Нелле Харпер Ли: Американдық жазушының өмірі мен шығармалары

Кіріспе

Американдық романист (1926–2016)

Нелл Харпер Ли (28 сәуір 1926 – 19 ақпан 2016) – американдық романист. Оның 1960 жылы жарық көрген «Күлкілі құсты өлтіру» романы 1961 жылы Пулитцер сыйлығын жеңіп алып, қазіргі американ әдебиетінің классикасына айналды. Ол жақын досы Трумэн Капотеге «Салқын қанмен» (1966) кітабы үшін зерттеу жұмысына көмектескен. Оның екінші және соңғы романы «Го Сет э Уотчмен» 2015 жылдың шілдесінде «Күлкілі құсты өлтіру» романының бұрынғы нұсқасы ретінде жарияланды. «Күлкілі құсты өлтіру» романының сюжеті мен кейіпкерлері Лидің Алабама штатының Монровилл қаласындағы отбасы мен көршілерін бақылауына, сондай-ақ 1936 жылы туған жеріне жақын жерде болған балалық шақтағы оқиғаға негізделген. Роман 1930 жылдардағы Оңтүстіктің тереңіндегі нәсілшілдік көзқарастарды, нәсіл мен әлеуметтік жағдайға қатысты ересектердің иррационалды көзқарастарын, екі баланың көзімен көрсетеді. Ли көптеген марапаттар мен құрметті дипломдар алды, оның ішінде 2007 жылы әдебиетке қосқан үлесі үшін берілген Президенттік бостандық медалін иеленді.

Ерте өмір

Нелл Харпер Ли 1926 жылғы 28 сәуірде Алабама штатының Монровилл қаласында, Франсис Каннингэм (туған есімі Финч) және Амаса Коулман Лидің төрт баласының ең кішісі болып дүниеге келді. Оның ата-анасы Харпер есімді орташа атын Сельма қаласынан шыққан педиатр доктор Уильям В. Харпердің құрметіне таңдады, ол оның әпкесі Луизаның өмірін сақтап қалған еді. Нелл есімі – оның әжесінің кері жазылған аты және ол осы атты қолданды, ал Харпер Ли көбінесе оның қаламдығы болды. А. С. Ли заңгерлік қызметке тағайындалмас бұрын, ақ дүкен иесін өлтірді деген айыппен екі қара нәсілді адамды қорғаған. Оның клиенттері, әкесі мен ұлы, екеуі де дарға асылды. Луиза Ли Коннер (1916–2009) және Эдвин Ли (1920–1951). Нелл өмір бойы үлкен әпкелерімен байланыста болды, бірақ ойнауға жақын болған жалғыз адам – оның ағасы болды. Сонымен қатар, ол 1928 жылдан 1934 жылға дейін Монровилдегі отбасына жазда келген Трумэн Капотемен (1924–1984) жақын дос болды. Монро округі орта мектебінде оқып жүргенде Ли ағылшын әдебиетіне қызығушылық танытты, оның бір бөлігі оның мұғалімі Глэдис Уотсон арқылы болды, ол оның ұстазы болды. 1944 жылы орта мектепті бітіргеннен кейін, 1948 жылдың жазында Ли Англиядағы Оксфорд университетінде «Еуропалық өркениет ХХ ғасырда» атты жазғы мектеп бағдарламасына қатысты. Оны оның әкесі қаржыландырды, ол бұл тәжірибе оны Тускалузадағы заң оқуына көбірек қызықтырады деп үміттенеді, бірақ бұл үміттері ақталу жолына қоймады.

Қиянат құсты өлтіру

1949 жылы Ли Нью-Йоркке көшіп келіп, жұмыс істеді – алдымен кітап дүкенінде, содан кейін әуе компаниясының билет сату агенті болып. Бос уақытында бірнеше ұзақ әңгімелер жариялағаннан кейін, Ли 1956 жылдың қараша айында агент тапты; Морис Крэйн көп жылдар бойы досы болып, кейін қайтыс болды. Келесі айда Майкл Браунның 50-ші Шығыс көшедегі үйінде достары Лиге бір жылдық жалақысын сыйға берді, қоса: "Бір жылға жұмыстан босатылдыңыз, қалағаныңызды жазыңыз. Құрметпен, Рождество!"

