Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Урдың патшасы
King of Ur
Ур-Намму (немесе Ур-Намма, Ур-Энгур, Ур-Гур, шумерлік: 𒀭𒌨𒀭មុ, шамамен б.з.д. 2112 – 2094 жылдар аралығында орташа мерзімдеме бойынша, немесе б.з.д. 2048–2030 жылдар аралығында қысқа мерзімдеме бойынша билеген) Оңтүстік Месопотамиядағы Урдың үшінші шумерлік әулетін, аккадтықтар мен гутийліктердің бірнеше ғасырлық билігінен кейін құрды. Оның басты жетістігі мемлекет құру болды, ал Ур-Намму бүгінде оның заң кодексі, Ур-Намму кодексі, әлемдегі ең көне сақталған мысал ретінде есте қалады. Ол "Ур патшасы, Шумер және Аккад патшасы" деген атақтарға ие болды.
Ur Nammu (or Ur Namma, Ur Engur, Ur Gur, Sumerian: , ruled c. 2112 BC – 2094 BC middle chronology, or possibly c. 2048–2030 BC short chronology) founded the Sumerian Third Dynasty of Ur, in southern Mesopotamia, following several centuries of Akkadian and Gutian rule. His main achievement was state building, and Ur Nammu is chiefly remembered today for his legal code, the Code of Ur Nammu, the oldest known surviving example in the world. He held the titles of "King of Ur, and King of Sumer and Akkad".
Билік
Шумер патшалары тізімінде көрсетілгендей, Ур-Намму 18 жыл патшалық құрды. Оның билік еткен 17 жылының атаулары белгілі, бірақ олардың реті нақты емес. Оның билігінің бір жылы Гутиумның қирауы туралы хабарлайды, ал екі жылы оның заңдық реформаларын еске түсіреді ("Патша Ур-Намму елдегі халықтың жолдарын төменнен жоғарыға дейін ретке келтірген жыл", "Ур-Намму патша жерде әділдік орнатқан жыл"). Оның әскери табыстарының ішінде Лагаш қаласын жаулау және Урук қаласында бұрынғы билеушілерін жеңу болды. Ол Ниппурда өткен тәж кигізу рәсімінде Ур, Эриду және Урук аймақтарының маңызды билеушісі ретінде мойындалды және Ниппур, Ларса, Киш, Адаб және Умма қалаларында құрылыстар салғаны айтылады. Ол Гутиан кезеңінен кейін жолдарды және жалпы тәртіпті қайта орналастыруымен белгілі болды. Өзін "Сумер және Аккад патшасы" деп жариялаған Ур-Намму, өзінің билігі тұсында Пузур Иншушинак басып алған Орта және Солтүстік Месопотамия аймақтарын, мүмкін гутиандардың есебінен қайтарып алды және Сузаны жаулап алды. Ур-Намму сонымен қатар бірнеше зиггураттардың, оның ішінде Ұлы Ур зиггуратының салынуын тапсырды. Ол Гутиандарға қарсы шайқаста, әскері оны тастап кеткеннен кейін қаза тапты. Ур-Наммудың шайқастағы қазасы "Ур-Наммудың өлімі" атты ұзын шумерлік жоқтау композициясында мәңгіленді. Оның орнын ұлы Шүлги иеленді.
According to the Sumerian King List, Ur Nammu reigned for 18 years. Year names are known for 17 of these years, but their order is uncertain. One year name of his reign records the devastation of Gutium, while two years seem to commemorate his legal reforms ("Year in which Ur Nammu the king put in order the ways (of the people in the country) from below to above", "Year Ur Nammu made justice in the land"). Among his military exploits were the conquest of Lagash and the defeat of his former masters at Uruk. He was eventually recognized as a significant regional ruler (of Ur, Eridu, and Uruk) at a coronation in Nippur, and is believed to have constructed buildings at Nippur, Larsa, Kish, Adab, and Umma. He was known for restoring the roads and general order after the Gutian period. Ur Nammu, who styled himself "King of Sumer and Akkad" is probably the one who, in his reign, reconquered the territories of central and northern Mesopotamia that had been occupied by Puzur Inshushinak, possibly at the expense of the Gutians, and conquered Susa. Ur Nammu was also responsible for ordering the construction of a number of ziggurats, including the Great Ziggurat of Ur. He was killed in a battle against the Gutians after he had been abandoned by his army. Ur Nammu's death in battle was commemorated in a long Sumerian elegiac composition, "The Death of Ur Nammu". He was succeeded by his son Shulgi.
Тәңірлік ету туралы пікірталас
Үр Намму б.з.д. үшінші мыңжылдықта Месопотамия патшаларының арасында өлімінен кейін құдайланбаған санаулы патшаларының бірі ретінде танымал. Бұл туралы шұмер әдебиеті куәландырады, онда Үр Намму есімінің алдында құдайлық белгісі ешқашан қолданылмаған (мұны ETCSL мәтіндерінің транслитерацияларында көруге болады), «Үр Наммудың өлімі» шығармасындағы құдайдан жаңылғандық тақырыбы және Шулгидің өзінің тегін Үр Наммуға қарағанда аңызға толы Урук әулетінің мүшелеріне жатқызуы дәлелдейді. Шумер мәтіндерінің кейбір аудармаларында Үр Намму есімінің алдына құдайлық белгісі қосылған болса да, патшаның өлімінен кейін құдайландырылғаны туралы сенім соңғы кезде де айтылды, бұл мәселеде нақтылықтың жоқтығын көрсетеді (бірақ бұл дәлелдердің жаңа түсіндірмелерімен бір жылда жазылғандықтан, оларға сілтеме жасау мүмкін болмады). Шарлах соңғы уақыттарда көптеген ғалымдар Үр Наммуның құдайланбағаны туралы пікірге келіскенін атап өтті.
Ur Nammu is notable for having been one of the few Mesopotamian kings of the third millennium BC who was not deified after his death. This is testified by the posthumous Sumerian literature which never includes the divine determinative before Ur Nammu's name (this can be seen on the transliterations for the texts on ETCSL), the themes of divine abandonment in "The Death of Ur Nammu", and the fact that Shulgi promoted his lineage to members of the legendary Uruk dynasty as opposed to Ur Nammu. While some translations of Sumerian texts had included the divine determinative before Ur Nammu's name Despite this, the belief that the king was deified after death has been expressed just as recently, demonstrating a lack of certainty on this issue (though these were written during the same year as the new interpretations of the evidence and thus could not refer to them). Sharlach has more recently noted that favour for Ur Nammu not having been deified has been accepted by many scholars.