Кіріспе

Жалпы семантика – философиялық және ғылыми аспектілерді қамтитын ой мектебі. Ол философияның жеке мектебі, жеке ғылым немесе академиялық пән ретінде өздігінен тұрмаса да, таным мен мәселелерді шешуге қатысты ғылыми эмпирикалық тәсіл ретінде сипатталады. Оны жақтамайтындар өзін-өзі дамыту жүйесі деп сипаттаған және псевдонаулық аспектілері бар деп сынға алған, бірақ түрлі ғалымдар оны жеке ғылым болмаса да, пайдалы талдамалық құралдар жиынтығы ретінде жақсы бағалаған. Жалпы семантика құбылыстардың (көзге көрінетін оқиғалардың) қабылдауларға қалай ауысатынымен, оларға қойылған аттар мен белгілердің оларды қалай өзгертетінімен және біздің когнитивтік, эмоционалдық және мінез-құлықтық реакцияларымызды қалай бақылауға болатынымен айналысады. Жақтаушылар жалпы семантиканы белгілі бір түрдегі қате ойлау үлгілеріне қарсы құрал ретінде сипаттайды, онда толық емес және мүмкін бұрмаланған ақыл-ой конструкциялары әлемге проекцияланып, шындық ретінде қарастырылады. Нақты карта-аумақ қатынастары орталық тақырып болып табылады. «Адамдық инженерия» және «гуманология» аттарымен жартылай іске қосылғаннан кейін, поляк-американдық бастамашы Альфред Корзибский (1879–1950) 1933 жылы «Ғылым және ақыл-сана: Аристотельдік емес жүйелерге және жалпы семантикаға кіріспе» басылымы арқылы бағдарламаны толыққанды жалпы семантика ретінде іске қосты. «Ғылым және ақыл-сана» кітабында жалпы семантика теориялық және практикалық жүйе ретінде ұсынылады, оны қабылдау адам мінез-құлқын саналылыққа қарай өзгерте алады. 1947 жылы «Ғылым және ақыл-сана» кітабының үшінші басылымының алғы сөзінде Корзибский: «Бізге "адам табиғатын өзгерту мүмкін емес" деген ескі догмамен көздерімізді жұмып алудың қажеті жоқ, өйткені оны өзгертуге болатынын білеміз» деп жазды. Корзибский өзінің бағдарламасын эмпирикалық негіздемелі және ғылыми әдісті қатаң сақтайтын деп есептесе де, жалпы семантика псевдонаулық салаға қарай бет бұрған деп сипатталды. Қозғалыс ретінде жалпы семантика 1950 жылдардан бері айтарлықтай әлсіреген, бірақ оның көптеген идеялары басқа қозғалыстарда, мысалы, медиасауаттылық, нейролингвистикалық бағдарламалау және рационалды-эмоционалдық мінез-құлық терапиясында жалғасуда.

"Белгілеу" және "сұңайтпайтын деңгей"

