Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Өсімдік түрі
Species of plant
Сафлор (Carthamus tinctorius) – астра тұқымдасына жататын, көп бұтақты, шөптесін, қызылша тәрізді бір жылдық өсімдік. Ол тұқымдарынан алынатын өсімдік майы үшін коммерциялық мақсатта өсіріледі және ертедегі испан колонияларында Рио-Гранде бойында шафранның орнына қолданылған. Өсімдіктер биік болады, гүлдері шар тәрізді, сары, қызыл немесе апельсин түсті болып келеді. Әр бұтақта әдетте бірден беске дейін гүл шоғыры болады, әр шоғырда 15-ден 20-ға дейін тұқым орналасқан. Сафлор құрғақ, маусымдық жауындар болатын жерлерде өседі. Оның терең түбірсары бар, бұл оған мұндай ортада өркендеуге мүмкіндік береді.
Safflower (Carthamus tinctorius) is a highly branched, herbaceous, thistle like annual plant in the family Asteraceae. It is commercially cultivated for vegetable oil extracted from the seeds and was used by the early Spanish colonies along the Rio Grande as a substitute for saffron. Plants are tall with globular flower heads having yellow, orange, or red flowers. Each branch will usually have from one to five flower heads containing 15 to 20 seeds per head. Safflower is native to arid environments having seasonal rain. It grows a deep taproot which enables it to thrive in such environments.
Қолданылуы
Дәстүрлі түрде бұл өсімдік тұқымы үшін өсірілді, сондай-ақ тағамдарға бояу және хошқыш дәм беру үшін, медицинада қолданылды, және қызыл (картамин) мен сары бояу жасауға пайдаланылды, әсіресе арзан анилин бояулары пайда болғанға дейін.
Traditionally, the crop was grown for its seeds, and used for coloring and flavoring foods, in medicines, and making red (carthamin) and yellow dyes, especially before cheaper aniline dyes became available.
Адамдар жейтін гүлдер
Шафран гүлдері кейде шафранның орнына, оны қымбатқа түскен кезде қолданылады, сонымен қатар "жалған шафран" деп те атайды. Кептірілген шафран гүлдері шөп шайдың бір түрі ретінде де пайдаланылады.
Safflower flowers are occasionally used in cooking as a cheaper substitute for saffron, sometimes referred to as "bastard saffron". The dried safflower petals are also used as a herbal tea variety.
Гүлден жасалған бояу
Шафран гүлдерінің жапырақшаларында бір қызыл және екі сары бояғыш зат бар. Тексімаларды бояу үшін кептірілген шафран гүлдері қызыл-сары пигмент – картамин үшін табиғи бояу көзі ретінде қолданылады. Картамин бояу өнеркәсібінде Картамус қызылы немесе Табиғи қызыл 26 деп те аталады. Шафраннан алынған сары бояу Картамус сарысы немесе Табиғи сары 5 деп белгілі. Сары пигменттердің бірі тұрақсыз, сондықтан суық сумен жуғанда түсі кетеді. Бұл бояу мақтаға (қызыл түсті жақсы сіңіреді) және жібекке (сары және қызыл түстерді сіңіріп, қызғылт сары түс береді) жарамды. Бояу үшін қосымша заттар қажет емес. Жапонияда бояушылар шафранның (Carthamus tinctorius) кептірілген гүлшоғырларынан қызылдан қызғылт-қызылға дейінгі жарқын бояу (картамин деп аталады) алу әдісін ұзақ жылдар бойы пайдаланған. Түсін күңгірттеу үшін бояу процесін бірнеше рет қайталау керек, матаны кептіріп, қайтадан бояу қажет. Бояудың құны жоғары болғандықтан, шафран бояуын кейде басқа бояғыш заттармен, мысалы, куркума және саппанмен араластырып қолданған.
Safflower petals contain one red and two yellow dyes. In coloring textiles, dried safflower flowers are used as a natural dye source for the orange red pigment carthamin. Carthamin is also known, in the dye industry, as Carthamus Red or Natural Red 26. Yellow dye from safflower is known as Carthamus yellow or Natural Yellow 5. One of the yellow pigments is fugitive and will wash away in cold water. The dye is suitable for cotton, which takes up the red dye, and silk, which takes up the yellow and red color yielding orange. No mordant is required. In Japan, dyers have long utilised a technique of producing a bright red to orange red dye (known as carthamin) from the dried florets of safflower (Carthamus tinctorius). Darker shades are achieved by repeating the dyeing process several times, having the fabric dry, and redyed. Due to the expensive nature of the dye, safflower dye was sometimes diluted with other dyestuffs, such as turmeric and sappan.
Биологиялық ыдырайтын мұнай
Австралияда 2005 жылы CSIRO және Дәнді зерттеулер мен даму корпорациясы майлау материалдары, гидравликалық сұйықтықтар мен трансформатор майлары үшін биоразлаган май ретінде, сондай-ақ биополимерлер мен беттік белсенді заттарды өндіруге қолданылатын 93% олеин қышқылды майды өндіру мақсатында Crop Biofactories бастамасын іске қосты.
In Australia in 2005, CSIRO and Grains Research and Development Corporation launched the Crop Biofactories initiative to produce 93% oleic oil for use as a biodegradable oil for lubricants, hydraulic fluids, and transformer oils, and as a feedstock for biopolymers and surfactants.