Сикельгайта: 11 ғасырдағы Ломбардия принцессасы, Роберт Гвискардың әйелі. Салерно әулетінен, Оңтүстік Италия саясатында маңызды рөл атқарды, әскерге жетекшілік етті.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
11 ғасырдағы ломбард ханшайымы
11th century Lombard princess
Сикельгайта (немесе Сикельгайта, Сигельгайта немесе Гайта) (1040 – 16 сәуір 1090) – ломбард ханшайымы, Салерно ханзадасы Гуаймар IV-нің қызы және Апулия герцогы Роберт Гвискардың екінші әйелі. Оның тегі Роберттің Оңтүстік Италиядағы билеуі үшін құнды мүлікке айналдырып, оның және оның ұрпақтарының билігін заңдастырды. Сикельгайта Робертпен бірге жиі жорықтарға қатысып, шайқаста әскерге жетекшілік еткені мәлім. Ол өзінің басты мұрагері Роджер Борсаға тұрақты қолдау көрсетіп, өмірінің соңына дейін саясатқа белсенді қатысты.
Sikelgaita (also Sichelgaita, Sigelgaita, or Gaita) (1040 – 16 April 1090) was a Lombard princess, the daughter of Prince Guaimar IV of Salerno and second wife of Duke Robert Guiscard of Apulia. Her heritage made her a vital asset to Robert's governance in Southern Italy, legitimizing his reign and that of his successors. Sikelgaita frequently accompanied Robert on campaigns and is noted for leading troops in battle. She continued to be a significant source of support for her primary heir, Roger Borsa, and remained actively involved in politics until her death.
Түпбасқасы және ерте өмір
Сикельгайта 1040 жылы Салерно князі Гуаймар IV және оның әйелі Джемма отбасында дүниеге келді. Оның ерте өмірі мен тәрбиесі туралы көп мәлімет жоқ, бірақ ол көп бауырларымен бірге өсті. Бальфурдың сөзінше, оның әскери немесе ерекше білім алғанына күмән келтіруге ешқандай себеп жоқ. Оның әкесі Салерно княздығының шекарасын Оңтүстік Италияның кең аумақтарына, соның ішінде маңызды қалаларға кеңейте отырып, сәтті мансапқа ие болды, ол туған кезде оның жетістіктері толыққанды болмаған еді. Бірақ 1052 жылы Сикельгайтаның төрт анасының бауырлары оның әкесі мен ағасын өлтірген кезде бұл мансап күрт аяқталды. Гуаймардың норманды одақтастары оның аман қалған ағасы Гайдың тілегімен кек алып, Сикельгайтаның ағасы Гиссулф II-ні Салерноның жаңа князі деп жариялады. Оның әпкесінің бірі, Гейтельгрима, Роберттің жартылай бауыры Дрогоға бұрын тұрмысқа шыққан еді, ал тағы бір Гейтельгрима кейінірек Роберттің туған інісі Иордан I Капуаға үйленді.
Sikelgaita was born in 1040 to Prince Guaimar IV of Salerno and his wife Gemma. Little is known of her earlier life or upbringing but she grew up with many siblings. According to Balfour, there isn't any reason to suspect that she received any military or other extraordinary education. Her father had a successful career expanding the borders of the principality of Salerno over large territories in Southern Italy, including many important cities, still to peak when she was born. This was brought to an abrupt end when he and his brother were murdered by Sikelgaita's four maternal uncles when she was still young in 1052. Guaimar's Norman allies avenged him at the behest of his surviving brother Guy, declaring Sikelgaita's brother Gisulf II the new prince of Salerno. One of her sisters, Gaitelgrima, had earlier married Robert's half brother Drogo, and another Gaitelgrima later married Robert's nephew Jordan I of Capua.
