Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
E сыныпты британдық эсминец
E class british destroyer
HMS Express – 1930-шы жылдардың басында Корольдік теңіз күштері үшін салынған E сыныпты мина салатын эсминец. Құрылысы аяқталғаннан кейін "Үй флотына" бекітілгенімен, кеме 1935–1936 жылдары Абиссиния дағдарысы кезінде Жерорта теңіз флотына қосылды. 1936–1939 жылдардағы Испания азамат соғысы барысында ол Испания суларында көп уақыт өткізіп, Ұлыбритания мен Франция тарапынан соғысқа қатысушы екі тарапқа да қару-жарақ блоктадасын сақтады. "Экспресс" екінші дүниежүзілік соғыстың алғашқы жылында Ұлыбритания, Нидерланд және Германия суларында миналық далалар құрды. 1940 жылдың мамыр-маусым айларында ол Дункерктен одақтас әскерлерді эвакуациялауға қатысты, бірақ содан кейін мина салуды жалғастырды. Бірнеше айдан кейін кеме голланд жағалауындағы неміс миналық даласына кірген бес британдық эсминецтің бірі болды, нәтижесінде екі эсминец суға батып, "Экспресс" алдыңғы бөлігі қирады, бір жылдан астам уақыт жөндеуді қажет етті. Қызметке оралғаннан кейін екі ай өткен соң, "Экспресс" 1941 жылдың соңында жауынгерлік кеме мен жеңіл крейсерді (Force Z) Сингапурға сүйреп әкелді, бұл алыс Шығыстағы британдық иеліктеріне қарсы жапон агрессиясын тоқтатуға жасалған сәтсіз әрекет болды. Ол желтоқсан айында Британ Малайзиясына десантты тоқтатуға тырысып, жапон бомбалаушыларының салдарынан батқан кемелердің құтқарылған экипаждарын құтқарып алды. Содан кейін "Экспресс" Сингапур және Голланд Шығыс Индиясы айналасында конвойлерді сүйреп жүруге тағайындалды, ал жапондықтардың шабуылы күшейген кезде ол Америка-Британ-Голланд-Австралия командованиесінің (ABDACOM) бақылауында болды. Кеме Шығыс Индиясынан қашып, Үнді мұхитындағы Шығыс флотының негізгі күштеріне қайта қосылды. 1942 жылы науқанның соңғы кезеңдерінде ол Мадагаскар шайқасында әуе кемесін қорғап, шағын рөл атқарды. "Экспресс" 1943 жылдың басында эскорттық эсминецке айналдыру үшін үйіне оралды. Маусым айында айналысқаннан кейін кеме Корольдік Канада теңіз күштеріне (RCN) беріліп, "Гатино" деп қайта аталды. Ол Орта мұхитындағы эскорт күштерімен конвойлерді сүйреп жүруге тағайындалды және 1944 жылдың наурыз айында неміс суасты қайығын батыруға қатысты. "Гатино" Нормандияға шабуылға дайындық үшін мамыр айында Солтүстік Ирландияға ауыстырылды және шілдеде ұзақ жөндеу жұмыстарын бастау үшін Канадаға жіберілді. Кеме соғыс аяқталғанға дейін бірнеше ай ғана жұмыс істеді, 1945 жылдың мамырында ол Канадаға қайтып келді. "Гатино" 1946 жылдың басында қызметтен босатылды және келесі жылы сатылды. 1948 жылы кеме Британдық Колумбия жағалауында толқын тоқтату құрылысының бөлігіне айналды.
HMS Express was an E class minelaying destroyer built for the Royal Navy in the early 1930s. Although assigned to the Home Fleet upon completion, the ship was attached to the Mediterranean Fleet in 1935–36 during the Abyssinia Crisis. During the Spanish Civil War of 1936–1939, she spent considerable time in Spanish waters, enforcing the arms blockade imposed by Britain and France on both sides of the conflict. Express spent most of the first year of World War II laying minefields in British, Dutch and German waters. She participated in the evacuation of Allied soldiers from Dunkirk in May–June 1940, but resumed minelaying afterwards. The ship was one of five British destroyers that inadvertently entered a German minefield off the Dutch coast a few months later, leading to the sinking of two destroyers and Express having her bow blown off, incapacitating her for over a year of repairs. Two months after returning to duty, Express escorted the battleship and the battlecruiser (Force Z) to Singapore in late 1941, in an unsuccessful attempt to deter Japanese aggression against British possessions in the Far East. She escorted the capital ships in an attempt to intercept landings in British Malaya in December and rescued their survivors after they were sunk by Japanese bombers. Express was then assigned convoy escort duties in and around Singapore and the Dutch East Indies under the control of American British Dutch Australian Command (ABDACOM) as the Japanese advanced. She escaped from the East Indies and rejoined the main body of the Eastern Fleet in the Indian Ocean. The ship played a minor role in Battle of Madagascar as she screened an aircraft carrier during the late stages of the campaign in 1942. Express returned home in early 1943 to begin conversion into an escort destroyer. Upon its completion in June, the ship was transferred to the Royal Canadian Navy (RCN) and renamed Gatineau. She was assigned to convoy escort duties with the Mid Ocean Escort Force and participated in sinking a German submarine in March 1944. Gatineau was transferred to Northern Ireland in preparation in May for the Invasion of Normandy and was sent to Canada in July to begin a lengthy refit. The ship was only operational for a few months before the war ended in May 1945 and she returned to Canada shortly afterwards. Gatineau was paid off in early 1946 and was sold the following year. The ship became part of a breakwater on the coast of British Columbia in 1948.
