Кіріспе

Италиялық дворян (1197–1253)

Амадей IV (1197, 11 маусым 1253) 1233 жылдан 1253 жылға дейін Савой графы болды. Амадей Савойяның Монмелиан қаласында дүниеге келген. Савойлық Томас I мен Женевалық Маргареттің заңды мұрагері болған ол, әкесі қайтыс болғаннан кейін Савой жерлерін мұраға алу үшін ағаларымен күресуге мәжбүр болды. Оның ағалары Пьетро мен Аймон Аоста аңғарында Амадейге қарсы көтеріліс ұйымдастырды, бірақ ол Салуццоның Манфред III және Монферраттың Бонифаций II көмегімен, олар оның күйеу балалары болғандықтан, оны басып тастады. Ол ағасы Томаспен бірге Турин және Пинероло коммуналарына қарсы соғысты, бірақ нәтижесі белгісіз болды. Оның орнын жас ұлы Бонифаций басты.

Отбасы басшысы

Савойлық I Томас­тың тұңғыш ұлы ретінде Амадей 1233 жылы әкесі қайтыс болғаннан кейін графтық пен оған қарасты жерлерді мұраға алды. Бірақ оның ағалары Питер мен Аймон одан мүліктерді бөліп, өздеріне үлес беруді талап етті. 1234 жылғы шілдеде ол ағасы Вильгельммен бірге Шато-де-Шиллон қамалында отбасылық кеңес өткізді. Екі тарап та қарулы әскермен келгенімен, Вильгельм ағайындылар арасында келісімге келуге қол жеткізді. Бұл келісім жерлерді бөлмей сақтап қалды, бірақ Амадей билігіндегі белгілі бір аймақтарда кіші ағаларының құқығын мойындады. Бұл аймақтар Савойя жерлерінің шекарасында орналасқан еді, мақсаты – бауырластарды графтықты азайту емес, кеңейтуге ынталандыру болды. 1235 жылы інісі Томас шіркеудегі қызметін тастағанда, Амадей оған да сондай аймақтарды сыйлады. Ұлы дүниеге келмей тұрып, Амадей өсиетін бірнеше рет өзгертті. Алғашқыда ол күйеу балаларын мұрагер еткен, бірақ 1235 жылы өсиетін ағасы Томасқа пайдалы болу үшін қайта жазды. Сол жылдың желтоқсанында ол күйеу балаларын қайта мұрагер етті, бірақ қамалға дайындалып жатқанда, өсиетті тағы да Томасқа пайдалы етіп өзгертті. 1239 жылғы наурызда оның қыздары оны өсиетті өздеріне қайтаруға көндірді. 1240 жылғы 4 қарашада Томас қайта оралып, оны өсиетті тағы да ағасының пайдасына қайта жазуға иландырды. Томас кеткен соң, өсиет тағы да өзгертілді. Оның соңғы өсиеті 1252 жылы жазылды, онда титул мен барлық мүлікті ұлы Бонифацийге қалдырып, ағасы Томасты регенттікке және титулға екінші мұрагерлікке тағайындады.

Еуропалық державалар арасында

Амедей сол кездегі Еуропаның ірі державаларының талаптарын теңестіруде көптеген қиындықтарға тап болды. 1235 жылы Англия королі Генрих III Амедейге графтың қызы Прованс Элеонораға үйлену үшін оның келісімін және батасын сұрап хат жазды. 1238 жылы Амедей Туриндегі Фридрих II сарайына барды, онда император оны рыцарь дәрежесіне көтерді. Содан кейін ағаларымен бірге Брессия қаласын қоршауға қатысқан әскерге басшылық етті. 1243 жылдың шілдесінде Амедей мен оның інісі Томасқа Сардинияның Энцосы Верчелли қаласын қоршауға қосылуға бұйрық берді, ол жақында Империядан Папаға адалдығын ауыстырған еді. Қалаға жасалған шабуыл сәтсіз аяқталды, сонымен қатар Амедей мен оның інісі осы ісі үшін шіркеуден қуылды. Ағайындылар жаңа Папа Иннокентий IV-ге хат жазып, шіркеуден қуылғанына шағымданғанда, ол олардың өтінішін қабылдады. 1244 жылдың соңында Папа Иннокентий IV Римнен қашқанда, Амедей оны Сузада қарсы алып, Шамбериге дейін қауіпсіз жеткізді, содан кейін ағасы Филипп Папаны Лионға дейін сүйемелдеді. Бірақ Амедей сол кезде император әскеріне де сол жолдарды ашуға дайын болды. Ол сондай-ақ 1246 жылдың 16 қаңтарында Генрих III-пен келісімге қол қойды, ол ағылшындарға жыл сайын 200 марка төлеу шартымен жолдардан өту құқығын берді. Сол айда Амедей өзінің қызы Беатрис Провансты Фридрих әскерінен құтқару үшін Провансқа аттанған әскерге қосылды және оны Анжу графы Шарльға үйленуіне сүйемелдеді. 1247 жылдың мамыр айына қарай Фридрих Папаға қарсы әрекет етуге дайын болды. Ол өзінің әскерін Туринде жинап, Арль және Франция корольдіктерінде оған адал болғандарды Савой астанасы Шамбериде кездесуге бұйырды. Алайда Пармадағы көтеріліс Фридрихті бұл жоспардан кері қайтарды. Сол жазда Амедей Папаның Ломбард Лигасына 1500 әскер жіберу әрекетін тоқтатты. 1248 жылдың 8 қарашасында Фридрих Амедей мен оның інісі Томасқа Лионға барып, бейбіт келісімдерді бастауды өтінді. Бірақ олардың күш-жігері сәтсіз аяқталды және соғыс Фридрихтің өліміне дейін жалғасты.