Робертпен неке
Нормандар Оңтүстік Италияда Сикельгейта дүниеге келмес бұрын-ақ болған, олардың бірі – Роберт Гискард, 1057 жылы ағасы Хамфриден Апулия және Калабрия графтықтарын мұраға алған. Роберттің жаулауы оның жерін неке арқылы бекіту қажеттігіне жеткен. Богемонд бала болғандықтан, Сикельгейтаға үйленуге тым жас болғандықтан, Роберт оны өзіне әйел етіп алуға шешім қабылдады. Гизулф бұл некеге қарсы болды. Норвичтің мәлімдемесінше, Гизулф әрқашан нормандарды жек көріп, оларды варварлар деп санаған, бірақ Роберттің кіші інісі Уильям мен Капуялық Ричард I оның княздығына қауіп төндіретінін түсінген жағдайда келісім берген. Валери Идс пікірінше, Гизулф Робертке бұрынғы берешегін төлемегендіктен, некеге келісімін бергенінің орнына, осы берешекті өтеуге тырысқан. Дегенмен, Сикельгейта 1058 жылдың желтоқсанында Робертке үйленді, Роберт бұрынғы әйелі Альбердадан, туғандық байланысы болғандықтан ажырасқаннан кейін. Альбердадан ажырасу және Сикельгейтамен некелесу, Гиссулфтың ханзадасы болған Ломбард князьдерімен одақтасу стратегиясының бір бөлігі болуы мүмкін. Бір жыл өткен соң, Ричард тамыздың соңында Мелфи Синодында Папа Николай II-нің қаулысымен герцог атағына көтерілді.
The Normans had been present in Southern Italy since before Sikelgaita was born, one of them on the rise was Robert Guiscard who had inherited the county of Apulia and Calabria from Humphrey, his brother, in 1057. Robert's conquest reached a point where he needed to consolidate his land through a marriage alliance. Because his son, Bohemond, was an infant and much too young to marry Sikelgaita he decided to marry her himself. Gisulf was reluctant of the marriage. Norwich ascertains that Gisulf had always hated the Normans and considered them barbarians but would accept on the condition that Robert pacified William, Robert's younger brother, and Richard I of Capua both of which he considered a threat to his principality. According to Valerie Eads, Gisulf instead relented because of a late payment of tribute that Gisulf owed Robert and could compensate with his concent to the marriage. Regardless, Sikelgaita married Robert in December 1058, after Robert divorced his first wife Alberada, due to supposed consanguinity. The divorce from Alberada and the marriage to Sikelgaita were probably part of a strategy of alliance with the remaining Lombard princes, of whom Gisulf was the prince. One year later after their marriage, Richard was raised to the title of Duke by Pope Nicholas II at the Synod of Melfi at the end of August.
Апулия герцогинясы
Некедегі алғашқы жылдары Сикелгайта саяси жағынан белсенді болмағандай көрінеді. Скиннердің түсіндіруінше, алғашқы жылдары оның басты мақсаты Роберттің Ломбардия жеріне деген құқығын бекіту үшін еркек балаларды дүниеге әкелу болды. Ол 1065 жылдан бастап Робертпен бірге келісімшарттарда көріне бастады, ал Роберт көршілерімен және вассалдарымен жиі қақтығысқандықтан, неке сақтаған бойында оған жақын болды. Сикелгайта ұлы Роберттің жерін мұраға алуын қамтамасыз ету үшін ерте-ақ өз амбициясын көрсетті. 1073 жылы Роберт өлімге жақын болғанда, ол вассалдарына үлкен ұлы Роджерге оның үлкен әкесі Боэмундтан бұрын адалдық ант беруге мәжбүр етті. Бала тудырудан басқа, Сикелгайтаның Роберт алдындағы мақсаты – оның жеріне деген құқығын нығайту және оның шетелдік статусы үшін көтеріліс жасауы мүмкін вассалдарға оның тегінің бейбітшілік сыйлауын қамтамасыз ету, сондай-ақ олардың балаларына беделді тегін беру болды.
In the first few years of marriage, Sikelgaita appears inactive politically. Skinner explains that her primary objective in the first few years was to produce male heirs to secure Robert's claim on the Lombard lands. She started to appear in charters next to Robert in 1065 and because Robert was frequently in conflict with his neighbours and his vassals she would remain close to him throughout their marriage. Sikelgaita showed her ambition to ensure her son inherited Robert's lands early. When Robert once was close to death in 1073, she made their vassals swear allegiance to her eldest son Roger as heir over her older stepson Bohemond. Other than bearing children, Sikelgaita's purpose to Robert was to strengthen his claim to his land and ensure that her ancestry gave peace to the vassals who would otherwise rebell because of his status as a foreigner as well as grant her prestigious ancestry to their children.
