Кіріспе

Элис Рэндалдың 2001 жылғы "Жел кетіп барады" романы – Элис Рэндалдың жазған тұңғыш романы. Бұл Маргарет Митчеллдің 1936 жылғы "Желмен кеткендер" американдық романындағы оқиғаның басқаша баяндалуы болып табылатын, көптеп сатылған тарихи роман. "Желмен кеткендер" романы бай құл иесінің қызы Скарлетт О’Хараның өміріне назар аударса, "Жел кетіп барады" сол дәуірде құл болған әйел, Синараның өмірін көрсетеді. Роман атауы – афроамерикалық тіліндегі түпнұсқа атаумен ойын. Синараның есімі Эрнест Даусонның "Non sum qualís eram bonae sub regno Cynarae" поэмасынан алынған, оның бір шумағы ("Мен көп нәрсені ұмыттым, Синара! Желмен кетіп барады") Митчелл романының атауына бастау берген.

Сюжеттің қысқаша мазмұны

"Желмен кеткендер" американдық Азамат соғысы мен одан кейінгі қайта құру дәуірінде өмір сүрген Скарлетт О’Хара атты оңтүстік ақ нәсілді әйелдің тағдыры төңірегінде өрбиді. "Жел соққанда" – осы оқиғаның өзі, бірақ Скарлетттың плантациясындағы құл, Скарлетттың әкесінің қызы және оның күйеуінің анасы Синараның көзқарасынан айтылған. О’Харалардан сатылып кеткен Синара кейін Атлантаға қайтып оралып, ақ бизнесменнің әйелі болады. Бірақ ол оны қара нәсілді болашақ саясаткерге тастап, соңынан онымен бірге Вашингтон, округ Колумбияға көшіп кетеді.

Кейіпкерлер

Cynara—Романның баяндаушысы, жақында босатылған құл, ақ плантация иесі Плантер мен оның құлы Маммидің қызы. Ол өмір бойы жарты қарындасы Other-мен бәсекелестікке түседі, себебі Мамми ақ нәрестеге көбірек көңіл бөлгендігіне қызғанады. Екеуі де R-ді жақсы көреді. Мамми өзінің қызына немқұрайлы қарап, Other-ге құмарлық танытады. Плантаторлары оны адал құл деп санайды, бірақ басқа құлдар оның Леди мен Плантердің балаларын – оған күтімге берілгендерін – өлтіргенін күдіктенеді, соның арқасында Плантер мақта шаруашылығының соңғы ақ иесі болады. Оның нағыз аты – Паллас, ол соншалық сирек қолданылғандықтан, қызы оны қайтыс болғаннан кейін ғана білген. "Желмен бірге кеткендер" романындағы Маммиге анық параллель, ол екі кітапта да бірдей есіммен аталған жалғыз маңызды кейіпкер. Other—Плантер мен Ледидің қызы, Other емші анасы Маммимен тығыз байланыста болды. Кіші қызы апатта қайтыс болғаннан кейін және күйеуі R оны тастап кеткенде, ол Мамми мен мақта шаруашылығына оралады. "Желмен бірге кеткендер" романындағы Скарлетт О'Хараға ұқсас. R—Other-дің күйеуі R әйелімен ажырасып, Cynara-ны сүйіктісі және күйеулікке ұстайды. Cynara оны жарты қарындасы Other-мен бәсекелесуде жеңіске жете алатын жүлде ретінде көреді. R Cynara-ны сұлулығы үшін жақсы көреді, бірақ оны түсінуге тырыспайды. "Желмен бірге кеткендер" романындағы Ретт Батлерге параллель. Сұлулық—бір кезде Cynara-ның иесі болған, әйелдер үйінің иесі, ол жас әйелге кеңес береді. R-мен қарым-қатынасы болғанымен, Cynara өзін лесбиянка деп санайды. "Желмен бірге кеткендер" романындағы Белл Уотлингке ұқсас. Сарымсақ—Плантердің жеке қызметшісі Сарымсақ қожайынының табысының, үйленуінің және Tata үйінің архитекторы. Ол ақыл-ойы мен шыдамдылығын пайдаланып Плантерді басқаруға кірісіп, шаруашылықтың нағыз иесі болуды мақсат етеді. Cynara оның Плантердің өліміне себеп болуы мүмкін деп күдіктенеді. "Желмен бірге кеткендер" романындағы шошқа етімен салыстырылады. Леди—жалғыз сүйіктісі, туған інісі Филипе қайтыс болғаннан кейін, Леди Плантермен таза некеге тұрады. Other мен Мамми арасындағы тығыз қарым-қатынасқа ренжіп, кейде Cynara-ны күтіп, емшектейді. Ол отбасын құртатын құпияны сақтайды: оның алыс ата-бабаларының бірі қара нәсілді болғанын біледі, ал "бір тамшы ережесі" бойынша ол және оның балалары негр болып саналады. "Желмен бірге кеткендер" романындағы Элен О'Хараға параллель. Плантер—қыз кезінде қызы Cynara-ны жақсы көргенімен, ол Other-мен бәсекелесетінін түсінгенде оны басқа отбасына беріп қояды. Оның құштарлығы әйеліне емес, Маммиге ғана еді. "Желмен бірге кеткендер" романындағы Джеральд О'Хараға параллель. Арманшыл мырза—Other-дің арманындағы қол жетпес рыцарь, Арманшыл мырза қарапайым туысы Мели Маутпен үйленуді және абыройлы өмір сүруді таңдайды. Гомосексуал болғандықтан, ол Other-дің ұсыныстарынан қорқып, Мисс Присстің бауырын жасырын жақсы көреді. Сүйіктісі әйеліне бұл туралы айтқанда, Мели Маут құлды өлтіруге мәжбүр етеді. "Желмен бірге кеткендер" романындағы Эшли Уилкске ұқсас. Мисс Присс—Сарымсақтың қызы Мели Маутқа реніш сақтап, оны ағаларының өліміне кінәлайды. Оның ағаларының бірі күйеуімен қарым-қатынасын ашқаннан кейін өлімге кесілді. Екіншісі анасы Мели Мауттың баласын емізіп жатқанда, сәби кезінде аштықтан қайтыс болды. Ақ адамдар оның ағаларының өліміне байланысты психологиялық жағынан күйрегенін айтады, бірақ құлдар оның Мели Мауттың өліміне жауапты айлакер әйел екенін айтады. "Желмен бірге кеткендер" романындағы Приссиге ұқсас.

