Кіріспе
Напа өзені – АҚШ-тың Калифорния штатында орналасқан, шамамен 89 шақырым (55 миль) ұзындығы бар өзен. Ол Сан-Франциско шығанағының солтүстігіндегі тауларда орналасқан, әйгілі шарап өсіру аймағы – Напа аңғарының суын толықтырады. Милликен ағысы және Маунт-Видер су алаптары – оның көптеген салаларының бірнешеуі ғана. Өзеннің құйып жататын жері Вальехо қаласында, онда тұщы және тұзды сулардың аралас аймағы Каркинес бұғазы мен Сан-Пабло шығанағына ағып кіреді.
The Napa River is a river approximately 55 mile (89 km) long in the U. S. state of California. It drains a famous wine growing region called the Napa Valley, in the mountains north of the San Francisco Bay. Milliken Creek and Mt. Veeder watersheds are a few of its many tributaries. The river mouth is at Vallejo, where the intertidal zone of fresh and salt waters flow into the Carquinez Strait and the San Pablo Bay.
Курс
Напа өзені Калифорния жағалауындағы Маякамас тауларында, Маунт-Сент-Елена тауының солтүстік-батыс беткейінде басталады. Оның бастауы Роберт Луис Стивенсон мемлекеттік саябағындағы маусымдық Кимболл Каньон шатқалы ретінде 1141 метр (3745 фут) биіктікте пайда болады және Маунт-Сент-Еленаның оңтүстік беткейімен Кимболл Каньон тоғанына дейін төмен ағады. Ол 6 километрге (4 миль) оңтүстікке қарай ағып, Калистоганың солтүстігіндегі тар Напа аңғарына кіреді. Аңгарда ол Калистога, Сент-Хелена, Рутерфорд, Оквилл қалаларынан өтіп, өзеннің жүретін басты бөлігі – Напа қаласы арқылы оңтүстік-шығысқа қарай ағады. Нападан төмен ағысында ол Сан-Пабло шығанағының солтүстік жағындағы тар Маре-Айленд бұғазына құятын, құятын су сағасын құрайды. Ол Напа-Сонома батпағы арқылы Сан-Пабло шығанағына құйылады.
Су бөлу
Напа өзенінің су алабы шамамен 426 шаршы мильді (1103 км²) құрайды. Құрғақ, Конн және Сода арналары сияқты ірі салалар жақындағы эрозия белгілерін көрсетеді және Напа өзенінің негізгі арнасының қазіргі деңгейіне дейін тегістелген. Кейбір жағдайларда, аңғардың төменгі жағына кесіп өтетін кішігірім салалар негізгі арнаның төмендеуіне толық бейімделмеген және негізгі арнамен қосылған жерінде биік орналасқан, бұл балықтардың жоғары қарай жылжуына кедергі келтіруі мүмкін. 1924 және 1959 жылдар аралығында ірі шығыс салаларында (Конн, Ректор, Милликен және Белл тоғандары) және Напа өзенінің солтүстік бастауында (Кимболл тоғаны) бірнеше ірі тоғандар салынды. Сонымен қатар, су алабының бойында көптеген кіші тоғандарды табуға болады. Чинук жылжуы қазан айының соңынан қаңтар айына дейін басталады. Напа өзенінің алабындағы чинук ласосының тарихи популяцияларының нақты дәлелдері анықталмаған, бірақ өзен ласосқа қолайлы орта жасайды және Сакраменто/Сан-Хоакин өзендеріне жақын орналасқандықтан, ласостың кем дегенде Напа өзеніне кіргені мүмкін. 2013 жылы Напа өзеніндегі чинук ласосының генетикалық зерттеуі екі ересек балықтың Кламат өзенінен көшіп келіп, Напа өзенінде сәтті шағылысқандығын көрсетті, себебі 2010 жылы Напа өзенінен жиналған төрт жас чинук балықтың ДНҚ-сының өте ұқсас болуы олардың туыс екенін дәлелдеді және бұл ерекшелік Кламат өзеніндегі чинук ласосына тән. Бұл жайттар федералды түрде қорғалатын жағажайлық Калифорния чинук ласосының (Coastal California Chinook Salmon ESU) қорғалуына маңызды әсер етеді, өйткені Напа өзені және тіпті Сан-Франциско аймағындағы ешбір өзен бұл ESU-ға енбеген. Напа өзенінің алабында бұрын 6000-8000 болатбас және 2000-4000 кохо ласосының (Oncorhynchus kisutch) шағылысқандығы бағаланған. 1960 жылдардың соңына қарай кохо ласосы су алабынан жойылып, болатбас популяциясы қазір бірнеше жүз ересек балықтан кеміп қалды. Негізгі өсіп-өну арналарындағы су ағынының азаюы жас болатбас үшін тамақ көзінің жетіспеуіне әкеліп, өсуі мен тірі қалуын төмендетті. Осы әртүрлілігіне байланысты Напа өзеніне ерекше қорғау басымдық берілді. Калифорния алтын бобры (Castor canadensis subauraticus) бұрыннан-ақ кездесетін. Жақында бобрлар Напа өзенін қайтадан мекендеп, Напада және Рутерфорд пен Ок-Нолл маңында тіркелді.