Сипаттама
E класындағы кемелер алдыңғы D класының сәл жақсартылған нұсқалары болды. Олар стандартты жүктемемен және толық жүктемемен ауысады. Кемелердің жалпы ұзындығы 329 фут (100 м), ені 33 фут (10 м) және суға бату тереңдігі 12 фут (4 м) болатын. Олар екі Парсонс тісті бу турбиналарымен қозғалды, әрқайсысы бір пропеллерлік білікпен байланыстырылған, үш Адмиралтейство үш барабанды қазандықтарымен қамтамасыз етілген буды пайдаланды. Турбиналар барлығы және максималды жылдамдыққа ие болды. Кемелердің жанармай қоры максималды түрде құрады, бұл оларға жылдамдығында қашықтыққа жүруге мүмкіндік берді. Кемелердің экипажы 145 офицер мен сарбаздан тұрды. Кемелерде алдыңғы жағынан артқа қарай 'A', 'B', 'X' және 'Y' деп белгіленген төрт 4,7 дюймдік (120 мм) Mark IX зеңбірегі орнатылған. Әуе шабуылына қарсы қорғаныс үшін оларда Vickers АА пулеметінің екі төрттік орнатуы болды. E класы екі су үстіндегі төрттік торпедалық түтік орнатумен жабдықталған, олар торпедаларды тасымалдады. Бір тереңдік зарядтағыш рельс және екі лақтырғыш орнатылды; бастапқыда 20 тереңдік заряды тасымалданды, бірақ соғыс басталғаннан кейін көп ұзамай бұл көрсеткіш 35-ке дейін артты. Оның 60 Mark XIV минасының салмағын және олардың рельстерін өтеу үшін, Express кемесінің екі 4,7 дюймдік зеңбірегі, олардың оқ-дәрілері, торпедалық түтіктердің екі жиынтығы, оның екі жылдамдықты жойғыш (TSDS) мина тазартқыштары және үлкен қайықтары мен олардың діңгектері алынып тасталды. Миналарды тегіс жеткізуді қамтамасыз ету үшін кеменің кормасына кішкентай спонсондар орнатылды.
The E class ships were slightly improved versions of the preceding D class. They displaced at standard load and at deep load. The ships had an overall length of 329 feet (100 m), a beam of 33 feet (10 m) and a draught of 12 feet (4 m). They were powered by two Parsons geared steam turbines, each driving one propeller shaft, using steam provided by three Admiralty three drum boilers. The turbines developed a total of and gave a maximum speed of The ships carried a maximum of of fuel oil that gave them a range of at Their complement was 145 officers and ratings. The ships mounted four 4.7 inch (120 mm) Mark IX guns in single mounts, designated 'A', 'B', 'X' and 'Y' from front to rear. For anti aircraft (AA) defence, they had two quadruple mounts for the Vickers AA machinegun. The E class was fitted with two above water quadruple torpedo tube mounts for torpedoes. One depth charge rail and two throwers were fitted; 20 depth charges were originally carried, but this increased to 35 shortly after the war began. To compensate for the weight of her 60 Mark XIV mines and their rails, two of Expresss 4.7 inch guns, their ammunition, both sets of torpedo tubes, her Two Speed Destroyer Sweep (TSDS) minesweeping paravanes, and her large boats and their davits had to be removed. She was given small sponsons at the stern to ensure smooth delivery of her mines.