Шығу тегі

1957 жылдың көктемінде 31 жастағы Ли "Күзетші дайында" атты қолжазбасын Крэйнге баспагерлерге жіберу үшін тапсырды, оның ішінде қазір құлаған Дж. Б. Липпикотт компаниясы да бар, ол ақырында оны сатып алды. Липпикоттта роман Тереза фон Хохофф Торридің қолына тиді – кәсіби тұрғыда Тэй Хохофф деп танылған. Хохофф әсерленді. "Нағыз жазушының жарқылы әр жолдан көрінді", - деп ол кейінірек Липпикотттың корпоративтік тарихында еске алды. 1960 жылдың 11 шілдесінде жарық көрген "Сыңқыр құсты өлтіру" дереу бестселлерге айналып, үлкен сыншылардың мақтауына ие болды, соның ішінде 1961 жылы көркем әдебиет бойынша Пулитцер сыйлығын жеңіп алды. Ол 40 миллионнан астам данасы басылған бестселлер статусын сақтап тұр. 1999 жылы "Library Journal" журналының жүргізген сауалнамасында "Ғасырдың ең үздік романы" деп дауыс берілді.

Романдағы автобиографиялық мәліметтер

Ли сияқты, романның еркек мінезді Скаут кейіпкері Алабама штатының шағын қаласындағы құрметті адвокаттың қызы. Скауттың досы Дилл Харрис Лидің балалық шағындағы досы және көршісі Труман Капотеден шабыт алған; ал Ли өз кезегінде, 1948 жылы жарық көрген Капоттің "Басқа дауыстар, басқа бөлмелер" атты тұңғыш романындағы кейіпкердің прототипі болды. Лидің романының сюжеті оның адвокат әкесі жасаған сәтсіз қорғанысқа ұқсас заңдық қорғанысты қамтиды, бірақ 1931 жылғы Скоттсборо ісіндегі ұлтаралық зорлау қылмысы Лидің әлеуметтік санасын қалыптастыруға да ықпал еткен болуы мүмкін. Ли өзі кітаптағы автобиографиялық параллельдерді мойындамаса да, Труман Капоте "Момық құсты өлтіру" романындағы Бу Радли кейіпкерін еске алып, автобиографиялық деп санайтын егжей-тегжейлі мәліметтерді былай сипаттады: "Менің 'Басқа дауыстар, басқа бөлмелер' романының алғашқы нұсқасында да сол адам ағаштарға заттар қалдыратын үйде тұрған, кейін оны алып тастадым. Ол нағыз адам еді, біздің үйімізге жақын жерде тұратын. Біз сол заттарды ағаштардан алып келетінбіз. Ол туралы жазғанның бәрі де рас. Бірақ мен сол нәрсені алып, оны готикалық арманға айналдырамын, бірақ мүлдем басқаша жолмен".

