

Цисаприд – гастропрокинетикалық агент, жоғарғы асқазан-ішек жолының қозғалғыштығын арттыратын дәрі. Ол тікелей серотонин 5 HT4 рецепторының агонисті ретінде және жанама парасимпатомиметик ретінде әрекет етеді. Серотонин рецепторларын стимуляциялау ішек жүйке жүйесінде ацетилхолиннің бөлінуін күшейтеді. Бұл препарат Prepulsid (Janssen Ortho) және Propulsid (АҚШ-та) саудалық атауларымен сатылды. Оны 1980 жылы Janssen Pharmaceuticals компаниясы ашқан. Көптеген елдерде препараттың қаупі бар жүрекке байланысты ауыр жағымсыз әсерлері болғандықтан, нарықтан алынып тасталды немесе қолданылуы шектелді. Propulsid балалардың қазасына байланысты болды. Бұл препараттың коммерциялық түрлері – қосылыстың екі энантиомерінің рацемиялық қоспасы. (+) энантиомердің өзі басты фармакологиялық әсерге ие және қоспаның көптеген зиянды жағымсыз әсерлерін тудырмайды.

Медициналық қолданыстар

Цисаприд гастроэзофагеальды рефлюкс ауруын (ГЭРБ) емдеу үшін қолданылған. Балаларда осы мақсатта тиімділігін көрсететін деректер жоқ. Сонымен қатар, ол диабеттік гастропарезі бар адамдарда асқазанның эвакуациясын жылдамдатады. Іш қатуды емдеудегі тиімділігі туралы мәліметтер нақты емес. Көптеген елдерде препарат қолданудан алынып тасталған немесе көрсеткіштері шектелген, себебі QT синдромының ұзақтығы туралы хабарлар түскен, ол аритмияға алып келуі мүмкін. АҚШ-тың Азық-түлік және дәрі-дәрмек басқармасы (FDA) дәрігерлерге ескерту жіберді және цисаприд 2000 жылдың 14 шілдесінде АҚШ нарығынан өз еркімен алынып тасталды. Еуропада да қолданылуы шектелген.

Ветеринариялық мақсаттар

Цисаприд әлі де Америка Құрама Штаттары мен Канадада жануарларды емдеу үшін қолжетімді, және ветеринар дәрігерлер мысықтардағы мегаколонды емдеу үшін оны жиі тағайындайды. Цисаприд қояндардағы асқазан-ішек жүйесінің тоқтап қалуын (стазис) емдеу үшін де жиі қолданылады, кейде метоклопрамидпен (Реглан) бірге қолданылады.

Кинетика

Ауызға берілетін цисапридтің биологиялық қолданылуы шамамен 33% құрайды. Ол негізінен CYP3A4 цитохромы арқылы бауыр метаболизмімен инактивацияланады, оның жартылай ыдырау кезеңі 10 сағатты құрайды. Бауыр аурулары болған жағдайда препараттың дозасын төмендету қажет.

Фармакологиясы және әсер ету механизмі

Асқазан-ішек жолының қозғалысын күшейтетін прокинетик ретінде цисаприд 5-HT4 рецепторларының субтипіне селективті серотонин агонисті болып әрекет етеді. Цисаприд сонымен қатар мускарин рецепторларына әсер ететін ацетилхолиннің бөлінуін тікелей емес жолмен ынталандыру арқылы іш қату сияқты белгілерді басады.