Салерноның Гизульфымен қақтығысы
Роберт пен Сикельгейтаның некелері арқылы одақтас болғанына қарамастан, Роберт пен Сикельгейтаның бауыры Салерноның Гисулф II-сімен арақатынасы шиеленіскен еді. Роберт княздығының төңірегіндегі жерлерді үздіксіз жаулап алып, ең бастысы 1073 жылы Амальфи қаласын басып алды. Сикельгейта бауыры мен күйеуі арасында келісімге келтіруге тырысты, бірақ Гисулф оған оны жесір қылатынын айтты. Роберт 1076 жылғы жазда Салерноны қоршауға алып, дереу жауап берді. Гисулф ұзақ қоршауға дайын болмағандықтан, қала 1076 жылдың желтоқсанында берілді, ал Гисулфтың соңғы әскері 1077 жылдың мамырына дейін ішкі қамалға бекінді. Роберт пен Сикельгейта Салерноны жаулап алғаннан кейін жаңа астана етіп жариялады. Сикельгейта Роберттің заңдылығы үшін маңызды болғандықтан, Салернода кейде бірлескен билеуші ретінде танылды және екі рет Салернодағы құжаттарда герцогиня емес, герцог атағын алды. Скиннердің пікірінше, бұл Роберттің Сикельгейтаның княздыққа құқығы өзінікінен артық екенін мойындауы.
Despite their alliance through Robert and Sikelgaita's marriage, Robert and Sikelgaita's brother Gisulf II of Salerno had a strenuous relationship. Robert continuously made encroaching acquisitions of land around his principality, most notably the city of Amalfi in 1073. Sikelgaita tried to mediate between her brother and husband, but Gisulf is said to have told her that he would make her a widow. Robert soon responded by laying siege to Salerno in the summer of 1076. Gisulf was unprepared to deal with a prolonged siege and the city surrendered in December 1076, while the last of Gisulf's forces held out in the inner citadel until May 1077. Robert and Sikelgaita made Salerno their new capital after the conquest. Because Sikelgaita was so important to Robert's legitimacy she was on occasion recognised as co ruler in Salerno, and on two occasions she was titled duke and not duchess in charters in Salerno. Skinner argues that this is Robert acknowledging Sikelgaita's right to the principality is stronger than his own.
Әскери науқандар 10801085
Сикельгайта Роберттің жорықтарында жиі бірге болып, көбінесе ломбард жақтастарының заңдылығын көрсететін сыйлық ретінде табыс етілді. Валери Эдс Салерно қамалынан кейін және бала туу жылдары аяқталған соң, оның әскери мансабы 1080 жылы қалыптасқанын айтады. Оның алғашқы әскери міндеті – 1080 жылы Трани қамалын жүргізу болды, ал Роберт көтерілісшілерді жеңу үшін Тарантоға шабуыл жасады. Қамал сәтті аяқталды және Транидің көтерілісші Петр II жеңілгенін мойындауға мәжбүр болды. Ол қамалға қаншалықты жауапты болғаны немесе неге сол жерде қалғаны белгісіз. Эдс ломбард әскерлерінің адалдығына сенімді адамдардың көп болмағанын болжайды. Ол Роберттің жеріне талап ету құқығы бар туыстары оны оңай сатқындыққа ұшыратуы мүмкін екенін, ал оның адалдығының кепілі болу үшін әйелі қажет болғанын айтады. Сикельгайта 1081 жылы Византия империясына қарсы Диррахиумға жасалған шабуылға да қатысты. Алғашында ол Робертті Византия империясына шабуыл жасамауға көндіруге тырысты, себебі христиандардың бір-бірімен соғысуы дұрыс емес деді. Сикельгайта, бұрынғыдай себептермен – адал генералдардың жетіспеуі және ұлы мен мұрагерінің мүддесін қорғауға деген табандылықпен қатысқан болуы мүмкін. Тағы бір мүмкіндік – оған бағындырылған әскерлер Салернодан келген сарбаздар болған, олар оның талабына байланысты Сикельгайтаның әскері саналған. 1083 жылы Сикельгайта Робертпен бірге Италияға оралып, Рим папасы Григорий VII-ді Священная Рим империясының императоры Генрих IV-тен қорғады. 1084 жылы Роберт пен Сикельгайта тағы да византиялықтарға назар аудара отырып, екінші жорыққа шықты. Осы жорық кезінде Роберт ауырып, 17 шілдеде Кефалонияда Сикельгайтаның қасында қайтыс болды.