Орта жастары

40 жыл бойы Ли Манхэттендегі Шығыс 82-ші көшесінің 433-ші үйінде, балалық шағындағы досы Капотеге жақын, жартылай жұмыс істеді. Оның алғашқы романы, жартылай автобиографиялық «Басқа дауыстар, басқа бөлмелер» 1948 жылы жарық көрді; он жылдан кейін Капоте «Тиффаниде таңғы ас» романын жариялады, ол фильмге, мюзиклге және екі сахналық пьесаға айналды. 1959 жылы «Күлкілі құсты өлтіру» қолжазбасы баспаға дайындалған кезде Ли Капотені Холкомбқа (Канзас штаты) ертіп барып, фермер мен оның отбасын өлтіруге қатысты шағын қаланың реакциясын зерттеуге көмектесті, осы оқиға туралы мақала жазуды жоспарлады. Капоте бұл материалды өзінің ең көп сатылған кітабы «Салқын қанда» романына дамытып, 1965 жылдың қыркүйегінен бастап бөлім-бөлім жариялап, 1966 жылы кітап түрінде шығарды. «Күлкілі құсты өлтіру» жарық көргеннен кейін Ли жарнамалық турларға қатысты, бірақ ол жеке өмірін сақтауды қалағандықтан және көптеген журналистер оның туындысын «өмірге келу туралы әңгіме» деп сипаттағандықтан, бұл оған қиын болды. Кітап жарық көрмес бұрын Оңтүстіктегі нәсілдік шиеленіс күшейді. Солтүстік Каролинадағы A&T университетінің студенттері кітап жарық көрмес бұрын бірнеше айдан бері алғашқы наразылық акциясын ұйымдастырды. Кітап бестселлер болғаннан кейін, Freedom Riders Алабама штатына келді және Аннистон мен Бирмингемде ұрып-соқты. Осы уақытта «Күлкілі құсты өлтіру» 1961 жылғы Пулитцер сыйлығын және 1961 жылғы Христиандар мен Яһудилердің Ұлттық Конференциясының Бауырластық сыйлығын жеңіп алды, сондай-ақ Reader's Digest Book Club-тың таңдаулы кітабы және Айдың кітабы клубының балама таңдауы болды. Ли кітапты 1962 жылы Оскар сыйлығын жеңіп алған Хортон Футтың сценарийіне бейімдеуге көмектесті және: «Менің ойымша, бұл кітапты фильмге аударудың ең жақсы мысалдарының бірі», – деді. Грегори Пек романдағы баяндаушының әкесі Аттикус Финчтің рөлін сомдағаны үшін Оскар сыйлығын жеңіп алды. Екі отбасы жақын болды; Пектің немересі Харпер Пек Волл оның құрметіне аталды. «Күлкілі құсты өлтіру» кітабы жарық көргеннен бастап 2016 жылы қайтыс болғанға дейін Ли сұхбат беруге немесе қоғамдық шараларға қатысуға қатысты өтініштерді қабылдамады және бірнеше қысқа эсселерден басқа, 2015 жылға дейін ештеңе жарияламады. Ол «Ұзақ қоштасу» романының жалғасын жазуға тырысты, бірақ оны аяқтамай, жинап қойды. Ли қартайған әкесіне күтім жасаудың маңызды жауапкершілігін мойнына алды, ол оның жетістігіне қуанды және тіпті «Аттикус Финч» ретінде автографтарға қол қоя бастады. 1966 жылдың қаңтар айында президент Линдон Б. Джонсон Лиді Ұлттық өнер кеңесіне тағайындады. Ли өзінің кітабының, әсіресе сегрегационистер мен азаматтық құқық қозғалысының қарсыластары үшін даулы болғанын түсінді. 1966 жылы Ли Ричмонд, Вирджиния, мектеп кеңесінің «Күлкілі құсты өлтіру» романын «әдепсіз әдебиет» деп танып, тыйым салуға тырысқан әрекетіне жауап ретінде редакторға хат жазды: «Күлкілі құсты өлтіру» романы барлық оңтүстіктердің мұрасы болып табылатын, екі буыннан артық сөздермен жазылған құрмет пен мінез-құлық кодексін, христиандық этиканы көрсетеді. Романның «әдепсіз» екенін естігеннен кейін мен 1984 жылға дейінгі жылдарды санап шықтым, өйткені мен екі ойлылықтың осыдан да жақсы мысалын әлі кездестірген емеспін. 1978 жылдан бастап, әпкелерінің қолдауымен Ли Алабамаға оралып, Александр Ситидегі сериялық кісі өлтіруші және оның өлтірушісінің сотталуы туралы кітап жаза бастады, кітаптың жұмыс атауы «Пастор» болды, бірақ оны да қанағаттанбағандықтан тоқтатты. Ли 1983 жылы Евфуладағы Алабама тарихы мен мұра фестиваліне қатысқанда, әпкесі ұйымдастырған «Романтика және жоғары оқиғалар» эссесін оқыды.