1946 жылғы "Сайлас және сөздік деңгейлер" диаграммасындағы жебелер мен қораптар адамның нейробағалау процесіндегі реттелген кезеңдерді, осы процестің бір сәтте жүретінін көрсетеді. Биологиядағы жаңа білім 1946 жылғы қораптардағы мәтінде "электроколлоидты" деп белгіленген нәрсені нақтырақ анықтағанымен, Корзибски 1950 жылы жариялаған соңғы мақаласында жазғандай, диаграмма "ең жалпы және маңызды мәселелерді қысқаша түсіндіру үшін қанағаттанарлық" болып қала береді. Жалпы семантика көптеген адамдардың өздерінің нейробағалау процесіндегі тізбектелген кезеңдерді немесе "деңгейлерді" "теңестіретінін" немесе ажырата алмайтынын жорамалдайды. "Көптеген адамдар I, II, III және IV деңгейлерді теңестіреді және алғашқы үш деңгей туралы айтқан сөздерімізді "сол нәрсе" деп қабылдап, солай әрекет етеді. Біз қандай да бір нәрсені "болады" десек те, ол үнсіз деңгейлердегі "сол нәрсе" емес". Жалпы семантиканың белгілі сыншысы, британдық-американдық философ Макс Блэк бұл неврологиялық кешігуді жалпы семантиканы оқытудың "басты мақсаты" деп атады, "осылайша, сөздік немесе сөзсіз ынталандыруларға жауап берер кезде, біз не істеп жатқанымызды білеміз". 21-ғасырда физиологиялық тұрғыдан қарағанда, теңестіру және неврологиялық кешігу аутоассоциативтік жадпен байланысты деп есептеледі, бұл интеллект үшін маңызды жүйке механизмі. Қысқаша айтқанда, аутоассоциативтік жад сезімдерден келетін кез келген ағымдағы үлгіге (жалпы семантика диаграммасындағы II деңгей) ең жақын келетін бұрын сақталған бейнелерді қалпына келтіреді. Интеллекттің жадты болжау моделіне сәйкес, егер сақталған бейнелер келіп түскен үлгілерді шешсе, бұл "түсіну" болып табылады және ми қызметі бағалаудан қозғалыс жауабын тудыруға ауысады. Қалпына келтірілген бейнелер жаңадан келген үлгілерді жеткілікті түрде шеше алмаса, бағалау жалғасады, бұл шешімді табу үшін қабықтың жоғары қабаттарын жұмысқа тартады. Сигналдардың қабық иерархиясы бойынша жоғары және төмен жылжуына қажетті қосымша уақыт жалпы семантикада "пайдалы неврологиялық кешігу" деп аталады.

Абстракциялау және абстракциялаудың саналылығы

Анықтама, жалпы семантиканың ілгерілетуге тырысатын нәрсеге кедерес келтіреді: кейігу ретінде сезілетін қосымша кортикальді өңдеу. Корзибский өзінің сәйкестендіруге қарсы құралын "абстракциялаудың саналылығы" деп атады. "Абстракциялау" термині "Ғылым және саналылық" еңбегінде кеңінен қолданылады. Корзибскийдің осы терминді қолдануы біршама ерекше және оның мағынасын түсіну үшін оны зерттеу қажет. Ол сәйкестендіру мәселесін "абстракция деңгейлерінің шатасуы" және "абстракциялау санасының жетіспеуі" тұрғысынан қарастырды. Абстракциялауды саналау – жоғарыда сипатталған "деңгейлерді" ажырату, II–IV деңгейлері I деңгейдің абстракциялары болып табылады (I деңгей не болса да, біз нақты алатынымыз – абстракциялар ғана). Корзибский адамның абстракциялау санасын дамытуға көмектесетін тәсілдерді "өткізу құрылғылары" деп атады.

Ұзарту құрылғылары

Жалпы семантикалық кеңейту құрылғыларының толыққанды сипаттамаларын оңай табуға болады. Бұл мақала тек "индексациялау" құрылғыларын қысқаша түсіндіруге бағытталған. Егер сіз мектепте немесе университете оқытатын болсаңыз, жаңа семестрдің бірінші күні студенттер сыныпқа кіреді. Егер сіз осы жаңа студенттерді бұрынғы есте сақтау арқылы танитын болсаңыз, сіз байқау қабілетіңізді және ми қабығыңызды толық пайдаланбайсыз. Индексациялау осы семестрдегі студенттерді бұрынғы семестрдегі студенттерден нақтырақ ажыратады. Жаңа студенттерге қарап, индекстеу арқылы студент1, студент2, студент3 және т.б. арасындағы айырмашылықты анық көресіз. Егер сіз Анна есімді студентті бұрынғы курстан танитын болсаңыз, ол сол курста жақсы немесе нашар оқыған болуы мүмкін. Қайтадан, сіз танудан қашасыз, себебі сіздің санаңызда Анна осы семестрде, осы курста – бұрынғы семестрдегі, сол курстағы Аннадан өзгеше. Танымау арқылы сіз "студенттер" туралы түсінігіңізді кеңейтесіз және жаңа, тыныш бақылауларға негізделген түсінікке жетесіз.