Соғыс кезіндегі өзгерістер
1940 жылғы шілдеде "Экспресс" кемесінің артқы торпедалық түтікшелері 12 фунттық (76 мм) зениттік пушке алмастырылды. 1943 жылғы ақпан-маусым аралығында ол эскорттық эсминецке түрлендірілді. Көпірдің үстіне 286 типті қысқа қашықтықтағы беттік іздеу радарі орнатылды, ал директордың басқару мұнарасы мен дайызаның орнына 271 типті нысананы көрсету радарі орнатылды. Кемеге HF/DF радиобағыттап табу құрылғысы қосылды. Оның жақын қашықтықтағы зениттік қарулануы төрт Оерликон пулеметімен күшейтілді, ал .50 калибрлі пулеметтер екі Оерликонмен ауыстырылды. "А" пулеметінің қасында "Y" пулеметі мен 12 фунттық пушканы алып тастау қажет болды, олардың салмағын өтеу үшін. Соғыс аяқталған кезде 271 типті радар 277 типті радармен, ал 286 типті радар 291 типті радармен алмастырылды.
Express had her rear torpedo tubes replaced by a 12 pounder (76 mm) AA gun in July 1940. In February–June 1943, she was converted into an escort destroyer. A Type 286 short range surface search radar was fitted and a Type 271 target indication radar was installed above the bridge, replacing the director control tower and rangefinder. The ship also received a HF/DF radio direction finder mounted on a pole mainmast. Her short range AA armament was augmented by four Oerlikon guns and the .50 calibre machine guns were replaced by a pair of Oerlikons. A split Hedgehog anti submarine spigot mortar was installed abreast 'A' gun and stowage for 60 depth charges provided; 'Y' gun and the 12 pounder had to be removed to compensate for their weight. By the end of the war, a Type 277 radar had replaced the Type 271, and the Type 286 had been superseded by a Type 291.
Құрылыс және мансап
Express, Корольдік теңіз флотында қызмет еткен осы аттас сегізінші кеме, 1931 жылғы Әскери-теңіз бағдарламасы бойынша 1932 жылдың 1 қарашасында Уолсендтегі Swan Hunter & Wigham Richardson компаниясынан тапсырыс берілді. Ол, қажет болған жағдайда мина салушыға жылдам түрлендірілетін эсминец ретінде пайдалануға арналған еді. Кеме 1932 жылдың 24 наурызында жарыққа шығарылып, 1934 жылдың 29 мамырында суға түсірілді. Кеме 1934 жылдың 2 қарашасында қолданысқа берілді, оның жалпы құны 247 279 фунт стерлингті құрады, қару-жарақ сияқты мемлекеттік жабдықтар есепке алынбады. Express және оның бірдей кемелері 5-ші эсминец флотилиясына (DF) бекітілді. Ол келесі тоғыз айды елде өткізді, ал қару-жарағы 1935 жылдың 13 желтоқсанынан 5 қаңтарына дейін Ширнесс кемежайында түзетілді. Кеме 1935 жылдың қыркүйегінен бастап Әбіссиния дағдарысы кезінде өзінің флотилиясының көп бөлігімен бірге Жерорта теңіз флотилиясына қосылды және 1936 жылдың наурызында елге оралды. Келгеннен кейін, Express 23 наурыз – 4 мамыр аралығында Портсмут кемежайында қайта жөндеуден өтті. Кеме екі ай бойы Гибралтарда уақытша орналасты, себебі Испаниядағы Азамат соғысының басталуына дейін жағдай шиеленісіп кетті. Содан кейін ол жылдың қалған бөлігін елде өткізді, ал 1937 жылдың қаңтар-наурыз айларында Жерорта теңізіндегі испан суларында патрульдеуге шығып, Араласпау комитетінің бұйрықтарын орындады. Ұзақ жөндеуден кейін, Express екі ай бойы мина салу сынақтарын жүргізіп, 9 тамыз – 2 қазан аралығында Портсмутте қайта жөндеуден өтті. Одан кейін кеменің алдыңғы қазандық бөлімінде өрт шығып, электр жүйесіне ауыр зақым келді. Ол 24 қазаннан 3 желтоқсанға дейін Гибралтарда жөнделді. Express 1938 жылдың көп бөлігін елде өткізді, бірақ бір кезде Испания суларында болды, онда ол Гибралтардан жұмыс істеді. Портсмутте болған кезінде кеме 15 тамыздан 4 қазанға дейін мина салушы ретінде жұмыс істеді, содан кейін 21 қарашада 1939 жылдың 16 қаңтарына дейін созылған жөндеу жұмыстарын бастады. Жөндеу аяқталғаннан кейін, Express бірнеше айға Гибралтарға оралды. Ұлыбританияға оралғаннан кейін кеме 21 наурызда Франция президенті Альберт Франсуа Лебрунды Ұлыбританияға мемлекеттік сапарына бара жатқанда Англия арнасымен өткізді. Ол маусым айында оқу және әуе шабуылына қарсы кемеге айналдыруға дайындық көрді, бірақ экипаж жетіспеуі бұл жоспарды тоқтатты. Express 5 тамыздағы резервтік флоттың қарауына қатысты.
