Батыс және Оңтүстік Австралияны байланыстыратын Эйр тас жолы

Кіріспе

Оңтүстік Австралия мен Батыс Австралиядағы тас жол

Эйр тас жолы – Батыс Австралия мен Оңтүстік Австралияны Нулларбор жазығы арқылы байланыстыратын тас жол. Ұлттық тас жолдар 1 және А1 ретінде белгіленген, ол 1-ші тас жолдың және Перт пен Аделаиданы байланыстыратын Австралия ұлттық тас жолы желісінің бөлігі болып табылады. Бұл тас жол 1840–1841 жылдары Нулларборды құрлықпен кесіп өткен алғашқы еуропалық саяхатшы Эдвард Джон Эйрдің құрметіне аталған. Эйр тас жолы Батыс Австралиядағы Норсман қаласынан басталып, Эукладан өтіп, штаттық шекараға дейін созылады. Оңтүстік Австралияның Седуна қаласына қарай жалғасып, Порт-Аугустаға жету алдында Эйр түбегінің солтүстік бөлігінен өтеді. 1870 жылдары Эйрдің маршрутымен салынып аяқталған Шығыс-Батыс телеграф желісі, штаттар аралық саяхат үшін қауіпті жолға айналды. 1941 жылы Тынық мұхитында соғыс қаупі туған кезде, федералдық үкімет бұл маршруттың маңыздылығын мойындап, ұлттық тас жол салу қажеттігін көтерді. Тас жолдың құрылысы 1941 жылдың шілдесінен 1942 жылдың маусымына дейін жүргізіліп, 1942 жылдың қаңтарында қозғалысқа ашылды. Алғашқыда бұл тас жол Джон Форресттің құрметіне Форрест тас жолы деп аталды. Алайда, штаттардың номенклатуралық комитеттері келісімге келгеннен кейін, ол ресми түрде Эйр тас жолы деп аталды. Салынғаннан кейін, бұл жол бұрынғы маршруттан жақсы болғанымен, ол әлі де қарапайым жол болды және 1940-1950 жылдарға дейін сол күйінде сақталды. Тас жолды асфальттау жұмыстары 1960 жылы Норсманнан басталды, Батыс Австралия бөлігі 1969 жылы, ал Оңтүстік Австралия бөлігі 1976 жылы аяқталды. 1980 жылдан бері жолдың кейбір бөлімдерін кеңейту және қайта жаңарту сияқты жақсарту жұмыстары жүргізілуде.

Маршрут сипаттамасы

Эйр тас жолы – Батыс Австралия мен Оңтүстік Австралия штаттарын байланыстыратын жалғыз асфальтталған жол. Эйр тас жолы Перт пен Аделаида арасындағы Ұлттық тас жолдың бір бөлігі және Австралияның 1-ші тас жолының құрамына кіреді. Батыс Австралияда ол Ұлттық тас жол 1, ал Оңтүстік Австралияда Ұлттық тас жол А1 деп белгіленген. Тас жолдың басым бөлігі екі қатарлы, бір бағытты қозғалысқа арналған. Эйр тас жолында 49,5 метрге дейінгі (163 фут) квадроциклдерге, ал Седуна мен Колона станциясы бұрылысы аралығында – тіркемелі ұзын тізбекті көліктерге (A немесе B үлгісі) рұқсат етіледі. Эйр тас жолының Батыс Австралия бөлігі Нулларбор жазығының батыс жағында орналасқан. Оңтүстік Австралия бөлігі Нулларбор жазығының шығыс бөлігінен және Эйр түбегінің солтүстік бөлігінен өтеді. Нулларбор латын тілінен аударғанда "ағаш жоқ" деген мағынаны білдіреді. Бұл бағыттағы әдеттегі көрініс – түзу тас жол және тұзды бұталармен жабылған, біркелкі жазық дала. Эйр түбегі ауыл шаруашылығы үшін кеңінен тазартылған, бірақ жолдардың бойындағы жергілікті эвкалипт ормандарының қалдықтары сақталған. Батыс Австралияның Басты жолдар басқармасы және Оңтүстік Австралияның Инфрақұрылым және көлік департаменті штаттардың жол желілеріндегі, соның ішінде Эйр тас жолының бойындағы көлік қозғалысын бақылайды. 2013/14 жылдары Батыс Австралиядағы тәуліктік көлік ағыны 430-ден 760 көлікке дейін тіркелді.

