Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
14 ғасырдың талмудтанушысы және еврей құқығы бойынша сарапшысы Ниссим бен Реувен (1290 – 9 шбат, 1376) Жирона қаласында, Каталониядағы ықпалды талмудтанушы және еврей құқығы бойынша сарапшы болды. Ол – ортағасырлық испандық талмудтанушы ғалымдардың соңғысының бірі. Ол сонымен қатар еврейше әріптерімен белгіленген RaN (ר"ן) немесе HaRaN (הר"ן) аттарымен, әрі толық атының еврейше әріптерімен қысқартылған RaNbaR (רנב"ר) (әкесі Реувеннің (ראובן) аты да кірген) және Ниссим Геронди есімдерімен де белгілі.
14th century Talmudist and authority on Jewish law
Nissim ben Reuven (1290 – 9th of Shevat, 1376, ) of Girona, Catalonia was an influential talmudist and authority on Jewish law. He was one of the last of the great Spanish medieval Talmudic scholars. He is also known by his Hebrew acronym, the RaN (ר"ן), or else with the definite article HaRaN (הר"ן), as well as by the name RaNbaR (רנב"ר), the Hebrew acronym of his full name, including his father's name, Reuven (ראובן), and also by Nissim Gerondi.
Өмірбаян
Нисим Каталонияның Барселона қаласында дүниеге келген. Ол дәрігер болған және астрономия біліміне ие болған. Оның ұстазы белгісіз; еңбектерінде Р. Перезді «морену» («біздің ұстазымыз») деп еске алады, бірақ ол әкесін (Рубен бен Нисим) «әкем және ұстазым» деп атағандықтан, әкесі оның негізгі ұстазы болған болуы мүмкін. Ол Барселонадағы еврей қауымының қазысы және мұғалімі қызметін атқарды, сондай-ақ онда ешива құрды. Ол қауымның бай мүшелерінің мінез-құлқына сын айтты, бірақ бұл олардың қарсылығын тудырды. Ол өз қауымының белгілі бір бай және қуатты яһудилерінен зардап шекті, олар тіпті оны және басқа да жетекші раввиндерді үкімет алдында жала жапты, олардың кінәсіз екендігі дәлелденгенге дейін бес ай түрмеде отырды. Испания яһудилері патшаға қорғауды сұрап петиция жіберген кезде, Ниссим құжатты дайындаған комиссия мүшелерінің бірі болды. Оның ең жақын шәкірттері Исаак бен Шешет және Хасдай Крескас болды.
Nissim was born in Barcelona, Catalonia. He was a physician and had knowledge of astronomy. His teacher is not known; his works refer to a R. Perez as morenu ("our teacher"), but as he refers to his father (Reuben ben Nissim) as "my father and teacher" perhaps his father was his primary teacher. He served as a judge and teacher for the Jewish community in Barcelona, and founded a yeshiva there. He criticized the wealthy members of the community for their behavior, but this provoked a hostile backlash from them. He suffered at the hands of certain wealthy and powerful Jews of his community, who even slandered him and other leading rabbis before the government, and they were even imprisoned for a period of five months before their innocence was proven. When the Spanish Jews combined to send a petition to the king entreating his protection, Nissim was one of the committee who drafted the document. His closest students were the Isaac ben Sheshet and Hasdai Crescas.
Альфази туралы түсініктеме
Оның ең танымал еңбегі – Исаак Альфазидің «Сефер ха-халахот» еңбегіне жазған түсіндірмелері мен кеңейтілген әңгімелері, сол кезде нақты мәселелерді шешу үшін қабылданған. Ол практикалық тұрғыдан маңызды мәселелерді өте толық және нақты түсіндірсе, теориялық сұрақтарды қарастырғанда өте қысқа болады. Ран Альфазидің барлық еңбегіне түсініктеме жазған жоқ, бірақ барлық түсініктеме оған жатқызылады. Пікірлерінде ол Раши, Раббену Там, Маймонид, Нахманид және Соломон бен Адерет сияқты бұрынғы ең беделді ғалымдардың пікірлерін жоққа шығарудан тартынбады. Дегенмен, ол осы ұстаздарға құрмет көрсетіп, практикада олардың көзқарастарын қабылдады. Көбінесе ол бұрынғы ұстаздардың пікірін жоққа шығарып, сосын: «Бірақ ежелгілер осылай шешкен болса, олардың шешімдерін өзгертуге болмайды» деп жазатын. Оның шәкірті Исаак бен Шешеттің айтуынша, ол әдетте шешімдерінде өте сақты болған және консервативтік көзқарас ұстанған. Нисим өз түсініктемелерінде практикалық мәселелер бойынша шешімдерді нақтылауға тырысты және Альфазидің «Халакот» еңбегін түсіндіруге және қорғауға өзін арнады, себебі бұл жинақ нақты мәселелерді шешу үшін қабылданған. Нисимнің «Халахот» еңбегіне қазірге дейін сақталған түсініктемелері Шаббат, Песахим, Таанит, Рош ха-Шана, Беца, Сукка, Мегилла, Кетубот, Гиттин, Кидушін, Шебуот және Авода Зара трактаттарын қамтиды. Мұэд Катан және Маккот трактаттарына жазылған түсініктемелер оған бұрмаланып жатқызылған. Ол практикалық тұрғыдан маңызды мәселелерді өте толық және нақты түсіндірсе, тек теориялық мәселелерді қарастырғанда өте қысқа болады. Қазіргі Талмуд басылымдарында бұл түсініктеме Альфази еңбегімен бірге басылады.