Express, the eighth ship of that name to serve with the Royal Navy, was ordered 1 November 1932, from Swan Hunter & Wigham Richardson at Wallsend under the 1931 Naval Programme, for use as a destroyer that could quickly be converted for use as a minelayer when required. She was laid down 24 March 1932, and launched on 29 May 1934. The ship was commissioned on 2 November 1934, at a total cost of £247,279, excluding government furnished equipment like the armament. Express and her sister ships were assigned to the 5th Destroyer Flotilla (DF) of the Home Fleet. She remained at home for the next nine months while her armament was adjusted at Sheerness Dockyard from 13 December to 5 January 1935. The ship was attached to the Mediterranean Fleet, together with most of the rest of her flotilla, beginning in September 1935, during the Abyssinian Crisis, and returned home in March 1936. Upon her arrival, Express was refitted at Portsmouth Dockyard 23 March–4 May. The ship was then temporarily assigned to Gibraltar for the next two months as tensions rose before the beginning of the Spanish Civil War. She then spent the rest of the year at home, before patrolling Spanish waters in the Mediterranean in January–March 1937, enforcing the edicts of the Non Intervention Committee. After a brief refit, Express then conducted minelaying trials for two months and was refitted again at Portsmouth between 9 August–2 October. Shortly afterwards, the ship had a fire in her forward boiler room that badly damaged her electrical cabling; she was repaired at Gibraltar from 24 October to 3 December. Express spent most of 1938 at home other than one period in Spanish waters, where she was based out of Gibraltar. During her time at Portsmouth, the ship operated as a minelayer from 15 August to 4 October, before beginning a refit there on 21 November that lasted to 16 January 1939. Upon its completion, Express returned to Gibraltar for several months. After returning to the UK, the ship escorted the President of France, Albert François Lebrun, across the English Channel on 21 March en route to his state visit to the UK. She was earmarked for conversion to a boy's and anti aircraft training ship in June, but shortages of crewmen put paid to the idea. Express was present at the Reserve Fleet Review on 5 August.
Екінші дүниежүзілік соғыс
Соғыс 1939 жылдың қыркүйегінде басталғаннан кейін, «Экспресс» 8 қыркүйекте «Иммингем» портына қарындас кемесіне қосылды, ол Солтүстік теңізде орналасқан. «Экспресс» Адмирал Чарльз Форбс басқаратын Жеке Флотының тікелей бақылауында жұмыс істеді. Екі эсминец 9/10 қыркүйекке қараған түні Хелиголанд шығанағында алғашқы мина салу операциясын жүргізді, ал бір аптадан кейін оны қайтадан орындады, бірақ олардың ешқайсысы байқалған жоқ. Содан кейін бірнеше ай бойы әдеттегі міндеттерді орындады, ал қараша айында Англия жағалауында қорғаныс миналарын орналастыруды бастады. 12 желтоқсанда Адмиралтейство 20-шы эсминецтер флотилиясын құрды, «Экспресс» флотилия басшысы болды, ал «Эск» және жаңадан айналдырылған эсминецтер де оған қосылды. Төрт эсминец 17-18 желтоқсан түнінде Эмс өзенінің аузына 240 мина салды, содан кейін екі кеме Портсмутқа жөндеуге кірісті. 1940 жылдың ақпан айында «Экспресс» және «Эск» қорғаныс миналарын салуды жалғастырды, көбінесе үлкен мина тасушы кемелермен бірге. 