Кіріспе

Швециядағы ашық аспан астындағы мұражай
Стокгольмдегі мұражай

Скансен (; "Сконс") – Швециядағы ең көне ашық аспан астындағы мұражай және жануарлар бағы. Ол Швецияның Стокгольм қаласындағы Дюргарден аралында орналасқан. 1891 жылдың 11 қазанында Артур Хазелиус (1833–1901) өнеркәсіптік дәуірге дейінгі Швецияның әртүрлі аймақтарындағы тұрмыс салтын көрсету мақсатымен ашылған. "Skansen" термині басқа ашық аспан астындағы мұражайлар мен тарихи құрылымдар жиынтығын, әсіресе Орталық және Шығыс Еуропада, сондай-ақ АҚШ-та, мысалы, «Ескі әлем» Висконсин және Колорадо штатындағы Фэрплей қалаларында қолданылатын жалпы атауға айналды.

Тарих

XIX ғасыр бүкіл Еуропа бойынша үлкен өзгерістер кезеңі болды, және Швеция да бұдан ерекшеленбеді. Ауылдық өмір салты тез арада индустрияланған қоғамға ұшырады, ал көптеген адамдар елдің көптеген дәстүрлі әдет-ғұрыптары мен кәсіптері тарихқа ұмытылып кетуі мүмкін деп қорқып жүрді. Бұрын Стокгольмнің орталығына жақын Дюргарден аралында Солтүстік мұражайын құрған Артур Хазелиус, 1881 жылы Кристианияда король Оскар II құрған ашық аспан астындағы мұражайдан шабыттанды. Ол аралды биіктеп тұрған төбеде өз ашық аспан астындағы мұражайын құрды. Скансен Скандинавиядағы және кейіннен басқа елдердегі алғашқы ашық аспан астындағы мұражайлардың үлгісіне айналды. Скансен бастапқыда Солтүстік мұражайдың бір бөлігі болған, бірақ 1963 жылы тәуелсіз ұйымға айналды. Скансен ғимараттарындағы заттар әлі де Солтүстік мұражайының меншігінде. Хазелиус көп саяхаттағаннан кейін елдің түкпір-түкпірінен шамамен 150 үйді (сондай-ақ Норвегияның Телемарк аймағынан бір құрылысты) сатып алып, оларды бөлек-бөлек мұражайға жеткізіп, қайта құрастырды, осылайша дәстүрлі Швецияның ерекше бейнесін жасады. Мұражайдағы ғимараттардың тек үш ғанасы түпнұсқа емес, ол тапқан үлгілерден мұқият көшірілген. Барлық ғимараттар келушілерге ашық, және 1680 жылы салынған Скогахолм сарайынан бастап XVI ғасырға жататын Элврос шаруа үйлеріне дейін шведтік өмірдің толық спектрін көрсетеді.

Ашық аспан астындағы музей

Скансенге жыл сайын 1,3 миллионнан астам адам келеді. 75 акр (300 000 м²) аумақта орналасқан көптеген көрмелердің ішінде 19 ғасырдағы орташа қаланың толық көшірмесі бар, онда күнтізшілер, аяқ киімшілер, күмісшілер, нан пісірушілер және шыны үрлеушілер сияқты дәстүрлі киімдегі шеберлер өз өнерлерін сол заманғы ортада көрсетеді. Тіпті, темекі өсірілетін шағын егістік те бар, ол сигарет жасауға қолданылады. Сондай-ақ, қоңыр аю, лось, сұр иттік, Еуразиялық рысь, қасқыр, түлкі, сусар, бұғы, порт иттігі, Еуразиялық сұңқар, үлкен сұр сұңқар және манғыт сияқты скандинавиялық жануарлардың көптеген түрлерін қамтитын ашық аспандағы хайуанаттар бағы да бар, сондай-ақ скандинавиялық емес жануарлар да кездеседі. Сирек кездесетін малдың тұқымдарын көруге болатын шаруа қожалықтары да бар. Желтоқсан айының басында орталық Болнес алаңында 1903 жылдан бері өткізіліп келе жатқан танымал Рождество жәрмеңкесі өтеді, ол әр демалыс күндері шамамен 25 000 адамды тартады. Жазда халықтық билер мен концерттер көрсетіледі.

Фуникулерлік темір жол

1897 жылдан бері Скансенді Скансен тауының солтүстік-батыс беткейіндегі Skansens Bergbana фуникулері қызмет көрсетіп келеді. Фуникулердің ұзындығы 196,4 метр, ал жалпы көтерілуі 34,57 метрді құрайды. Скансенге 7-бағыттың трамвайлары да қызмет етеді.