"Шамал алып кетіп" кейіпкерлеріне ұқсастығы

Кітап Митчеллдің кейіпкерлерінің немесе оқиға орындарының аттарын әдейі пайдаланбайды. Синара өзінің қарындасын Скарлетт емес, "Басқа" деп, ал Басқаның күйеуін Ретт Батлер емес, "Р" (кейіннен "Борыш жүргізушісі") деп атайды. Басқа "Арманды джентльменге" (Эшли Уилкс) ғашық, бірақ ол "Жұмсақ сөздіге" (Мелани Уилкс) үйленген. О'Харалардың Тара деген әсем үйі "Тата" немесе "Мақта шаруашылығы" деп аталса, ал Он екі емен ағашы оны салғандардың құрметіне "Ағаштай күшті он екі құл" деп өзгертілген.

Құқықтық дау

Маргарет Митчеллдің мұрагерлері Рэндаллды және оның баспа компаниясы Хоутон Миффлинді «Желмен кеткенге» тым ұқсас болғандықтан, «Желдің соққысы» оның авторлық құқығын бұзады деген негізде сотқа берді. Бұл іске қатысты көптеген көрнекті ғалымдар, жазушылар мен белсенділер Митчеллдің осы мәселеге қатысты пікірі қандай болар еді және «Желдің соққысы» алдыңғы туындысынан қаншалықты көшірме алды деген мәселелер бойынша көптеген пікірлер білдірді. АҚШ-тың 11-ші апелляциялық округі Suntrust v. Houghton Mifflin (2001) ісі бойынша кітапты басып шығаруға қатысты бұрыңғы шешімді жойғаннан кейін, 2002 жылы тараптар келісімге келді. Келісім бойынша, Хоутон Миффлин Митчеллдің мұрагерлері сот процесін тоқтатып, Мурхаус колледжіне белгісіз сомада қаржылай көмек көрсетуге келісті. Кітаптың мұқабасында «Рұқсатсыз пароди́я» деген белгі бар. Бұл заңдық мағынада пародия: бұрынғы туындыға қатысты пікір білдіретін немесе сын түйедін туынды. Осы сипаттама Suntrust ісінде маңызды рөл атқарды.