2/3 наурыз түнінде жаңадан айналдырылған эсминецтер «Экспресс» пен «Эск» кемелеріне қосылып, Хелиголанд шығанағындағы Хорнс Рифы маңында миналар салды, нәтижесінде наурыз айында неміс суасты кемесі U 44, ал кейін неміс суасты кемелері U 50, U 1 және U 25 батып кетті. Сол айдың соңында қорғаныс миналарын салуды қайта бастаған «Экспресс» 23 наурызда «Киннерд Хед» маңында «Манкс Адмирал» балық аулау кемесімен соқтығысып, 24 сәуірге дейін жөндеуде болды. 9/10 мамыр түнінде «Экспресс», «Эск» және «Интрепид» Хелиголанд шығанағына тағы бір мина өрісін салды, бірақ кері жолда 10 мамырда немістер Нидерландыға шабуыл жасағаннан кейін Эгмонд маңындағы голланд суларында миналар салып жатқан «Принцесса Виктория» кемесін сүйемелдеуге бұрылды. Айдың қалған бөлігінде Нидерланд суларында мина салу операциялары қарқынды жүргізілді, 26 шілдеде үш неміс мина сыпырушы кемесі батып кетті. Алайда, айдың соңында Дюнкерктен британдық экспедициялық корпусын эвакуациялау қажеттілігі туындады. 29 мамырда «Экспресс» Дюнкерк портындағы апаттан шығып, көптеген эвакуацияланғандарды кемеге көшірді, содан кейін сол күні қозғалтқыштарын жөндеуге үлкерді. Келесі күні эвакуацияға қатысқан кемелерге қолбасшылық еткен контр-адмирал Фредерик Уэйк Уокер қысқа уақытқа оның бортына туын көтерді. 31 мамырда бомбадан шашыраған сынықтардан аздап зақымданды, бірақ Англияға әскерилерді тасымалдауды жалғастырды. Кеме мен эсминец 4 маусымда Дюнкерктен әскерлерді алып соңғы болып шықты. Операция барысында 3419 әскерді алып шықты. 20-шы флотилияның кемелері 15 маусымда мина салу операцияларын қайта бастады, бірақ келесі бірнеше айда олардың көпшілігі қорғаныс сипатында болды. 1940 жылдың 31 тамыз кешінде «Экспресс», «Эск», «Икар», «Интрепид» және «Иванхоу» Иммингемнен Тексел маңында шабуылдық мина өрісін салу үшін шықты, ал 5-ші ДФ-ның үш эсминеці оларға қорғауды қамтамасыз етті. Сағат 23:07-де 20-шы флотилияның кемелері неміс мина өрісіне кіргені анық болды, өйткені «Экспресс» «B» қаруының қасында минаға соқтығысып, көпірге дейін барлық алдыңғы бөлігін жоғалтты. Жарылыстан 4 офицер мен 54 сарбаз қаза тапты, ал бір офицер мен 7 экипаж мүшесін немістер кейіннен құтқарып алды. «Экспресске» ең жақын «Эск» және «Иванхоу» кемелері көмек көрсету үшін жақындады, ал қалған екі эсминец тұрақты бұйрықтарға сәйкес мина өрісінен шығу үшін оңға бұрылып, бағыттарын қайтадан өтті. Бірінші мина жарылғаннан кейін бес минут өткен соң «Эск» кемесі минаға соқтығысып, тоқтады. Бес минуттан кейін «Иванхоу» тағы бір минаға соқтығысып, алдыңғы бөлігіне ауыр зақым келді. Сағат 23:20-де «Эск» кемесі орта тұсында тағы бір минаға соқтығысып, оның жарылғыш заттары жарылды. 01:40-қа дейін «Экспресс» қайтадан бу көтеріп, судың қысымын азайту үшін артқа жүзіп кетті. Адмиралтейство «Интрепид» оқиға туралы хабарлағаннан кейін «Экспресс» пен «Иванхоуға» көмек көрсету үшін тоғыз моторлы торпедалық қайықты (МТБ) жіберді және 5-ші ДФ-ның эсминецтеріне мина өрісіне кірмеуге бұйрық берді. 5-ші ДФ-ның капитаны Луис Маунтбеттен, ол өзінің позициясынан шығысқа қарай 40 км жерде, сағат 07:00 шамасында екі зақымдалған эсминецті көргенін, ол Royal Air Force Lockheed Hudson бомбалаушысының есебін алғанға дейін орындады. МТБ-лар кемелерге бірінші болып, шамамен сағат 08:00-де жетіп, «Экспресс» экипажының барлығын эвакуациялады. Маунтбеттеннің эсминецтері «Экспресті» шамамен 08:40-та көріп, 20 минуттан кейін оны соңынан сүйреп әкелді. Алайда, сүйрегіш кабель Кельвиннің бір винтіне ілініп, оны кесіп тастауға тура келді. Содан кейін сүйреуді өз қолына алды. Сағат 19:45-те әуе шабуылының қаупі «Юпитерді» сүйреуіштен босатып, сүйреуді бір буксирге тапсыруға мәжбүр етті. «Экспресс» ақыры 1940 жылдың 2 қыркүйегінде сағат 17:30-да Халл портына жетті. Кеме 1941 жылдың 4 қазанына дейін Чатем кемежайында жөндеуден өтті.