Қауіпсіздік

2011 жылы Австралия Автомобиль қауымдастығы Ейр тас жолын елдегі ең аз тәуекелді тас жолдардың бірі деп санайды, бұл жазалау оқиғаларының жалпы санына негіделген. Австралия Автомобиль қауымдастығының «Біздің жолдар қаншалықты қауіпсіз?» есебінде Австралияның Ұлттық тәуекел желісі жазалау оқиғасын «кем дегенде бір адамның қаза табуына немесе жарақат алуына себеп болған кез келген жол апаты, оның ішінде әдетте жазалау оқиғаларының үштен бірін құрайтын ауыр жарақаттар» деп анықтайды. 2013 жылы Эйр тас жолының Оңтүстік Австралия бөлімдері Батыс Австралия бөлімімен салыстырғанда төменгі қауіпсіздік рейтингісін алды. Бес жұлдыздық жүйе бойынша, Батыс Австралияда шамамен 10% бір немесе екі жұлдызбен бағаланды, көбінесе Норсман жағында, ал 91% үш немесе төрт жұлдызбен бағаланды. Оңтүстік Австралияда 49% бір немесе екі жұлдызбен бағаланды, негізінен Ялатадан Седунаға дейін және Эйр түбегінде, ал қалған 51% үш немесе төрт жұлдызбен бағаланды.

Батыс Австралия

Эйр тас жолы Норсман қаласынан, Кулгарди-Эсперанс тас жолынан басталады. Оңтүстік Австралия шекарасынан Евкладан басқа, тас жолға қызмет көрсететін жол үйлері Батыс Австралия арқылы өтетін жалғыз елді мекендер болып табылады: Балладония, Кайгуна, Коклебидди, Мадура және Мундрабилла. Балладония мен Кайгуна арасындағы бөлік Австралиядағы ең ұзын тік жол деп саналады және әлемдегі ең ұзын жолдардың бірі. Жол тоқтаусыз созылады, белгіленген және көбінесе "90 Мильдік тік жол" деп аталады. Шығысқа қарай бағытталғанда, тас жол Мадура өткелі арқылы төмен түседі, ал Мадура жол үйіне жақын Нулабор жазығынан жағалаулық Ро өңіріне дейін жалғасады. Ол тіктеудің төменгі жағынан өтеді, Евклаға жақын Евкла өткелі арқылы қайта көтеріледі. Оның шалқары орналасуына байланысты, тас жолдың кеңейтілген бөліктері Корольдік ұшу дәрігерлер қызметі үшін авариялық қону алаңдары ретінде пайдаланылады. Бұл қону алаңдары белгілермен, жолға салынған қону жолағының белгілерімен және шағын ұшақтарды бұруға арналған айналымдық бөліктермен жабдықталған.