Sikelgaita frequently accompanied Robert on his campaigns but often as a prize or show of legitimacy for the Lombard following. Valerie Eads notes that after the siege of Salerno and years of childbearing ended, her military career took form in 1080. Her first military objective was conducting the siege of Trani in 1080 while Robert moved against Taranto to defeat the rebels. The siege was successful and the rebel Peter II of Trani had to concede defeat. It is unknown to what extent she was in charge of the siege or why she was left there. Eads suggests that there were only so many he could trust who also had the loyalty of the Lombard troops. She argues that any kin with a claim to Robert's lands could easily betray him and that he needed his wife to be the guarantor of loyalty. Sikelgaita also participated in the invasion of Dyrrhachium in 1081 against the Byzantine Empire. At first, it is said that she tried to persuade Robert not to attack the Byzantine Empire because she argued Christians should not fight other Christians. Sikelgaita likely participated due to similar reasons as before, a lack of loyal generals and steadfast ambition to protect the interest of her son and heir. Another possibility could be that the men she was sent to command were soldiers from Salerno and could be considered Sikelgaita's men due to her claim. In 1083, Sikelgaita returned to Italy with Robert to defend Pope Gregory VII against the Holy Roman Emperor, Henry IV. By 1084 Robert and Sikelgaita once again turned their eyes towards the Byzantines in a second campaign during which Robert soon feel sick and died on Kefalonia 17 July 1085 with Sikelgaita at his side.
Ұрыстағы рөлі
Сикельгайта шайқасқа қатысқан-қатыспағаны белгісіз. Византия тарихшысы Анна Комнина, император I Алексийдің қызы, Роберт пен Сикельгайта 1081 жылы Диррахиум шайқасында кездескен. Ол «Алексиада» еңбегінде Сикельгайтаның толық қару-жарақпен шайқас алаңына шығып, византиялық әскер оларды бастапқыда кері шегіндірген кезде, найзамен Роберттің және өз әскерін біріктіруге тырысқанын, бірақ әскер бірігіп тұру қаупі төнгенін жазды. Скиннердің пікірінше, Анна Комнинаның Сикельгайта туралы баяндауы мен әңгімесі – норман әскерін соғысқа мәжбүрлеу үшін ломбард әйеліне мұқтаж екенін айту арқылы олардың беделін түсіруге және әйелсіздендіруге жасалған әрекет. Эдс Комнинаның есебі қиялға толы дейді, себебі Сикельгайтаның даусы шайқас дау-дамалында естілмейтін еді және оның әскерімен байланысудың жалғыз жолы – найзаны ту сияқты әскерінің артынан желбірету болған. Комнина сондай-ақ Сикельгайтаның батылдығына қатысты: «Егер екінші Афина болмаса, басқа Паллас сияқты» деген. Эдс Комнинаның Сикельгайтаны сипаттауы Будика туралы римдік жазбаларды еске салады және бұл басқа ескі әдебиеттерге жасалған жалғыз сілтеме емес, өйткені ол оған «Илиададан» үзінді келтіреді. Джон Джулиус Норвич «Оның ішінде біз тарихта Валькирияға ең жақын нұсқаумен бетпе-бет келеміз. Ол өте мықты әйел, күйеуінің қасынан, әсіресе шайқаста ешқашан кетпейтін. [ ] Осындай сәттерде, ұзын сары шашы қалпағының астынан ағылып, досын да, жауын да дауысымен шатырлатқан, зор жігерлендіру немесе қарғыс айтумен, ол Воттанның қыздарының арасында өз орнын алуға лайық болғандай көрінетін еді». Балфур бұл пікірге қарсы шығып, былай дейді: «Сикельгайтаның «Валькирия» немесе жауынгер ханшайым ретіндегі бейнесі қате, себебі оның шынайы жауынгер болғанына ешқандай дәлел жоқ». Роджер Брозаның замандасы, ақын Вильгельм Апулиялық Роберт Гискардың істері атты поэмасында Диррахиум шайқасы кезінде