For 40 years, Lee lived part time at 433 East 82nd Street in Manhattan, near her childhood friend Capote. His first novel, the semi autobiographical Other Voices, Other Rooms, had been published in 1948; a decade later Capote published Breakfast at Tiffany's, which became a film, a musical, and two stage plays. As the To Kill a Mockingbird manuscript went into publication production in 1959, Lee accompanied Capote to Holcomb, Kansas, to help him research what they thought would be an article on a small town's response to the murder of a farmer and his family. Capote would expand the material into his best selling book, In Cold Blood, serialized beginning in September 1965 and published in 1966. After To Kill a Mockingbird was released, Lee began a whirlwind of publicity tours, which she found difficult given her penchant for privacy and many interviewers' characterization of the work as a "coming of age story". Racial tensions in the South had increased prior to the book's release. Students at North Carolina A&T University staged the first sit in months before publication. As the book became a best seller, Freedom Riders arrived in Alabama and were beaten in Anniston and Birmingham. Meanwhile, To Kill a Mockingbird won the 1961 Pulitzer prize for fiction and the 1961 Brotherhood Award from the National Conference of Christians and Jews and became a Reader's Digest Book Club condensed selection and an alternate Book of the Month Club selection. Lee helped with the adaption of the book to the 1962 Academy Award–winning screenplay by Horton Foote, and said: "I think it is one of the best translations of a book to film ever made." Gregory Peck won an Oscar for his portrayal of Atticus Finch, the father of the novel's narrator, Scout. The families became close; Peck's grandson, Harper Peck Voll, is named after her. From the time of the publication of To Kill a Mockingbird until her death in 2016, Lee granted almost no requests for interviews or public appearances and, with the exception of a few short essays, published nothing further until 2015. She worked on a follow up novel—The Long Goodbye—but eventually filed it away unfinished. Lee assumed significant care responsibilities for her aging father, who was thrilled with her success, and who even began signing autographs as "Atticus Finch". In January 1966, President Lyndon B. Johnson appointed Lee to the National Council on the Arts. Lee also realized that her book had become controversial, particularly with segregationists and other opponents of the civil rights movement. In 1966, Lee wrote a letter to the editor in response to the attempts of a Richmond, Virginia, area school board to ban To Kill a Mockingbird as "immoral literature":

quote|Surely it is plain to the simplest intelligence that To Kill a Mockingbird spells out in words of seldom more than two syllables a code of honor and conduct, Christian in its ethic, that is the heritage of all Southerners. To hear that the novel is 'immoral' has made me count the years between now and 1984, for I have yet to come across a better example of doublethink. Beginning in 1978, with her sisters' encouragement, Lee returned to Alabama and began a book about an Alabama serial murderer and the trial of his killer in Alexander City, under the working title The Reverend, but also put it aside when she was not satisfied. When Lee attended the 1983 Alabama History and Heritage Festival in Eufaula, Alabama, as her sister had arranged, she presented the essay "Romance and High Adventure".