Оңтүстік Австралия

Шекаралық ауыл елді мекенінде шекарадан өткеннен кейін, тас жол Нулларбор табиғи қорғау аймағынан және Ялата, Пенонг және Седуна елді мекендері арқылы өтеді. Седунаға жеткенше, Айр түбегіне кіреді. Седунадан кейін тас жол Флиндерс тас жолымен қиылысып, оңтүстік-шығысқа қарай Кянкуттаға қарай бағыт алады. Вирулла, Пучера, Яньнине және Вудиннадан өткеннен кейін тас жол Кянкуттаға жетеді, онда ол Тод тас жолының солтүстік жағымен қосылады. Кянкуттадан кейін тас жол шығысқа қарай Кимба қаласына бұрылады. Кимбаға жеткенше солтүстік-шығысқа қарай бұрылады. Кимбадан кейін тас жол Гилл көлі табиғи паркінің оңтүстік жағынан өтеді және Линкольн тас жолымен кездескенше, Iron Knob қаласының және Cultana оқу полигонының солтүстігінен өтеді. Ол Аугуста тас жолы мен Стюарт тас жолымен қиылысқанша солтүстік-шығысқа қарай жалғасады, Порт-Аугустадағы Спенсер шығанағын кесіп өтетін Джой Балуч АМ көпірінің солтүстік-батысында. Седуна мен Порт-Аугуста арасындағы балама маршрут, бұрын Alternate National Route 1 деп белгіленген және қазір B100 деп белгіленген, тиісінше жарты аралының батыс және шығыс жағындағы Флиндерс тас жолы мен Линкольн тас жолынан өтеді. Үш онжылдықтан кейін Шығыс-Батыс телеграф желісі орнатылды. 1875 және 1877 жылдар аралығында салынған, ол Джон Форрест 1870 жылы Эйрдің маршрутын қайтадан өтіп, оның қолайлы екенін растағаннан кейін, Нулларбор арқылы және Ұлы Австралия шығанағы бойымен сол маршрутты ұстанды. Қайталайтын станциялар Порт-Линкольн, Стрейки-Бей, Смоки-Бей, Фаулерс-Бей, Евкла, Израиль-Бей, Эсперанс және Бремер-Бейде орнатылды. Кейіннен 1885 жылы Франклин-Харбор (Коуэлл), 1896 жылы Ярда және 1897 жылы Балладонияда станциялар қосылды. 1912 жылдан 1917 жылға дейін Порт-Аугустадан Таркула арқылы Калгурлиге дейінгі Транс-Австралия темір жолын салу арқылы Нулларбор арқылы ішкі маршрут құрылды. Аз ғана жолдар немесе бағыттар осы жолмен қиылысқандықтан, оның көп бөлігіне тек темір жолмен ғана қол жеткізуге болады.

After crossing the border at the settlement of Border Village, the highway passes through the Nullarbor Wilderness Protection Area and through the localities of Yalata, Penong and Ceduna. Before arriving at Ceduna, it enters the Eyre Peninsula. After Ceduna, the highway passes the intersection with Flinders Highway and heads south east towards Kyancutta. After passing through Wirrulla, Poochera, Yanninee and Wudinna, the highway arrives at Kyancutta where it meets the north end of the Tod Highway. After Kyancutta, the highway turns to the east towards the town of Kimba. Before arriving at Kimba, it turns to the north east. After Kimba, the highway passes through the southern end of the Lake Gilles Conservation Park and to the immediate north of both the town of Iron Knob and the Cultana Training Area before meeting the Lincoln Highway. It continues north east until it intersects with the Augusta Highway and Stuart Highway, north west of the Joy Baluch AM Bridge which crosses Spencer Gulf at Port Augusta. An alternative route between Ceduna and Port Augusta, formerly signed Alternate National Route 1 and now signed B100, follows Flinders Highway and Lincoln Highway down the western and eastern sides of the peninsula respectively. Three decades later, the East–West Telegraph line was installed. Constructed between 1875 and 1877, it followed the same route across the Nullarbor and along the Great Australian Bight, after John Forrest retraced Eyre's route in 1870 and confirmed its suitability. Repeater stations were installed at Port Lincoln, Streaky Bay, Smoky Bay, Fowlers Bay, Eucla, Israelite Bay, Esperance and Bremer Bay. Stations were later added at Franklin Harbour (Cowell) in 1885, Yardea in 1896 and Balladonia in 1897. From 1912 to 1917 an inland route across the Nullarbor was established with the construction of the Trans Australian Railway, from Port Augusta via Tarcoola to Kalgoorlie. With few roads or tracks encountering the line, most of it is only accessible by rail.