Тіл мәселесі басты орын алады

Есте сақтаудың болжау моделіндегі автоассоциативтік жад жалпы сүтқоректілердің миындағы нейрондық операцияларды сипаттайды. Адамдар үшін тілдік элементтерді қосу арқылы ерекше жағдай туындайды, олар жаңа күйзелістер де, сақталған өрнектер де бола алады. Тілдік мәселелер жалпы семантикада маңызды рөл атқарады, ал жалпы семантиканы қолдаған үш тіл және коммуникация маманы – университет профессорлары және авторлар Хаякава, Венделл Джонсон және Нил Постман, жалпы семантиканы қалыптастыруда маңызды үлес қосты, әсіресе «Ғылым мен сана» кітабын оқымағандар үшін.

Сын

Корзибский «Ғылым және саналылық» (1947) кітабының үшінші басылымының алғы сөзінде жалпы семантика «эмпирикалық табиғат ғылымы болып шықты» деп жазды. Бірақ универсалдар мен абстракт объектілердің болуы, егер олар болса, метафизикалық философиядағы күрделі пікірталас нысаны болып табылады. Сондықтан Блэк жалпы семантиканы «догматикалық метафизикамен нығайтылған гипотетикалық нейрология» деп қорытындылады. 1952 жылы, Корзибский қайтыс болғаннан кейін екі жыл өткен соң, американдық скептик Мартин Гарднер: «[Корзибскийдің] еңбегі культизм және псевдонаука саласына қадам басады» деп жазды. Жалпы семантика институтының бұрынғы атқарушы директоры Стив Стокдейл ГС-ны йогамен салыстырды. «Біріншіден, жалпы семантика туралы білудің өзі көп пайда бермейді деймін. Пайдасы – ГС-тан туындаған принциптер мен көзқарастарды білу және оларды қажет болғанда қолдану. Осы тұрғыдан алғанда, жалпы семантиканы йогамен салыстыруға болады: йога туралы білу жақсы, бірақ йоганың пайдасын көру үшін оны істеу керек». Сол сияқты, Кеннет Берк Корзибскийдің семантикасын түсіндіре отырып, «Мотивтер грамматикасы» еңбегінде оны Берк поэзиясының бір түрімен салыстырып, «Семантика – негізінен ғалым, ол тілге білім тұрғысынан қараса, поэтикалық формалар – іс-қимылдың түрлері» деп түсіндіреді.

Бастапқы сынақтар

Жалпы семантика бойынша бірінші американдық конгресс 1935 жылғы наурыз айында Вашингтон штатының Эленсбург қаласындағы Орталық Вашингтон педагогикалық колледжінде өтті. Конгресс қатысушыларына арналған кіріспе сөзінде Корзибский: «Жалпы семантика – табиғи ғылымның жаңа тәжірибелік саласын құрайды, ол адамның бағалаулары мен көзқарастарының эмпирикалық теориясын негіздейді және барлық адамдарда кездесетін нақты неврологиялық механизмді қамтиды. Ол адам миының қыртысының қызметін тікелей ынталандырудың және пайдалы неврологиялық «тежелуді» тікелей енгізудің неврологиялық әдістерін ашады», – деді. Ол сондай-ақ, жалпы семантика «тәжірибе арқылы бағаланады» деп қосты. Конгресте ұсынылған бір баяндамада, «Ғылым және ақыл-саулық» кітабының 29-тарауында сипатталған әдістермен алты апталық оқудан кейін, стандартталған интеллект сынақтарында колледждің екінші курс студенттерінің нәтижелері айтарлықтай жақсарғаны хабарланды.