2005-2014 жылдар

2005 жылдың наурыз айында Ли Филадельфияға келді – 1960 жылы «Липпинкотт» баспасымен келісімшартқа қол қойғаннан бері қалаға жасаған алғашқы сапары. Ол «Спектор Гадон & Розен» қорынан өнердегі адвокаттарды оң бейнелегені үшін алғашқы «ATTY» сыйлығын алды. Пектің жесірі Вероника Пектің ұсынысымен Ли 2005 жылы Монровилльден Лос-Анджелесқа пойызбен барып, Лос-Анджелес қалалық кітапханасының әдеби сыйлығын қабылдады. Сондай-ақ ол Алабама университетінде жыл сайын өткізілетін, оның туындылары негізінде эссе жазған студенттерге арналған түскі асқа қатысты. 2006 жылдың 21 мамырында Ли Нотр-Дам университетінен құрметті диплом алды, онда бітірушілер оны салтанат кезінде «Күлкілі құсты өлтіру» кітабының көшірмелерімен құттықтады. 2006 жылдың 7 мамырында Ли Опра Уинфриге («O, The Oprah Magazine» журналында 2006 жылдың шілдесінде жарияланған) бала кезінде кітаптарға деген сүйіспеншілігі және жазба сөзге берілгендігі туралы хат жазды: «Қазір, 75 жыл өткен соң, адамдар ноутбуктер, ұялы телефондар, iPod және бос бөлмелердей санасы бар толы мол қоғамда, мен әлі де кітаптармен бірге жүремін». 2007 жылдың 20 тамызында Алабама Құрмет академиясының төрт мүшесін қабылдау кешімінде Ли аудиторияға сөз сөйлеуге шақырылғаннан бас тартты, былай деді: «Кейде үнсіздік таңқаларлықтан артық». 2007 жылдың 5 қарашасында Джордж Буш Лиге Президенттік бостандық медалін табыс етті. Бұл АҚШ-тың ең жоғары азаматтық наградасы және «АҚШ-тың қауіпсіздігіне немесе ұлттық мүдделеріне, әлемдік бейбітшілікке, мәдени немесе басқа да маңызды қоғамдық немесе жеке іс-қимылдарға ерекше үлес қосқан» адамдарды мойындайды. 2010 жылы президент Барак Обама Лиге Ұлттық өнер медалін табыс етті, бұл АҚШ үкіметі «өнердің жетістігіне, өсуіне, қолдауына және қолжетімділігіне қосқан үлесі үшін» берген ең жоғары награда. 2011 жылы Австралия газетімен берген сұхбатында пастор доктор Томас Лейн Баттс Лидің көмекші үйінде тұрғанын, мүгедектер арбасын пайдаланатынын, жартылай соқыр және саңырау екенін, сондай-ақ есте сақтау қабілетінің нашарлағанын айтты. Баттс сонымен қатар Лидің оған неге ешқашан жазбағанын түсіндірді: «Екі себеп: біріншіден, мен «Күлкілі құсты өлтіру» үшін қанша ақша берсе де, бұрынғыдай қысым мен жариялылықтан өткім кемеймін. Екіншіден, мен айтқым келгенді айттым, енді қайталамауға ниеттеніп отырмын». 2013 жылдың 3 мамырында Ли АҚШ округтік сотына «Күлкілі құсты өлтіру» кітабының авторлық құқығын қайтару үшін сотқа шағымданып, бұрынғы әдеби агентінің ұлынан және оған байланысты компаниялардан белгісіз сомада өтемақы талап етті. Ли бұл адамның 2007 жылы оның есту және көру қабілеті нашарлап, инсульттан кейін көмекке жүгінген кезде кітапқа авторлық құқықты беруге «алдап» көндіргенін мәлімдеді. 2013 жылдың қыркүйегінде екі тараптың да адвокаттары сот ісі бойынша келісімге келгенін хабарлады. 2014 жылдың ақпанында Ли Монро округінің мұражайына қарсы сот ісін белгісіз сомаға аяқтады. Сотта мұражай оның атын және «Күлкілі құсты өлтіру» атауын өзінің жарнамалық мақсаты үшін және оның келісімінсіз сувенирлерді сату үшін пайдаланғаны айтылды. Лидің адвокаттары 2013 жылдың 19 тамызында сауда белгісіне қатысты өтініш берген, ал мұражай оған қарсылық білдірген. Бұл Лидің адвокатын сол жылдың 15 қазанында сотқа шағымдануға итермеледі, «мұражайдың веб-сайты мен сыйлық дүкеніне қатысты, олар «өнімдерін, соның ішінде футболкаларды, кофе кеселерін және басқа да түрлі «Күлкілі құс» брендтері бар заттарды сатуда» деп айыптайды».