Сикельгайта туралы басқаша жазба жазды. Вильгельмнің айтуынша, ол жараланғаннан кейін, өмірінен қорқып, жау кемесіне кіруге тырысқан, бірақ Құдай оны қорқыныштан сақтап қалды. Тарихшы Пол Браун Вильгельмнің демеушілігі поэманың соңында ғана айтылғанын және демеуші күмәнді болуы мүмкін екенін атап өтті. Эдс Вильгельмнің есебі Сикельгайтаның өз ұлын көлеңкелеуге жол бермеу үшін жасаған таңдауы болуы мүмкін екенін және оның поэмасындағы актерлер сотта оңай растай алатын жарақат туралы өтірік айтқаны екі күмәнді екенін айтады. Ол сондай-ақ, бұл оқиға оның қару-жарақ киюін түсіндіреді, өйткені «жауынгер болсын болмасын, ол өзінің әскері сияқты өлімге немесе тұтқынға түсу қаупі бар еді».
Whether or not Sikelgaita fought in battle is not known. The Byzantine historian Anna Comnena, the daughter of Emperor Alexios I with whom Robert and Sikelgaita battled in 1081 at Dyrrhachium, wrote in the Alexiad that Sikelgaita was on the field in full armour, rallying her and Robert's troops with a spear when the Byzantine army initially repulsed them and was in danger of losing cohesion. According to Skinner, Anna Comnena's description and tale of Sikelgaita is an attempt at discrediting and effeminating the Norman army by claiming they needed a Lombard woman to make them fight. Eads adds that Comnena's account is fanciful since Sikelgaita would not have been heard in battle among the chaos and that the only way for her to communicate with her troops would have been by waving a spear like banner behind her troops. Comnena also said that Sikelgaita was "like another Pallas, if not a second Athena," in reference to her bravery. Eads notes that Comnena's description of Sikelgaita echos that of Roman writing on Boudica and it is not the only reference to other older literature as she attributes to her a quote from the Iliad. John Julius Norwich argued that "in her we come face to face with the closest approximation in history to a Valkyrie. A woman of immense build and herculean physical strength, she hardly ever left her husband's side—least of all in battle, one of her favourite occupations. [ ] At such moments, charging magnificently into the fray, her long blond hair streaming out from beneath her helmet, deafening friend and foe alike with huge shouts of encouragement or imprecation, she must have looked — even if she did not altogether sound — worthy to take her place among the daughters of Wotan." Balfour argues against this notion and says: "The image of Sichelgaita as a ‘Valkyrie’ or warrior princess is misleading, insofar as there is no evidence that she was ever an actual combatant." William of Apulia, a contemporary poet employed by Roger Brosa, wrote a different account of Sikelgaita during the battle of Dyrrhachium in his poem The Deeds of Robert Guiscard. According to William, she is supposed to have fled with fear of her life during the battle trying to board an enemy ship after being wounded by a stray arrow but god saved her from ridicule. Historian Paul Brown points out that William's patronage is only acknowledged in the end of the poem and that the patron might be disputable. Eads suggests that William's account might have been a choice encouraged by Sikelgaita herself to not overshadow her son and that it is unlikely that he lied about a battle wound that could easily have been verified at court by the actors in his poem. She also adds that this account explains why she would wear armour because "Combatant or not, she was in danger of death or capture like any of her troops."