Семантика ретінде түсіндіру

Жалпы семантика тек бірнеше ерте тәжірибелік растамаларды жинақтады. 1938 жылы экономист және жазушы Стюарт Чейз «Сөздердің тираниясы» атты еңбегінде Коржибскийді мақтап, танымал етті. Чейс Коржибскийді «пионер» деп атады және «Ғылым мен ақыл-ой» еңбегін «нағыз коммуникация ғылымын қалыптастыру» деп сипаттады. Мұндай зерттеулерді «семантика» деп атайды, яғни мағынаға қатысты мәселелерді қамтиды. Коржибский «Ғылым және ақыл-ой» еңбегінде өзінің бағдарламасын «семантикалық» деген сөзді дербес анықтама ретінде жүздеген беттерде «семантикалық факторлар», «семантикалық бұзылулар» және әсіресе «семантикалық реакциялар» сияқты құрылымдар арқылы жасағандықтан, жалпы семантика бағдарламасын «семантика» деп атау тек ыңғайлы қысқарту болды. Хаякава «Сөздердің тираниясы», содан кейін «Ғылым мен ақыл-ой» кітаптарын оқыды, ал 1939 жылы ол Чикагодағы жаңадан құрылған Жалпы семантика институтында өткізілген Коржибский басқарған семинарға қатысты. 1941 жылы Ай клубының таңдауымен шыққан «Тіл әрекетте» кітабының кіріспесінде Хаякава: «[Коржибскийдің] принциптері осы кітаптың әрбір бетіне әсер етті» деп жазды. Бірақ Хаякава Чейстің ізбасарлығымен жалпы семантиканы коммуникацияны анықтайтын мәселе ретінде түсіндірді. 1943 жылы Хаякава Жалпы семантика қоғамын және оның басылымын – ETC: Жалпы семантика шолуын» бірлесіп құрғанда (ол 1970 жылға дейін ETC редакторы болып қалды), Коржибский және оның Жалпы семантика институтындағы ізбасарлары Хаякава жалпы семантиканы бұрыс пайдаланды деп шағымдана бастады. 1985 жылы Хаякава сұхбат берушіге былай деп жауап берді: «Мен жалпы семантиканы пән ретінде қарастырғым келді, бұл Исаак Ньютоннан тәуелсіз ғылыми ұғым бар деген мағынада, оны гравитация деп атаймыз. Біраз уақыттан соң сіз Ньютон туралы емес, гравитация туралы айта бастайсыз. Сіз семантика туралы айтасыз, Коржибский семантикасы туралы емес».

Төменгі көздеу

Институттың семинарларының тәртібі, 1944 жылдан бастап командалық оқыту семинарлары ретінде кеңейтілген, Ғылым мен Ақыл-естің XXIX тарауында белгіленген талаптарға сәйкес дамуын жалғастырды. 