Shortly after the outbreak of war in September, Express joined her sister at Immingham on the North Sea on 8 September, operating under the direct control of the Commander in chief, Home Fleet, Admiral Sir Charles Forbes. The two destroyers made their first minelaying sortie in the Heligoland Bight on the night of 9/10 September. and did it again a week later without being detected. They then reverted to ordinary duties for the next several months, before beginning to lay defensive minefields off the English coast in November. On 12 December, the Admiralty formed the 20th Destroyer Flotilla with Express as the flotilla leader; the other ships assigned were Esk and the newly converted destroyers, and The four destroyers laid 240 mines off the mouth of the Ems on the night of 17–18 December and the two sisters then began a refit at Portsmouth. Express and Esk began to lay more defensive minefields in February 1940, often with the large auxiliary minelayers and On the night of 2/3 March, the sisters were joined by the newly converted destroyers and in laying mines near Horns Reef, in the Heligoland Bight, that sank the German submarine U 44 in March, and later the submarines German submarine U 50, German submarine U 1, and German submarine U 25. After resuming defensive minelaying later that month, Express was damaged in a collision with the fishing trawler Manx Admiral off Kinnaird Head on 23 March and was under repair until 24 April. On the night of 9/10 May, Express, Esk and Intrepid laid another minefield in the Heligoland Bight and were diverted on their return voyage to escort Princess Victoria as she mined Dutch waters off Egmond the following night after the Germans invaded the Netherlands on 10 May. This began an intensive series of minelaying sorties in Dutch waters during the rest of the month that saw three German minesweepers sunk on 26 July. The minelaying, however, was interrupted at the end of the month by the need to evacuate the British Expeditionary Force from Dunkirk. On 29 May, Express towed the disabled destroyer clear of a wreck in Dunkirk harbour and transferred many of her evacuees aboard before she could repair her engines later that day. The following day, Rear Admiral Frederic Wake Walker, commanding the ships involved in the evacuation, briefly hoisted his flag aboard her. She was lightly damaged by bomb splinters on 31 May, but continued to ferry soldiers back to England. The ship and the destroyer were the last ships to leave Dunkirk with troops on 4 June when the evacuation ended. She brought out 3,419 troops over the course of the operation. The ships of the 20th Flotilla resumed minelaying operations on 15 June, although most of these over the next several months were defensive in nature. On the evening of 31 August 1940, Express, Esk, Icarus, Intrepid, and Ivanhoe departed Immingham to lay an offensive minefield off Texel, with cover provided by three destroyers of the 5th DF. At 23:07 it became clear that the ships of the 20th Flotilla had entered a German minefield when Express struck a mine abreast 'B' gun, losing her entire bow up to the bridge. The detonation killed 4 officers and 54 ratings; one officer and 7 crewmen were later rescued by the Germans. Esk and Ivanhoe, the closest ships to Express, closed to render assistance, while the other two destroyers turned hard to starboard and retraced their route to exit the minefield, according to standing orders. Five minutes after the first mine detonated, Esks bow struck a mine and she came to a stop. Five minutes later Ivanhoe struck another mine that badly damaged her bow. At about 23:20, Esk struck another mine amidships that detonated her magazines. By 01:40, Express had managed to raise steam again and steamed astern to minimise the pressure of the water on her shored up bulkheads. The Admiralty dispatched nine motor torpedo boats (MTB) to go to the assistance of Express and Ivanhoe once they had been notified of the incident by Intrepid and ordered that the destroyers of the 5th DF were not to enter the minefield. Captain Louis Mountbatten of the 5th DF complied until he received the report of a Royal Air Force Lockheed Hudson bomber that had spotted the two damaged destroyers about 07:00 about 25 mile (40 km) east of his position. The MTBs reached the ships first, around 08:00, and evacuated all of Expresss crew. Mountbatten's destroyers spotted Express around 08:40, and took her in tow, stern first, twenty minutes later. The tow cable, however, fouled one of Kelvins propellers and had to be cut. then took over the tow. The threat of aerial attack at 19:45 forced Jupiter to slip her tow and allow one of the attending tugboats to take over the task. Express finally arrived at Hull at 17:30 on 2 September 1940. The ship was under repair at Chatham Dockyard until 4 October 1941.
Қиыр шығысқа
Экспресске "Уэльс принсі" атты броненосецті оның әпкесімен бірге Қиыр Шығысқа сүйемелдеу тапсырылды, онда кемелер жапон агрессиясын тоқтатуға арналған жаңа Шығыс флотының ядросын құрастыратын еді. Үштік 25 қазанда Гринноктан шығып, 28 қарашада Цейлонның Коломбо қаласына жетті. Келесі күні "демитанттар" және "Юпитер" Жерорта теңіз флотынан қосылды, сондай-ақ "Репульс" броненосец те қосылды. Одан кейін олар Сингапурге бағыт алды, онда 2 желтоқсанда келді.