In March 2005, Lee arrived in Philadelphia—her first trip to the city since signing with publisher Lippincott in 1960—to receive the inaugural ATTY Award for positive depictions of attorneys in the arts from the Spector Gadon & Rosen Foundation. At the urging of Peck's widow, Veronique Peck, Lee traveled by train from Monroeville to Los Angeles in 2005 to accept the Los Angeles Public Library Literary Award. She also attended luncheons for students who have written essays based on her work, held annually at the University of Alabama. On May 21, 2006, she accepted an honorary degree from the University of Notre Dame, where graduating seniors saluted her with copies of To Kill a Mockingbird during the ceremony. On May 7, 2006, Lee wrote a letter to Oprah Winfrey (published in O, The Oprah Magazine in July 2006) about her love of books as a child and her dedication to the written word: "Now, 75 years later in an abundant society where people have laptops, cell phones, iPods and minds like empty rooms, I still plod along with books." While attending an August 20, 2007, ceremony inducting four members into the Alabama Academy of Honor, Lee declined an invitation to address the audience, saying: "Well, it's better to be silent than to be a fool." On November 5, 2007, George W. Bush presented Lee with the Presidential Medal of Freedom. This is the highest civilian award in the United States and recognizes individuals who have made "an especially meritorious contribution to the security or national interests of the United States, world peace, cultural or other significant public or private endeavors". In 2010, President Barack Obama awarded Lee the National Medal of Arts, the highest award given by the United States government for "outstanding contributions to the excellence, growth, support and availability of the arts". In a 2011 interview with an Australian newspaper, Rev. Dr. Thomas Lane Butts said Lee was living in an assisted living facility, was using a wheelchair, partially blind and deaf, and suffering from memory loss. Butts also shared that Lee told him why she never wrote again: "Two reasons: one, I wouldn't go through the pressure and publicity I went through with To Kill a Mockingbird for any amount of money. Second, I have said what I wanted to say, and I will not say it again." On May 3, 2013, Lee filed a lawsuit in the United States District Court to regain the copyright to To Kill a Mockingbird, seeking unspecified damages from a son in law of her former literary agent and related entities. Lee claimed that the man "engaged in a scheme to dupe" her into assigning him the copyright on the book in 2007 when her hearing and eyesight were in decline, and she was residing in an assisted living facility after suffering a stroke. In September 2013, attorneys for both sides announced a settlement of the lawsuit. In February 2014, Lee settled a lawsuit against the Monroe County Heritage Museum for an undisclosed amount. The suit alleged that the museum had used her name and the title To Kill a Mockingbird to promote itself and to sell souvenirs without her consent. Lee's attorneys had filed a trademark application on August 19, 2013, to which the museum filed an opposition. This prompted Lee's attorney to file a lawsuit on October 15 that same year, "which takes issue the museum's website and gift shop, which it accuses of 'palming off its goods', including T shirts, coffee mugs other various trinkets with Mockingbird brands."