1920 жылдары Корзибский патент алған құрылымдық дифференциал студенттерге «тыныш деңгейге» жетуге көмектесетін негізгі оқу құралы болып қала берді, бұл «нейрологиялық кешігуді» қамтамасыз етудің алғы шарты еді. Семинар-шеберханалардағы жаңалықтардың бірі – биші және Институттың редакциялық хатшысы Шарлотта Шухарт (1909–2002) басқарған «нейро-релаксация» компоненті болды. Бірақ көптеген адамдар жалпы семантикамен танысқанымен, мүмкін көпшілігі Хаякаваның шектеулі «семантикасы» арқылы, Корзибский мен оның Институттағы әріптестерінің көздеген терең қабылдауынан гөрі, беткей айтулармен шектелді. Марджори Кендиг (1892–1981), Корзибскийдің ең жақын әріптесі, оның қайтысынан кейін Институттың директоры және оның өлімінен кейін жарияланған «Жинақталған еңбектер: 1920–1950» жинағының редакторы 1968 жылы былай деп жазды: «Мен шамамен 30 адамды білемін, олар, менің стандарттарым бойынша, осы өте жалпы, өте қарапайым, бірақ өте қиын бағдарлау жүйесі мен бағалау әдісін белгілі бір деңгейде меңгерген». Біз бұрын, жалпы семантика туралы сөйлеудің орнына, оны үйрену, қолдану және т.б. әдістемесі арқылы, біздің негізгі эпистемологиялық болжамдарымызды, алғышарттарымызды өзгерту үшін ешкімді ынталандырмауы керек еді (жаман тіркес). Иә, көптеген адамдар жалпы семантиканы философиялық тұрғыдан қарастыруды ұнатады. Бұл оларды өте қарапайым, жалпы және шектеулі жаттығудың қиындығынан құтқарады, оны айтқанда түсінікті болғанымен, іс жүзінде өте қиын. Жалпы семантика институтының ізбасарлары көп жылдар бойы негізін қалаушылардың жолын жалғастырды. Карл Поппердің бағынында оқыған Стюарт Мейпер (1916–1997) 1977 жылдан бастап Институтта өткізген семинар-шеберханаларында Поппердің жалғыстыру принципін енгізді. Корзибскийдің жалпы семантика адам табиғатын өзгерте алады және әмбебап адамдық келісімнің дәуірін әкеле алады деген талаптарына қарағанда, қарапайым тұжырымдар біртіндеп орын алды. 2000 жылы Роберт Пула (1928–2004), үш онжылдық бойы Институтта директоры, Институттың «Жалпы семантика бюллетенінің» бас редакторы және семинар-шеберханалардың жетекшісі болды, Корзибскийдің мұрасын «адамның бағалауын жақсартуға, адамның қайғысын жеңілдетуге жасаған үлес» деп сипаттады. Хаякава 1992 жылы қайтыс болды. Жалпы семантика қоғамы 2003 жылы Жалпы семантика институтымен бірікті. 2007 жылы Институттың қамқоршылар кеңесінің президенті Мартин Левинсон, бірігу күні қоғамның атқарушы директоры Пол Д. Джонстонмен бірлесіп, күнделікті өмірге арналған «Практикалық ертегілер» арқылы жалпы семантиканы оқытты. 21-ғасырда жалпы семантиканы қолдау немесе насихаттаумен айналысатын басқа да мекемелерге Нью-Йорк Жалпы семантика қоғамы, Еуропалық Жалпы семантика қоғамы, Австралиялық Жалпы семантика қоғамы және Бальвант Парех орталығының Жалпы семантика және басқа да адамзат ғылымдары (Барода, Үндістан) кіреді.