Автомобиль жолдарын жоспарлау және салу

Телеграфтың салынуы мемлекетаралық саяхаттар үшін қолданылатын жолға әкеп соқты, бірақ ол тек тәжірибелі жүргізушілердің ғана таңдайтын, жарамсыз маршрут болды. Көптеген саяхатшылар қатал жағдайларға және қызмет көрсетудің жетіспеуіне дайын емес еді. Олар жанармай іздеу арқылы, су көздерін ластау арқылы, қақпаларды ашық қалдыру арқылы және вандализм жасау арқылы бекет иелері мен басқа саяхатшыларға қиындық тудыратын. 1938 жылы Батыс Австралия Корольдік Автомобиль Клубы (RAC) федералды үкіметтен ұлттық тас жол салуды талап етті, себебі ол стратегиялық қорғаныс жолы болар еді, Батыс Австралия мен басқа штаттар арасындағы қосымша байланыс құрар еді және туристік тәжірибені жақсартар еді. Федералды үкімет бұл жолды өзінің қатысуы үшін маңызды деп санамады. 1941 жылдың мамыр айында, орталық солтүстік-оңтүстік Стюарт тас жолының салынуынан кейін, федералды үкімет Норсман мен Порт-Аугуста арасындағы шығыс-батыс тас жолын салу туралы шешім қабылдады. Транс-Австралия темір жолына жақын солтүстік бағыт қарастырылды, бірақ кең таралған әк тасты шығыңдар оны іс жүзінде мүмкін емес етті. Норсманнан шығысқа қарай маршрут салу, әк тасты тізбектерді айналып өту арқылы, жолды жылдам және оңай салуға мүмкіндік берер еді. Тынық мұхитында соғыс басталуы мүмкін болғандықтан, 1941 жылдың шілдесінде құрылыс жұмыстары басталды. Армия отынмен, азық-түлікпен және байланыспен айналысты, ал штаттық үкімет департаменттері – Батыс Австралиядағы Басты жолдар және Оңтүстік Австралиядағы Тас жолдар құрылысты басқарды. Салынған жол бұрынғы маршруттан жақсы болғанымен, ол әлі де қарапайым жол еді. Битумды жабынға ие болған жалғыз учаскелер Мадура және Евкла өткелдері болды. Жолдың ені 30 фут (9 метр) құрады, кейбір бөліктері… Батыс Австралияда, шамамен 452 мильдің (727 км) 280 милі (451 км) құрылды. Кейде резервуарлар сарай, шатыр және пеш сияқты қосымша жабдықтармен бірге орналастырылды. 1980 жылдары Ivy Tank-тарының орналасуы толығымен жойылды.

The construction of the telegraph had resulted in a trail that could be followed for interstate travel, but it was a haphazard route which only the more adventurous motorists would take. Many travellers were unprepared for the harsh conditions and lack of services. They would cause a nuisance for station owners and other travellers by scrounging petrol, contaminating water supplies, leaving gates open, and committing acts of vandalism. In 1938 the Royal Automobile Club of Western Australia (RAC) called for a national highway to be constructed by the federal government, as it would be a strategic defence road, provide another link between Western Australia and other states, and improve the tourist experience. The federal government did not see the road as important enough for its involvement. In May 1941, following the construction of the central north–south Stuart Highway, the federal government announced its decision to build the east–west highway between Norseman and Port Augusta. A northerly route, close to the Trans Australian Railway, had been considered, but extensive limestone outcrops made it impractical. Taking a route east from Norseman, with some detours around limestone ridges, would allow a road to be formed quickly and easily. With a war in the Pacific seemingly imminent, construction began in July 1941. The Army was responsible for fuel, food, and communications, while the state government departments of Main Roads (Western Australia) and Highways (South Australia) managed the construction. The finished road, while an improvement over the previous route, still was not much more than a track. The only sections with a bitumen surface were the Madura and Eucla Passes. The formed width was 30 feet (9 m), with some sectionsefn|In Western Australia, approximately 280 out 452 miles (280 mile (451 km) out of 452 mile (727 km)) In some cases the tanks were accompanied by amenity such as a shed, or a hut and stove, The establishment of Ivy Tanks in any form was being lost by the 1980s.