2015: Күзетші орнатыңыз

Лидің адвокаты Тоня Картердің айтуынша, 2011 жылы Лидің мүлкін бағалау мақсатында өткен алғашқы кездесуден кейін, ол 2014 жылы Лидің сақтау қорабын қайта қарап, «Күзетшіні орнату» атты қолжазбаны тапты. Лимен байланысып, қолжазбаны оқығаннан кейін, ол оны Лидің агенті Эндрю Нюрнбергке жіберді. 2015 жылдың 3 ақпанында HarperCollins компаниясы «Күзетшіні орнату» кітабын жариялайтынын хабарлады, онда «Мокингбэрдті өлтіру» романының кейіпкерлерінің көптеген нұсқалары бар. HarperCollins компаниясының баспасөз хабарламасына сәйкес, «Күзетші» қолжазбасы жоғалған деп есептелген. Нюрнбергтің сөзіне қарағанда, «Мокингбэрд» бастапқыда трилогияның бірінші кітабы болуы тиіс еді: «Олар «Мокингбэрдті» бірінші, «Күзетшіні» соңғы, ал екеуінің арасын байланыстыратын қысқа романды жариялауды талқылады». Джонатан Малердің «The New York Times» газетінде жариялаған мақаласында «Күзетші» романының «Мокингбэрдтің» бірінші нұсқасы ғана екені туралы мәлімдеме бұл пікірді күмәнді етеді. Кітаптың жарыққа шығуына қатысты дау туды. Онда Скауттың Мейкомбтың моральдық компасы («күзетшісі») ретіндегі әкесі Аттикус Финчті қабылдауы және баспагердің мәлімдемесіне сәйкес, ол Мейкомбқа оралғаннан кейін «әкесінің қоғамға деген көзқарасын және өзінің туған жеріне және балалық шағын өткізген орынға қатысты сезімдерін түсінуге тырысқанда жеке және саяси мәселелермен күресуге мәжбүр болады». Барлық рецензенттер де осы жалғастырушы кітаптың жарық көруіне теріс пікір білдірген жоқ. Мичико Какутани «The Times кітаптары» атты рецензиясында Скауттың әкесінің нәсілшіл екенін білгенде кітаптың «көңілді оқуға арналмағанын» айтты. Какутани кітапты толыққанды мақтамаса да, «Күзетшінің» жарық көруін Лидің туындыларын түсінудегі маңызды қадам деп санады. Лидің адвокаты жариялаған романның жарық көруі 55 жыл бойы тағы бір кітап жазбаймын деп мәлімдеген Лидің кенеттен қайтадан жариялау шешіміне қатысты алаңдаушылық тудырды. 2015 жылдың ақпан айында Алабама штатының Адам ресурстарын басқару департаменті Лидің «Күзетшіні орнату» кітабын жариялауға келісуге қабілеттілігіне қатысты тергеуді бастады. Лидің адвокатының мәлімдемесіне сәйкес, Ли бұл жариялаудан «өте қуанған». Алайда, бұл сипаттама Лидің көптеген достары тарапынан жоққа шығарылды. Марджа Миллс, «Кең жақтағы мазақ құсы: Харпер Лимен өмір» кітабының авторы, досы және бұрынғы көршісі, мүлдем басқаша картина суреттеді. «Вашингтон Пост» газетіне жазған мақаласында «Мен білген Харпер Ли» деп атап, Лиге және одан түскен барлық корреспонденция жаңа адвокаты арқылы өтетінін айтты. Ол Лиді «мүгедек арбада отырған, көру және есту қабілеттері нашарлаған, есігінде форма киген күзетшісі бар» деп сипаттады және оның келушілері «мақұлданған тізімдегі адамдармен ғана шектелгенін» мәлімдеді. Бұл жағдай оның әпкесі Элис қайтыс болғаннан кейін туды. Ноцера 2011 жылғы Sotheby's кездесуіндегі басқа адамдар Лидің бұрынғы агенті (кейін жұмыстан босатылған) және Sotheby's маманы қолжазбаны тапқан кезде Лидің адвокатының 2011 жылы қатысқанын айтты. Олар оның 1950 жылдары Тай Хохофқа ұсынылған және «Мокингбэрдке» қайта өңделген кітап екенін жақсы білетінін, ал Картер осы жаңалықты күтіп отырғанын, Харпер Лидің істерін Элис емес, оның өзі басқаратын сәтке дейін күткенін айтты. Алайда, олардың зерттеулері Капоте «Мокингбэрдті өлтіру» романының алғашқы тарауларын жазуға Лиге көмектескен болуы мүмкін екенін де көрсетеді.

