Көпрүлү Фазыл Ахмет Паша: Османлы империясының қанатындағы саяхатшы сардар
Köprülüzade Fazıl Ahmed Pasha
Көпрүлү Фазыл Ахмет Паша: Османлы империясының 1661-1676 жж. сәулетшісі, танымал Көпрүлү әулетінен шыққан мемлекеттік қайраткер. Тарих, билік, әулет туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Осман империясының 1661 жылдан 1676 жылға дейінгі ұлы визирі
Grand Vizier of the Ottoman Empire from 1661 to 1676
Көпірлі Фазыл Ахмет Паша (1635 – 3 қараша 1676) – албандық тегі бар белгілі Көпірлі әулетінен шыққан Осман дворяны және мемлекет қайраткері. Осы әулет Осман империясы үшін алты ұлы визир шығарған.
Köprülüzade Fazıl Ahmed Pasha (, Köprülü Fazıl Ahmet Paşa; ; 1635 – 3 November 1676) was an Ottoman nobleman and statesman, who belonged to the renowned Köprülü family of Albanian origin, which produced six grand viziers of the Ottoman Empire.
Өмір
Ол Кёпрюлю отбасында дүниеге келді, Кёпрюлю Мехмед Паша мен Айше Хатунның (Ханым), Юсуф Ағаның қызы. Оның әкесі 1656 жылы Ұлы визир болған, девширме жүйесімен алынған Осман генералы, ал анасы Амасиядағы Хавза ауылының Каячик ауылынан шыққан белгілі бір адамның қызы болған. Анасының әкесі Кадеграда көпір салған (салық жинаушы) болды, сол себепті ол жер Кёпрю деп аталды, онда оның әкесі Мехмед орналасқан және Кёпрюлю отбасы осы атқа ие болды. Ол әкесінен осы лауазымды мұра еткеннен кейін 1661 жылдан 1676 жылға дейін Ұлы визир болып қызмет етті. Бұл тағайындалудан бұрын ол Дамаск Эялетінің (1660-1661) және Эрзурум Эялетінің (1659-1660) Осман губернаторы болып қызмет етті. Оған «ақылды» деген мағына беретін Фазыл (арабша fazilet, «дәуірлік даналық») деген лақап берілді, себебі ол салықтарды азайтып, білім беруді қолдады. Екінші жағынан, ол соғыста қатыгез болды. Ол Осман армиясын Австрия-Түрік соғысына (1663–64) басшылық етті, онда ол Австрияны бағындырып, соңында Венаны жаулап алуды жоспарлады. 1664 жылдың шілде айының басында ол Хорватия Корольдігінің солтүстік бөлігіндегі Нови Зринді шамамен бір айлық қоршаудан кейін қиратты. Сент-Готтард шайқасында жеңілгенімен, ол 1664 жылы Васвар бейбіт шарты арқылы аумақтарды алуға қол жеткізді. Осы шарттан кейін ол Критілік соғысқа назар аударып, 1669 жылы Венеция Республикасынан Кандияны (қазіргі Ираклион) басып алды. Польша-Осман соғысының (1672–1676) соңында ол 1672 жылы Бучач және 1676 жылы Журавно шарттарына қол қойды. Замандас еуропалық бақылаушылар Фазыл Ахмедтің жақын кеңесіндегі, әсіресе Фазыл Ахмедтің өзінің дінсіздікке бейімділігін жиі атап өтті. Дегенмен, оның нақты діни көзқарастары белгісіз. Фазыл Ахмед Паша 1676 жылдың 3 қарашасында, көп ішетін салтынан туындаған аурулар салдарынан қайтыс болды.
He was born into the Köprülü family, the son of Köprülü Mehmed Pasha and Ayşe Hatun (Hanım), daughter of Yusuf Ağa. His father was an Ottoman general of devshirme origin who in 1656 became Grand Vizier, while his mother was the daughter of a notable originally from Kayacık, a village of Havza in Amasya. His maternal grandfather was a voyvoda (tax farmer) who built a bridge in Kadegra, that because of this was renamed Köprü, where his father Mehmed was stationed, and to which the Köprülü family owes its name. He served as grand vizier from 1661 to 1676 after he inherited the title from his father. Prior to this appointment, he served as the Ottoman governor of the Damascus Eyalet (1660 to 1661) and the Erzurum Eyalet (1659 to 1660). He was dubbed Fazıl, meaning "wise" (from the Arabic fazilet, meaning "wisdom"), for reducing taxation and promoting education. On the other hand, he was brutal in war. He led the Ottoman Army in the Austro Turkish War (1663–64) in which he intended to subdue Austria and to finally conquer Vienna itself. At the beginning of July 1664, he succeeded in destroying Novi Zrin in the northern part of the Kingdom of Croatia after nearly a month long siege. Although defeated in the Battle of Saint Gotthard, he was able to gain territory by the Peace of Vasvár in 1664. Following this treaty, he concentrated on the Cretan War and captured Candia (present day Heraklion) from the Republic of Venice in 1669. At the end of the Polish–Ottoman War (1672–1676) against the Polish–Lithuanian Commonwealth, he signed the Treaty of Buchach in 1672 and the Treaty of Żurawno in 1676. Contemporary European observers frequently remarked upon the atheistic tendencies of Fazıl Ahmed's inner circle of courtiers, and particularly those of Fazıl Ahmed himself. Nevertheless, his exact religious views remain unknown. Fazıl Ahmed Pasha died on November 3, 1676, from complications resulting from his lifestyle of heavy drinking.