Жесірлік
Роберт қайтыс болғаннан кейін Сикельгайта Роджер Борсаны оның титулдарының мұрагері ретінде тағайындауға үлкерді, бірақ ол өзі де белсенді рөлде болды. Скиннердің пікірінше, ол биліктен бас тартып, ұлы немесе әкесінен туған ұлының пайдасына шегінуге құштар болған жоқ. Ол ұлымен бірге қол қойған бірнеше хаттардың ішінде Бари қаласының яһудилерін сол қаланың архиепископының қарауына берді. Ордерик Виталис өзінің "Historia Ecclesiastica" еңбегінде оның "Школа Медика Салернитана" мектебінің дәрігерлерінен удың қолданылуын зерттегенін және үйренгенін айтады. Осы білімімен ол Роберттің ұлы Богемондты улауға тырысты, бірақ ұсталып, оған ем беруге мәжбүр болды. Норвич бұл оқиғаны растайтын ешқандай дәлел жоқ екенін және мұның Богемондты Роберттің титулдарының мұрагері ретінде қолдайтын тараптан келген болжам екенін мәлімдейді. Сикельгайтаның Богемундтан алаңдауға толық құқығы болды, бірақ екеуі ақырында келісімге келді, оған сәйкес оның ұлы Роджер Борса герцогтықта Роберттің орнына отыруға рұқсат алды. Бұл Богемундтың әкесінің мұрасына аға бала ретінде заңды құқығы бар екенін мойындауына кедергі болмады. Сикельгайтаның бақытына орай, Богемунд Роджер Борсаның вассалдары арасында көп қолдау таппады. 1086 жылдың басында Сикельгайта Салернода болып, Роберттің құрметіне Сетраро қаласын Монте-Кассиноға сыйлады, оған олар некеде тұрғанда көп көмек көрсеткен. Сикельгайта бір кезде ауырғанда денсаулығы үшін көп күміс садақа етті. Кейіннен ол 1090 жылдың 16 сәуірінде қайтыс болды және "өзінің тілегі бойынша" Монте-Кассинода жерленді.
After Robert's death, Sikelgaita managed to name Roger Borsa as the heir to his titles although she remained an active actor. Skinner suggests that she was reluctant to give up power and step aside in favour of her son or step son. Among several charters she signed with her son she put the Jews of Bari under that city's archbishop. In his Historia Ecclesiastica, Orderic Vitalis states that she had studied and learned about the use of poisons among the doctors of the Schola Medica Salernitana. With this knowledge, she tried to poison Robert's son Bohemond but got caught and forced to give him a remedy. Norwich ascertains that there is no evidence to suggest that this happened and that it probably comes from a perspective that supports Bohemond as the heir to Robert's titles. Sikelgaita had all right to be concerned by Bohemund even though the two eventually came to an agreement under which her son Roger Borsa was allowed to succeed Robert in the duchy. It did not stop Bohemund from seeing his legal right to his father's inheritance as the senior child. Fortunately for Sikelgaita, Bohemund found little support among the Roger Borsa's vassals. Early in 1086, Sikelgaita was in Salerno donating the town of Cetraro in Robert's honour to Monte Cassino, which the couple had endowed well throughout their married life. Sikelgaita donated a large amount of silver for her health while she was ill on another occasion. She later died on 16 April 1090 and was buried in Monte Cassino "at her request".
Сикелгейтаның поп-мәдениеттегі рөлі
Сикельгайта "Age of Empires II: Definitive Edition" ойынының "Батыс иелері" кеңейтуі арқылы ойнамайтын кейіпкер ретінде ұсынылған. Ол "Богемонд пен император" сценарийінде жамандыққа толы рөлде пайда болады, Богемондтың қатыгез өгей анасы болып, нормандармен күресуге көмектесуден бас тартады. Соңғы сахнада Роберт Гвискардың аурудан қайтыс болғаны көрсетіледі, және оны улаған болуы мүмкін деген күдік туындайды.
Sikelgaita is featured as a non playable character in Age of Empires II: Definitive Edition through the Lords of the West expansion. She appears in the "Bohemond and the Emperor" scenario as a villain, being Bohemond's wicked stepmother who refuses to help him fight the Normans, with the closing cutscene showing Robert Guiscard's death from illness, with speculation that she poisoned him.