According to Lee's lawyer Tonja Carter, following an initial meeting to appraise Lee's assets in 2011, she re examined Lee's safe deposit box in 2014 and found the manuscript for Go Set a Watchman. After contacting Lee and reading the manuscript, she passed it on to Lee's agent Andrew Nurnberg. On February 3, 2015, it was announced that HarperCollins would publish Go Set a Watchman, which includes versions of many of the characters in To Kill a Mockingbird. According to a HarperCollins press release, it was originally thought that the Watchman manuscript was lost. According to Nurnberg, Mockingbird was originally intended to be the first book of a trilogy: "They discussed publishing Mockingbird first, Watchman last, and a shorter connecting novel between the two." Jonathan Mahler's account in The New York Times of how Watchman was only ever really considered to be the first draft of Mockingbird makes this assertion seem unlikely. The book was met with controversy It alludes to Scout's view of her father, Atticus Finch, as the moral compass ("watchman") of Maycomb, and, according to the publisher, how she finds upon her return to Maycomb, that she "is forced to grapple with issues both personal and political as she tries to understand her father's attitude toward society and her own feelings about the place where she was born and spent her childhood." Not all reviewers had a harsh opinion about the publication of the sequel book. Michiko Kakutani in her Books of The Times review found that the book "makes for disturbing reading" when Scout finds her father is racist. While not fully praising the book, Kakutani found the publication of Watchman an important stepping stone in understanding Lee's work. The publication of the novel, announced by Lee's lawyer, raised concerns over why Lee, who for 55 years had maintained that she would never write another book, would suddenly choose to publish again. In February 2015, the State of Alabama, through its Human Resources Department, launched an investigation into whether Lee was competent enough to consent to the publishing of Go Set a Watchman. and, according to Lee's lawyer, Lee was "happy as hell" with the publication. This characterization, however, was contested by many of Lee's friends. Marja Mills, author of The Mockingbird Next Door: Life with Harper Lee, a friend and former neighbor, painted a very different picture. In her piece for The Washington Post, "The Harper Lee I Knew", and that all correspondence to and from Lee went through her new attorney. She described Lee as "in a wheelchair in an assisted living center, nearly deaf and blind, with a uniformed guard posted at the door" and her visitors "restricted to those on an approved list." after her sister Alice's death. Nocera noted that other people in a 2011 Sotheby's meeting insisted that Lee's attorney was present in 2011, when Lee's former agent (who was subsequently fired) and the Sotheby's specialist found the manuscript. They said she knew full well that it was the same one submitted to Tay Hohoff in the 1950s that was reworked into Mockingbird, and that Carter had been sitting on the discovery, waiting for the moment when she, and not Alice, would be in charge of Harper Lee's affairs. However, their study also suggests that Capote could have helped Lee with the writing of the opening chapters of To Kill a Mockingbird.

Өлім

Ли 2016 жылғы 19 ақпан күні 89 жасында ұйықтағанда қайтыс болды. Өліміне дейін ол Алабама штатының Монровилл қаласында тұрды. 20 ақпанда Монровиллдегі Бірінші Біріккен методистік шіркеуде оның қоштасу рәсімі өтті. Рәсімге жақын туыстары мен достары қатысты, ал ақтық сөзді Уэйн Флинт айтты. Оның қайтысынан кейін "Нью-Йорк Таймс" газеті Лидің өсиеті Алабама штатының мұрагерлік сотына тіркелгендіктен, ол бұқаралық ақпарат құралының бөлігі болып табылады және Лидің өсиеті де жариялануы тиіс деп талап етіп сотқа шағым түсірді. Алабама соты 2018 жылы өсиеттің құпиясын ашты.

Шығармалық бейнелер

Харпер Лиді «Капоте» (2005) фильмінде Кэтрин Киннер, «Infamous» (2006) фильмінде Сандра Буллок, ал «Scandalous Me: The Jacqueline Susann Story» (1998) телефильмінде Трейси Хойт сомдады. Труман Капотенің «Басқа дауыстар, басқа бөлмелер» романының бейімделуінде (1995) Капотеның Лиді бала кезіндегі естеліктерінен шабыттанған Идабел Томпкинс рөлін Обри Доллар ойнады.

Мақалалар

Алабама штатының Еуфаула қаласында таныстырылған және "Clearings in the Thicket" антологиясына енген мақала (1985).