Қалпына келтіру
1970 жылдары қалаларды жаңарту барысында Напа өзенінің құбырланған бөліктеріндегі бетон қаптама алынып тасталды, осылайша су қайта күнге шықты. Бұл елдегі ең алғашқы "күнге шығару" жобаларының бірі болып санала ма, жоқ па деген пікірталас бар, себебі құрылыс өзеннің экологиясы немесе жағалаудағы ортаны қалпына келтіру туралы көп ойланбастан жүргізілді. Бұл құрылыстың өзен бойындағы кейінгі су тасқынына себеп болғанына сенбеуге болады. Соңғы кезде, жүзүм шаруашылығымен айналысатын және Rutherford Reach-пен, яғни Сент-Хелена мен Оквилл арасындағы 7 километрлік Напа өзенінің бөлігімен шектесетін жерлері бар иелері, өзеннің экологиясын сақтауға көмектесу үшін ең құнарлы жерлерін табиғи күйіне қайтаруға рұқсат етуде. "Ратфордты қалпына келтіру жобасы" деп аталатын жобаға 23 жер иесі бірігіп, осы мақсатқа жер бөліп отыр. Қалпына келтіруден кейін Солтүстік Американың тума бобры аймаққа оралып, 3-4 бобр бөгетін салды. Өзеннің оңтүстік бөлігі де қалпына келтірілуде, өйткені өзен бойындағы бұрынғы тұзды көлдер табиғи жағдайына келтірілуде.
1986 жылғы Напа су тасқыны
1986 жылы Напа өзенінде 1865 жылдан бері тіркелген 23 су тасқынының ең ауырсы болды. 5000 адам эвакуацияланды, 250 үй қирады және үш адам қаза тапты. 1986 жылғы құрылыс салдарынан келген апатты су тасқынынан кейін, тоқтап тұрған Напа өзенінің су тасқыны жобасы қайта жанданды. Жоба ұзаққа созылған қайта жобалаудан өтті және 1998 жылы жергілікті тұрғындар бекітті. Құрылыс 2000 жылы басталды және 2015 жылы аяқталды.
Демалыс
Напа өзені және оны қоршаған су алабы көптеген демалыс мүмкіндіктерін ұсынады. Сент-Хеленадан Напаға дейінгі өзеннің жоғарғы бөлігінде тау өзенінде каякпен және рафтингпен жүзуге болады. Нападан Сан-Пабло шығанағына дейінгі Напа өзенінің төменгі бөлігі каноэ, теңіз каягы және моторлы қайықтарға қолайлы тыныш сулы. Напа өзені жолының Кеннеди паркінде (N 38.26764 W 122.28373) және Напа қаласындағы Линкольн даңғылы (N 38.31055 W 122.27783) мен Транкас көшесі (N 38.32496 W 122.28384) арасында бөлімдері бар.