Express was ordered to escort the battleship Prince of Wales to the Far East with her sister where the ships would form the nucleus of a new Eastern Fleet intended to deter Japanese aggression. The trio departed Greenock on 25 October and arrived at Colombo, Ceylon, on 28 November. The following day, the destroyers and Jupiter joined them from the Mediterranean Fleet as did the battlecruiser Repulse. The force then set course for Singapore, where they arrived on 2 December.
Z күші
Жапонияның Перл-Харборға шабуыл жасағаны және Малайяға қонуы туралы хабар алғаннан кейін, Z күші 8 желтоқсанның кешкісін жау конвойын тосқауылдау үшін теңізге шықты. Бұл Уэльс принсі мен Репульс, оларды төрт эсминец – Электра, Экспресс, және Австралиялық эскорттады. Кемелерді 9 желтоқсанның түстен кейін байқады, ал бірнеше жапон крейсерлерінің ұшақтары сол түстен кейін британдық кемелерді байқап, оларды қараңғыға дейін көлеңкеледі. Әдмирал сэр Том Филлипс жапондықтар ескертілгендіктен операцияны тоқтатуды шешті. Z тобы жапондықтарды Сингораға қарай бара жатқаны туралы алдап, кешке қарай кері бұрылды. 10 желтоқсанда сағат 00:50-де адмирал Филипс Куантанға жаудың қонуы туралы хабар алып, бағытын өзгертті, осылайша таң атып келгенге дейін жетіп үлгеруі тиіс болды. З күшін байқаған экипаж 02:20-де өздерінің орнын хабарлады және бес торпеда атып жіберді, олардың барлығы өткір болды. Осы мәліметке сүйенсек, жапондықтар таңертеңнен бұрын 11 барлау ұшағын Z күшін іздеуге жіберді. Бірнеше сағаттан кейін Сайгонда орналасқан 22-ші әуе флотилиясының 86 бомбалаушысы бомбалар немесе торпедалар алып ұшып кетті. Британдық кемелер Куантанға 07:50-де жеткенде, Экспресс аймақты тексеруге жіберілді, бірақ ештеңе табылмады. Mitsubishi G3M "Nell" барлаушы-бомбалаушысының экипажы британдықтарды 10:15-те байқап, бірнеше хабарларды радио арқылы жіберді; алғашқы бомбалаушылар бір сағаттан аз уақыттан кейін келді. Олар эсминецтерді елемеді де, 13:20-да "Принц Уэльс" пен "Репульс" екі кемесін де батты. Электра мен Вампир Репульстен аман қалғандарды құтқару үшін қозғалды, ал Экспресс "Принц Уэльс" аман қалғандарын құтқарды. Барлығы үш эсминец 2081-ден астам адамды құтқарып қалды. Кейін Экспресс "Тевиот Банк" және голландиялық эсминецтерді Сингапурдың айналасына қорғаныс миналарын орналастырған кезде ертіп жүрді. 24 желтоқсанда ол жапондықтардың Пенанг портына кіруін тоқтату үшін 18 мина салды. Сондай-ақ, кеме Сингапур мен Голландияның Шығыс-Индия аралдарына баратын конвойларды сүйемелдеді. Экспресс 1942 жылдың 20 қаңтарында ABDACOM аймағындағы барлық конвойларды бақылайтын Қытай күштеріне берілді. 6 ақпанда қазандық бөлмесінде өрт шығып, оның электрлік желілері мен отын резервуарлары зақымдалған болса да, кеме 25 сәуірде Оңтүстік Африканың Саймонстаун қаласына келіп, 26 маусымға дейін созылатын жөндеу жұмыстарын бастағанға дейін эскорттық міндеттерді атқарып отырды. Экспресс кемесі жөндеу жұмыстары аяқталғаннан кейін Үнді мұхитындағы Шығыс флотының 12-ші дивизионына тағайындалды. Ол 10 қыркүйекте Мадагаскарды толық басып алуды жеңілдету үшін Маджунгаға қонуға көмектескен ұшақ тасымалдауышын сүйемелдеді, содан кейін 1943 жылдың ақпан айында үйге оралды, оны эскорт эсминеціне айналдыру үшін.