Негізгі үй-жайлар

Аристотельдік емес: Аристотель нақты анықтаманың нәрсенің мәнін беретінін жазса (грек тілінде to ti ên einai, сөзбе-сөз "ол не үшін бар"), жалпы семантика мұндай "мәннің" бар екенін жоққа шығарады. Осы тұрғыда жалпы семантика адамның бағалау бағытының эволюциясын көрсетеді. Жалпы семантикада эмпирикалық фактілерді сипаттау әрқашан мүмкін, бірақ мұндай сипаттамалар олар сипаттаған объективті, микроскопиялық және субмикроскопиялық оқиғалардың көптеген аспектілерін қалдыратын жай сипаттама болып қалады. Жалпы семантикаға сәйкес, апельсиннің дәмін сипаттау үшін тілді (табиғи немесе басқа, соның ішінде "математика" деп аталатын тілді) қолдануға болады, бірақ апельсиннің дәмін тек тіл арқылы беру мүмкін емес. Жалпы семантикаға сәйкес, барлық білімнің мазмұны – құрылым, сондықтан тіл (жалпы) және ғылым мен математика (әсіресе) адамдарға эмпирикалық фактілердің құрылымдық "картасын" ұсынуы мүмкін, бірақ тілдің (картаның) және эмпирикалық фактілердің арасында "теңдестік" бола алмайды, тек құрылымдық ұқсастық болады. Адамдар қоршаған ортада (оның ішінде ілімдік және тілдік ортада) өмір сүріп, байқаған нәрселерге байланысты. Уақытпен байланысу: Адамның бір ұрпақтан екіншісіне ақпарат пен білімді беру қабілеті. Коржибский бұл адамды жануарлардан ажырататын бірегей қабілет деп мәлімдеді. Бір ұрпақтың алдыңғы ұрпақ тоқтаған жерінен бастау қабілеті – адам баласының шексіз жоғарырақ деңгейдегі абстракцияға көшу қабілетінің салдары. Жануарлар абстракцияның бірнеше деңгейіне ие болуы мүмкін, бірақ олардың абстракциялары белгілі бір шекте тоқтауы керек; адамдар үшін бұл жағдай емес: адамдар "білім туралы білімге", "білім туралы білім туралы білімге" және т.б. шексіз ие болуы мүмкін. Жануарлар білімге ие, бірақ жануарлардың әр ұрпағы бұрынғы ұрпақпен салыстырғанда шамалы өзгерістермен бірдей әрекет етеді, олардың неврологиясымен және генетикалық құрамымен шектеледі. Керісінше, бір кезде адамзат қоғамының көп бөлігі аңшы-жинаушылар болып келген, бірақ қазір азық-түлік өндірісінің озық тәсілдері (өсіру, мал шаруашылығы немесе сатып алу) басым. Құмырсқаларды қоспағанда, барлық жануарлар әлі де аңшы-жинаушылар түрі болып табылады, тіпті олардың көпшілігі адам түрінен бұрын пайда болған. Осы себепті жануарлар жалпы семантикада кеңістік байланыстырушылар (кеңістік байланысын жасайтын) ретінде қарастырылады, ал әдетте қозғалмайтын өсімдіктер энергия байланыстырушылар (энергия байланысын жасайтын) ретінде қарастырылады. Элементаризм емес және аддитивтілік емес: Эмпирикалық тұрғыдан бөліне алмайтын нәрсені сөзбен бөлуден бас тарту және мұндай сөзбен бөлінуді сөзбен бөлінген "заттардың" бір-бірімен қосымша қатынаста екендігінің дәлелі ретінде қараудан бас тарту. Мысалы, кеңістік-уақытты эмпирикалық түрде "кеңістік" + "уақыт" деп бөлуге болмайды, саналы организмді (адамды қоса алғанда) "дене" + "ақыл" деп бөлуге болмайды, сондықтан адамдар "кеңістік" және "уақыт" немесе "ақыл" және "дене" туралы оқшауланған түрде сөйлемеуі керек, бірақ әрқашан кеңістік-уақыт немесе ақыл-дене (немесе басқа организмді тұтас күйінде) терминдерін қолдану керек. Шегі жоқ детерминизм: Жалпы семантика "индетерминизм мен детерминизм" мәселесін қазіргі заманға дейінгі эпистемологиялардың мәселені дұрыс тұжырымдамауы, нақты болжамға қатысты барлық факторларды қарастырмауы немесе қамтымауы және біздің тілдеріміз бен тілдік құрылымдарымызды эмпирикалық фактілерге бейімдемеуі ретінде қарастырады. Жалпы семантика мәселені ерекше детерминизм пайдасына шешеді, ол "шегі жоқ" детерминизм деп аталады, ол әрқашан белгілі бір уақытта тиісті "себептік" факторлардың "қалып қоюы" мүмкін екенін қарастырады, нәтижесінде, егер мәселе сол күні түсінілмесе, "индетерминизм" пайда болады, бұл тек оқиғаларды болжау қабілетіміздің бұзылғанын көрсетеді, әлем "индетерминистік" емес. Жалпы семантика барлық адам мінез-құлқын (барлық адам шешімдерін қоса алғанда) қағида бойынша, барлық тиісті ілімдік және тілдік факторлар талдауға енгізілгеннен кейін толық анықталған деп санайды, "еркін ерік" теорияларын адам мінез-құлқын талдауда ілімдік және тілдік ортаны орта ретінде қарастырмауынан туындаған қателік деп есептейді.

