Кіріспе

Колсон Уайтхедтің 1999 жылғы романы. «Интуиционист» – американдық жазушы Колсон Уайтхедтің 1999 жылғы фантастикалық романы. «Интуиционист» оқиғасы көкжайлар мен лифттер арқылы тік көлік қажет болатын басқа да ғимараттарға толы қалада (көрінетін Нью-Йорк) өтеді. Уақыты нақты айтылмаған, афроамерикандықтар «түсті» деп аталатын және интеграция талқыланып жатқан кезең. Басты кейіпкер – Лайла Мэй Уотсон, «Интуиционист» мектебінің лифт инспекторы. Интуиционистер лифт ішінде отырып, лифт пен оның жүйелерінің жай-күйін сезім арқылы анықтайтын инспекциялау әдісін қолданады. Бәсекелес «Эмпириктер» мектебі лифт жағдайын дәстүрлі құралдармен тексеруді қатаң талап етеді. Уотсон – қаладағы екінші афроамерикандық инспектор және бірінші афроамерикандық әйел инспектор.

Сюжеттің қысқаша мазмұны

Бұл оқиға Ватсон бірнеше күн бұрын тексерген лифттің қатаң апатқа ұшырауымен басталады, бұл оған да, тұтастай алғанда Интуиционизм мектебіне де күдік тудырады. Инспекциялық қызметпен, корпоративтік лифт индустриясымен және басқа да маңызды мәселелермен күресу үшін, ол өзінің зияткерлік бастауларына, мектептің негізін қалаушының мәтіндеріне (белгілі және жоғалған) қайта оралып, айналасында болып жатқан жағдайды түсінуге тырысады. Іздеу барысында ол Интуиционизмнің негізін қалаушының орталық идеясын – "қара жәшік" идеясын, адамдарды болашақ қалаға жеткізетін мінсіз лифт туралы түсінігін ашады.

Сыни қабылдау

Newsweek журналының бір шолуында «Осы жылы оқитын ең тартымды әдеби детектив – 255 бет» делінген, сондай-ақ «Романды осылай ерекше жасайтыны – Уайтхедтің нәсіл туралы ұғымдармен ойнауы» деп жазылған. Уолтер Кирн Time журналында жариялаған мақаласында оны «Ральф Эллисонның «Көрінбейтін адам» және Тони Моррисонның «Көк көз» романдарынан кейінгі ең жаңа нәсілдік аллегория» деп атады. Гари Крист The New York Times газетінде оны «таңғажайып және ерекше жаңалыққа толы тұңғыш роман» деп сипаттады. San Francisco Chronicle газетіндегі шолуда оны «22-ші қатар» және Томас Пинчонның «V» және «49-шы лоттың есі» романдарымен салыстырды.