After receiving the reports of the attack on Pearl Harbor and landings in Malaya by the Japanese, Force Z put to sea in the late afternoon of 8 December in an attempt to intercept the invasion convoys. This consisted of Prince of Wales and Repulse, escorted by four destroyers, Electra, Express, , and the Australian The ships were spotted during the afternoon of 9 December by the , and floatplanes from several Japanese cruisers spotted the British ships later that afternoon and shadowed them until dark. Admiral Sir Tom Phillips decided to cancel the operation as the Japanese were now alerted. Force Z turned back during the evening, after having tried to deceive the Japanese that they were heading to Singora. At 00:50 on 10 December Admiral Philips received a signal of enemy landings at Kuantan and correspondingly altered course so that he would arrive shortly after dawn. The crew of the spotted Force Z at 02:20, reported their position, and fired five torpedoes, all of which missed. Based on this report the Japanese launched 11 reconnaissance aircraft before dawn to locate Force Z. Several hours later 86 bombers from the 22nd Air Flotilla based in Saigon were launched carrying bombs or torpedoes. Once the British ships reached Kuantan around 07:50, Express was sent to investigate the area, but there was nothing to find. The crew of a Mitsubishi G3M "Nell" reconnaissance bomber spotted the British at 10:15 and radioed in several reports; the first bombers arrived less than an hour later. They ignored the destroyers and sank both Prince of Wales and Repulse by 13:20. Electra and Vampire moved in to rescue survivors of Repulse, while Express rescued survivors of the Prince of Wales. All told, the three destroyers rescued over 2,081 survivors. Afterwards, Express escorted the minelayers Teviot Bank, , and the Dutch as they laid defensive minefield around Singapore. On 24 December, she laid 18 mines of her own to block Japanese access to the harbour of Penang. The ship also escorted convoys to and from Singapore and the Dutch East Indies. Express was transferred to the China Force, which controlled all convoys in the ABDACOM area, on 20 January 1942. Despite a boiler room fire on 6 February that damaged some of her electrical cabling and fuel tanks, the ship remained on escort duties until she arrived at Simonstown, South Africa, on 25 April to begin repairs that lasted until 26 June. Express was assigned to the 12th DF of the Eastern Fleet in the Indian Ocean after her repairs were completed. She escorted the aircraft carrier on 10 September as her aircraft supported the landings at Majunga that were intended to facilitate the complete occupation of Madagascar and then returned home in February 1943 to be converted into an escort destroyer.
Канадалық қызмет
Қайта құру 2 маусымда аяқталды; келесі күні «Экспресс» Канада Корольдік Әскери-теңіз күштеріне беріліп, «Гатино» деген атпен қолданысқа енгізілді. 15 маусымда кеме Канадаға берілді, онда ол C3 эскорт тобына бекітіліп, Солтүстік Атлантикадағы конвойлерді сүйемелдеу үшін Mid Ocean Escort Force құрамына қосылды. HX 280 конвойін күзету кезінде, ол 1944 жылғы 6 наурызда суасты қайығын батыруға көмектесті. Екі айдан кейін «Гатино» Дерридегі 11-ші эскорт тобына ауыстырылды, ол Францияға шабуылға (Operation Overlord) дайындалу үшін британдық суларда патрульдеуге кірісті. 3 тамыздан 16 ақпанға дейін жалғасқан ұзақ жөндеуге түсу үшін шілдеде Галифаксқа аттанды. Кеме наурыз айында Тоберморидегі Суастына қарсы оқу орталығында жаттығулар жасады, содан кейін май айында соғыс аяқталғанға дейін британдық суларда суастына қарсы патрульдеуге кірісті. «Гатино» маусым айында Канадаға оралды және Батыс жағалауға жіберілмес бұрын 11-19 шілдеде Галифакста қайта жабдықталды. Кеме 1946 жылғы 10 қаңтарда Эскималтта резервке жіберілді және 1947 жылғы 1 сәуірде Әскери-теңіз күштерінің тізімінен алынды. «Гатино» кейін Британдық Колумбияның Виктория қаласындағы Capital Iron & Steel Metals компаниясына сатылды.
The conversion was completed on 2 June; the following day, Express was loaned to the Royal Canadian Navy and commissioned with the name Gatineau. On 15 June, the ship was given to Canada where she was assigned to Escort Group C3 and assigned to the Mid Ocean Escort Force for convoy duties in the North Atlantic. While protecting Convoy HX 280, she helped to sink the on 6 March 1944. Two months later, Gatineau was transferred to the 11th Escort Group, based at Derry, to prepare for the invasion of France (Operation Overlord) by patrolling British waters. She sailed to Halifax in July to begin a lengthy refit that lasted from 3 August to 16 February 1945. The ship spent March working up at the Anti Submarine Training School at Tobermory before beginning anti submarine patrols in British waters until the end of the war in May. Gatineau returned to Canada in June and was refitted in Halifax 11–19 July before she was transferred to the West Coast. The ship was paid off into reserve at Esquimalt on 10 January 1946 and struck from the Navy List on 1 April 1947. Gatineau was then sold to Capital Iron & Steel Metals of Victoria, British Columbia;