Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Ақ броня немесе алвиттік броня – соңғы орта ғасырларда толық денелі болаттан жасалған, жамылғысы жоқ броня түрі. Шамамен 1420 жылға қарай Англияда «гербтік жамылғы» деп белгілі болған жамылғы, ашық пластиналы броняның пайдасына жоғала бастады. Пластинамен жабылмаған жерлер астындағы гамбезонға тігілген тілмелермен қорғалды. Он бесінші ғасырда ұлттық броня стилі қалыптасты. «Ақ броня» термині итальяндық дизайнмен синоним ретінде қолданылды, ол бұрын тілмелермен қорғалған буындарды қамту үшін пластиналы броняны кеңейту арқылы жаңашылдыққа ұмтылды. «Ақ броня» термині жамылғының және сәндік әшекейлердің болмауына сілтеме жасайды: бәсекелес неміс стиліндегі броня эстетикалық себептермен де, соққыға төтеп беру үшін де жоңқаланған болатын. Бұрынғы бронядан айырмашылығы, ақ броня өте қарапайым және әсемдігінен айырылған, пластиналарында күрделі өрнектер немесе белгілер болмады. Ақ броняны тек ақсүйектер немесе оларға қаржысы жететін адамдар ғана киеді, себебі толық пластиналы броняны жасау өте қымбат болды. Ақ броня жиынтығына шлем, мойын қорғағышы (немесе бевор), итальяндық және француздық броняда қолтық астын қорғайтын гардбрацтармен паульдрондар, немесе готикалық броняда жиі қолданылатын бресселер (рондельдер деп те аталады), кутерлер, вамбрацтар, қолғаптар, арқалық және кеуделік қалқаннан (кирасса) қат, тассеттер, кулет, тілмелі белдік, куисалар, полейндар, гревтер және сабатондар кірді. Бұрынғы бронядан айырмашылығы, ақ броня ұшынан берілген күшті соққыдан басқа, барлық қылыш соққыларына дерлік толық осалсыздықпен қорғады. Сонымен қатар, ақ броня пластиналы броняның кейінгі нұсқасы болғандықтан, ол салыстырмалы түрде жеңіл болды және киген адамға ыңғайлы қозғалу мүмкіндігін берді. Бұл екі бронялау тәсілі он бесінші ғасыр бойында танылды. Біртіндеп әрқайсысы бір-бірінен жаңалықтарды қабылдады. XVI ғасырдың басына қарай бұл айырмашылық ескірді. Қара және ақ броня – бұл 16-шы және 17-ші ғасырлардағы броняға берілген басқа термин, ол броняның үстіндегі ірі, айқын өрнектерде жоғары жылтыратылған «ақ» және жылтыратылмаған «қара» аймарлардың контрастын пайдаланады.
White armour, or alwyte armour, was a form of plate armour worn in the Late Middle Ages characterized by full body steel plate without a surcoat. Around 1420 the surcoat, or "coat of arms" as it was known in England, began to disappear, in favour of uncovered plate. Areas not covered by plate were protected by mail sewn to the gambeson underneath. During the fifteenth century national styles of armour emerged. 'White armour' was a term used synonymously with Italian design, which was innovative in expanding the use of plate armour to cover joints that had been previously protected by mail. The descriptive term white armour referred both to the absence of a surcoat and the absence of decorative trimmings: the rival German style was fluted, both for aesthetic reasons and for structural advantage in resisting crushing blows. Unlike its predecessors, white armour had a very plain and simple finish, as opposed to intricate patterns or symbols emblazoned on its plates. White armour was also exclusively worn by nobles, or those with money, as full plate armour was extremely expensive to create. Suits of white armour were composed of a helmet, a gorget (or bevor), pauldrons with gardbraces in Italian and French armour to cover the armpits, or besagews (also known as rondels) which were mostly used in Gothic Armour, couters, vambraces, gauntlets, a cuirass (back and breastplate) with a fauld, tassets and a culet, a mail skirt, cuisses, poleyns, greaves, and sabatons. Unlike its predecessors, white armour provided almost complete invulnerability to all sword strikes except a strong thrust from the tip. Additionally, since white armour was a later version of plate armour, it was fairly light and provided its wearer a comfortable range of motion. These two approaches to armouring remained recognizable throughout the fifteenth century. Eventually each borrowed the other's innovations. By the early sixteenth century the distinction became obsolete. Black and white armour is a different term, for late 16th and 17th century armour that uses a contrast between highly burnished "white" and unpolished "black" areas for decorative effect in large bold patterns over the armour.