His best known work is his commentary and explanation of Isaac Alfasi's Sefer Ha halachot, which had, at that time, been adopted for practical decisions. He is very detailed and explicit where the subject is important from a practical point of view, but extremely brief when dealing with theory. Ran did not write the commentary on all of Alfasi, although the whole commentary is often ascribed to him. In his comments he did not hesitate to refute the greatest earlier authorities, such as Rashi, Rabbenu Tam, Maimonides, Nachmanides, and Solomon ben Aderet. However, he showed his reverence for these teachers by adopting their opinions in practise. Frequently, he would refute the opinion of an earlier teacher but then write: "Yet since the ancients have decided thus, their conclusions may not be set aside." According to his student Isaac ben Sheshet, he was generally very cautious in his decisions and inclined toward conservatism. In his commentaries Nissim endeavored to establish the decisions relating to practise, and he devoted himself to the explanation and defense of Alfasi's "Halakot," since that compendium had been adopted for practical decisions. The extant commentaries of Nissim on the "Halakhot" cover the treatises Shabbat, Pesaḥim, Ta'anit, Rosh ha Shanah, Beẓah, Sukkah, Megillah, Ketubot, Giṭṭin, Ḳiddushin, Shebu'ot, and Avodah Zarah. Commentaries on Mo'ed Katan and Makkot are erroneously ascribed to him. He is very detailed and explicit where the subject is important from a practical point of view, but extremely brief when dealing with matters of mere theory. The commentary is now printed with Alfasi in standard editions of the Talmud.
Талмудқа түсініктеме
Нисим Талмудтың өзіне де түсініктемелер жазды. Сақталған түсініктемелердің ғылыми жинағы соңғы жылдары жарық көрді. Осы еңбектерінде де Нисим практикалық шешімдерді анықтауға ұмтылды, және кез келген маңызды баяндама мен түсіндірменің соңында практикалық тұрғыдан маңызды мәселелерді қорытындылады. Ол "Недарим" трактатына толық түсініктеме жазған алғашқы ғалым болды; және осы еңбегінің бұл бөлігі жинақтың ең құндысы болып саналады, себебі бұл трактат геон дәуірінде назарсыз қалды, ал кейінгі түсіндірмелер жеткіліксіз болды.
Nissim also wrote commentaries on the Talmud itself. A scholarly edition of the surviving commentaries has been published in recent years. In these works also Nissim sought to determine the practical decisions, and at the end of nearly every exposition and explanation of any length he summed up whatever was of importance for practical purposes. He was the first to write a complete commentary on the treatise Nedarim; and this part of his work is the most valuable portion of the collection, since this treatise was neglected in the geonic period, and the later glosses on it left much to be desired.
Жауап
Ол тіпті Испаниядан тыс жерде де раввиндік авторитет ретінде танылды, раввиндік сауалдар ("шеилот") оған өз елінен ғана емес, сонымен қатар Франция, Италия, Африка және Израиль аймағынан да жолданды. Ол жауап ретінде шамамен 1000 респонс жазды, олардың тек 77-сі ғана сақталған. Бұл оның халахик мәліметтерді қарастырудағы терең ойлылығы мен рационалистік әдісін көрсетеді. Оның респонстары алғаш рет Римде (1546) жарияланды, Константинопольде (1548) және Кремонада (1557) толықтырылған күйде қайта басылды.
He was recognized as a rabbinical authority even beyond Spain, and rabbinical questions ("she'elot") were addressed to him not only from his own country, but also from France, Italy, Africa, and the Land of Israel. He wrote in reply about 1,000 responsa, of which only 77 have been preserved. These show his insight and his rationalistic method of treating halakhic material. His responsa were first published at Rome (1546), and were reprinted at Constantinople (1548) and, in an enlarged form, at Cremona (1557).
Басқа жұмыстар
Ол он екі уағыздан ("дерашот") тұратын философиялық еңбек жазды, бұл шағын томда философиямен, әсіресе Маймонид пен Ибн Эзраның философиясымен таныстығын көрсетті. Ол "мистицизмнің жақтасы болған жоқ", тіпті Нахманидті Каббалаға тым көп уақыт арнағаны үшін айыптады. Ол сондай-ақ жақында жарық көрген Киелі кітапқа түсіндірме және философиялық еңбек жазды.
He wrote a philosophical work containing twelve homilies ("derashot"), displaying in this small volume his familiarity with philosophy, especially with that of Maimonides and Ibn Ezra. He was "no friend of mysticism", and even reproved Nahmanides for devoting too much time to the Kabbalah. He also wrote a recently published commentary on the Bible, and a work of philosophy.