Атау беру

1930 және 1940 жылдары Батыс Австралияның номенклатуралық кеңесші комитеті штаттың маңызды магистральдық жолдарына, мысалы, Ұлы Шығыс тас жолы сияқты, бағытты көрсететін атауларды таңдады. Оңтүстік Австралияның автомобиль жолдары департаменті басқа штаттарға сапара салатын негізгі жолдарға саяхатшылардың есімдерін берді, мысалы, Мэтью Флиндерстің құрметіне аталған Флиндерс тас жолы. 1938 жылы Оңтүстік Австралиядағы Корольдік географиялық қоғамның тарихи ескерткіштер комитеті Порт-Августадан Пертке қарайтын жолды Эйр тас жолы деп атауды ұсынған болатын, бірақ Эйрдің есімімен аталған жолдың болмауына көңіл көшірді. Сол жылы RAC ұсыныс жасады, жаңа тас жолды Джон Форресттің құрметіне Форрест тас жолы деп атауды ұсынды. Сауда министрінің орынбасары сенатор Макдональд оған келісті, бұл әскери мақсаттар үшін жасалған еді. Жеке-жеке штаттардың номенклатуралық комитеттері жолға атау беруді қарастырды. Тас жол құрылысы аяқталғаннан кейін Батыс Австралия комитеті Оңтүстік Австралия комитетіне екі штат үшін де бір атау қолдану туралы ұсыныс жасады. Екі атау ұсынылды: Батыс Австралиядағы ұқсас бағытты көрсететін атауларға сәйкес Ұлы Батыс магистралі және саяхатшының құрметіне аталған Эйр магистралі. Комитеттер бірнеше рет хабарласқаннан кейін, екеуі де Эйр тас жолы деген атауды қолдануға келісті. Оңтүстік Австралия бөлігі 1943 жылдың 20 мамырында Эйр тас жолы деп аталды, Мюрат шығанағынан (Седуна) мемлекеттік шекараға дейінгі бөлігі маңызды жол деп жарияланды. Эйр тас жолы 1943 жылдың 11 маусымында Батыс Австралияда ресми тіркелді, және 1957 жылдың 16 тамызында Coolgardie–Esperance тас жолы тіркелгенге дейін Coolgardie-ден Norseman-ға дейінгі жолды қамтыды.

Бектеу

Эйр тас жолының жағдайы 1940-1950 жылдары көбінесе өзгеріссіз қалды. Жол жыл сайын күтіліп тұрды, бірақ тәулігіне шамамен он төрт көлік жүргеніне байланысты, одан артық, қымбат жұмыстар қажет болған жоқ. Оңтүстік Австралияда 1960 жылдардың ортасында тас жолды бекітуге бағытталған он жылдық бағдарлама басталды. 1967 жылғы желтоқсанда Порт-Аугуста мен Седуна арасындағы кезең алғаш рет аяқталды. 1972 жылғы қазан айында Седуна мен Пенонг арасындағы бекітілген кезең аяқталды. Пенонг пен штат шекарасы арасындағы соңғы бөлік 1976 жылғы қыркүйекте Оңтүстік Австралиядағы Вигунда резервуарының жанында өткізілген салтанатты шарамен аяқталды. Ялата мен штат шекарасы арасындағы тас жолдың бағыты өзгертіліп, бастапқы бекітілмеген жолдан едәуір алшақтады. Оңтүстік Австралияның Ялата мен штат шекарасы арасындағы тас жолдың жаңа бағытын таңдағанда, ұзақ, түзу, тегіс кезеңдерді әдейілеп болдырмауға тырысты, себебі бұл жүргізушілердің жалықуына және одан туындайтын шаршауға, сондай-ақ күн сәулесі мен қарсы бағыттан келетін фаралардың шағылысуына әкелуі мүмкін еді. Жаңа бағыт Ұлы Австралия шығанағының жағалауындағы туристік мүмкіндіктерді де ескерді. Шекаралық ауылдан Nullarbor шаруашылығына дейін, жағалаудан шамамен қашықтықта созылады. Nullarbor шаруашылығынан Nundroo мотеліне дейінгі тағы бір бөлік, Ivy Tank мотелі мен Ялата жол бойындағы қонақ үйінен өтіп, жаңа бағыттан ішкі жаққа қарай саяхаттады. 1980 жылдары құмды жағалауларының жеткіліксіздігі байқалды. Көлік және туристік автобустардың санының артуы тозуға және Эйр тас жолының көп бөлігіндегі бекітілген еннің азаюына себеп болды. Батыс Австралиядағы тас жолдар бөлімдерін қайта жаңартуға жылына шамамен бір миллион доллар жұмсалды. 1984 жылы федералдық үкімет Батыс Австралияда қайта құруға қаржылай көмек көрсету арқылы Эйр тас жолын жақсартуға бағытталған ірі жоба басталды, тек зардапты жөндеуге емес. Сонымен қатар Оңтүстік Австралиядағы Кунгена мен Кянкуттада.