Кіріспе

Канададағы өзен, Канададағы өзен.

Бейбітшілік өзені – Канададағы өзен, бастауын Британ Колумбиясының солтүстігіндегі Роки тауларынан алып, солтүстік-шығысқа қарай ағып, Альбертаның солтүстігінен өтеді. Бейбітшілік өзені Аттабаска өзенімен қосылып, Маккензи өзенінің саласы – Құлдар өзенін құрайды. Финлей өзені Бейбітшілік өзенінің басты арнасы болып саналады және Маккензи өзенінің түпкі көзі деп есептеледі. Біріккен Финлей-Бейбітшілік-Құлдар-Маккензи өзендері жүйесі әлемдегі ең ұзын өзендер жүйесінің 13-інші орнында тұр.

Тарих

Өзен бойындағы аймақтар – еуропалықтар «бобэр» деп атаған Dane zaa халқының дәстүрлі мекені. 1785 жылы тері саудагері Пьтер Понд осы өзенге келген деген болжам бар. 1788 жылы Солтүстік-Батыс компаниясының өкілі Чарльз Бойер өзеннің Бойер өзенімен қосылған жерінде тері саудалау бекетін құрды. 1792 және 1793 жылдары саяхатшы Александр Маккензи өзен бойымен Континенттік бөлініске дейін жол жүрді. Маккензи өзенді Dane zaa тілінен алынған «үлкен өзен» деген мағына беретін Unjegah деп атады. Dane zaa және Кри тайпалары арасындағы он жылдық қақтығыстар 1781 жылы шешек ауруының таралуынан Кри тайпасының қырылуымен аяқталды. Бейбітшілік шарты салтанатты түрде құрылған түтін арқылы бекітілді. Шарты бойынша, Бейбітшілік өзені шекараға айналды, Dane zaa солтүстікке, ал Кри оңтүстікке орналасты. 1794 жылы Форт-Сент-Джонда Бейбітшілік өзені бойында тері саудалау бекеті салынды; ол Британдық Колумбия құрлығында еуропалықтардың құрған алғашқы елді мекені болды.

Есепке алудан кейінгі кезең

Альбертадағы Бейбіт өзен аңғарының құнарлы топырағы 19 ғасырдың соңынан бері бидай өндіріп келеді. 21 ғасырдың басында BC Grain Producers Association Доусон Крик маңындағы бидай және басқа дәнді дақылдардың өнімділігін зерттеді. Бейбіт өзен аймағы мұнай мен табиғи газ өндірісінің маңызды орталығы болып табылады. Альберта мен Британдық Колумбияда өзен бойында қағаз және целлюлоза заводтары орналасқан. Бейбіт өзенінің екі кеме жүзе алатын бөлігі бар, олар Вермильон фортының жанындағы Вермильон тасқынымен бөлінген. Бейбіт өзенінде жүзуге арналған алғашқы бу кемесі – «Грахам», ол Гудзон Бэй компаниясының кемесі және Аттабаска көліндегі Чипевян бекітісінде салынған. Мария Безуағалидің облаттар орденінің бауырлары Форт-Вермильоннан Хадсон Хоупқа дейін өзеннің жоғарғы ағысында жүзу үшін «Сент-Чарльз» кемесін салған. Шамамен он екі кеме өзенмен жүзіп өтті. Алғашқы кемелердің көпшілігі – өзен жағалауынан кесілген ағашпен отын алатын, ағашпен қозғалатын бу кемелері болды. Соңғы жүк кемесі «Уотсон көлі» болды, ол 1952 жылы қызметтен шығарылды.

Курс

Бұл өзен ұзақ (Финлей өзенінің бастауынан Атабаска көліне дейін). Ол шамамен кең аумақты суға құяды. Пейс-Пойнт тұсында, Слейв өзеніне құятын жерде, оның жылдық су шығыны құрайды. Жоғары ағысында, W. A. C. Bennett бөгетінің салынуы арқасында үлкен жасанды көл – Уиллистон көлі пайда болды, ол электр энергиясын өндіруге арналған. Оған дейін Финлей және Парснип өзендері Финлей Форкстарында бірігіп, анық көрінетін. Осы жерден шығысқа қарай жарты шақырымда жарты шақырымға созылған Финлей шағын ағысы орналасқан, ал тағы жеті шақырым шығысқа қарай Канада Тауларының Мусква және Харт жоталарын бөліп тұратын Бейбітшілік асуы бар. Роки тауларын толығымен кесіп өтетін жалғыз өзен ол, қазір Бейбітшілік каньоны бөгетінің су қоймасы – Динозавр көліне құяды. Бөгеттерден кейін өзен Альбертаға шығысқа қарай ағып, содан кейін солтүстікке және шығысқа қарай Вуд-Буффало ұлттық паркіндегі Атабаска көлінің батыс жағындағы Бейбітшілік-Атабаска дельтасына дейін жалғасады. Дельтадан ағып шыққан су Пейс-Пойнттан шығысқа қарай Слейв өзеніне құяды және Ұлы Слейв көлі мен Маккензи өзені арқылы Солтүстік Мұзды мұхитқа жетеді.