Басқа пәндермен байланыстар

Людвиг Витгенштейн мен Вена шеңберінің, сондай-ақ Чарльз Сандерс Пирс сияқты ерте операционалистер мен прагматистердің ықпалы жалпы семантиканың негізгі идеяларында ерекше айқын. Коржибский өзі де осы ықпалдардың көптерін мойындады. Коржибскийге жатқызылатын және абстракциялаудың саналылығына оның талаптары Дзен буддизмінің орталық идеяларымен паралель. Коржибский бұл бағыттан ешқандай ықпал алғанын мойындамаса да, ол жалпы семантиканы дәл сол жылдары қалыптастырды, сол кезде Дзеннің алғашқы танымалдығы ағылшын тілінде білімді сөйлейтін адамдардың интеллектуалдық айналымының бір бөлігіне айналды. Екінші жағынан, кейінірек Дзенді танымал еткен Алан Уотсқа жалпы семантика идеялары әсер етті. Жалпы семантика 1950-1960 жылдары пайда болған когнитивтік терапияда ең жақсы сақталған. Рационалды-эмоционалдық мінез-құлық терапиясын жасаған Альберт Эллис (1913–2007) жалпы семантиканың ықпалын мойындап, 1991 жылы Альфред Коржибскийге арналған естелік лекциясын оқыды. Брюггедегі (Бельгия) шешімге бағытталған қысқа мерзімді терапия орталығы Коржибский институтының оқу және зерттеу орталығы деген атпен жұмыс істейді. Жеке құрылым психологиясын құрған Джордж Келлиге жалпы семантика әсер етті. Гештальт терапиясының негізін қалаушылар Фриц Перлс пен Пол Гудман 1946 жылы «Кездесетін қиындықтардағы адамдар: жеке бейімделудің семантикасы» деген еңбегін жазған Венделл Джонсон Коржибскийдің ықпалында болды, бұл жалпы семантикадан терапия жасауға жасалған алғашқы әрекет. Рей Соломоновқа (1926–2009) Коржибскийдің әсері тиді. Соломонов алгоритмдік ықтималдықты ойлап тапты және алгоритмдік ақпарат теориясының (Колмогоров күрделілігі) негізін қалады. Коржибскийдің ықпалына ұшыраған тағы бір ғалым – Пол Витани (1944 ж.т.), есептеу теориясының ғалымы. 1940-шы, 1950-шы және 1960-шы жылдары жалпы семантика ғылыми фантастиканың тіліне енді. Ең танымал мысалдардың бірі – А.Э. ван Вогттың «Null A әлемі» және оның жалғасы. Жалпы семантика Роберт А. Хайнлайнның шығармаларында, әсіресе «Gulf» романында да кездеседі. Бернард Вольф өзінің 1952 жылғы «Лимбо» ғылыми-фантастикалық романында жалпы семантиканы пайдаланды. Франк Герберттің «Дюна» және «Жұлдызды қамшы» романдары да жалпы семантикаға қарыз. Жалпы семантика идеялары Дэймон Найт және басқалардың пародиясын жасауға лайықты жанрлық ғылыми фантастиканың ортақ интеллектуалдық құралдарының маңызды бөлігіне айналды; содан бері Сэмюэл Р. Делани, Сюзанна Хаден Элгин және Роберт Антон Уилсон сияқты жаңа жазушылардың жұмыстарында қайта пайда болып келеді. 2008 жылы Джон Райт ван Вогттың «Null A» сериясын «Null A Continuum» романымен кеңейтті. Уильям Берроуз өзінің «Электрондық революция» эссесінде және басқа да жерлерде Коржибскийдің уақыт байланыстыру принципіне сілтеме жасайды. Генри Бим Пайпер «Оқ үйіндегі кісі өлтіру» романында жалпы семантиканы тікелей атап өтті, ал оның принциптері, мысалы білімнің шектеулілігін мойындау, оның кейінгі шығармаларында көрінеді. Жалпы семантика институтының ойдан шығарылған нұсқасы Жан-Люк Годар режиссерлік еткен 1965 жылғы француздық ғылыми фантастикалық фильмі «Альфавильде» пайда болады. 1971 жылы Нью-Йорк университетінің медиа-экология бағдарламасын құрған Нил Постман 1976-1986 жылдар аралығында «ETC. : Жалпы семантиканы қарастыру» журналын басқарды. Постманның шәкірті Лэнс Страйт, Медиа-экология қауымдастығының негізін қойған, 2007-2010 жылдар аралығында Жалпы семантика институтының атқарушы директоры болып қызмет етті. Чарльз Вейнгартнермен бірге Нил Постман «Оқыту – бұзықшыл әрекет» (Delacorte, 1969) еңбегінде жалпы семантиканы кіріспелік талдауға енгізді. Атап айтқанда, олар жалпы семантика Постман мен Вейнгартнердің «Уорф-Сапир гипотезасы» деп атаған нәрсеге сәйкес келеді деп мәлімдеді, яғни тәжірибені сипаттау үшін қолданылатын тіл біз осы тәжірибені қабылдау және түсіну әдісімізді қалыптастырады; яғни тіл адамдардың ойлау жолын қалыптастырады. («Уорф-Сапир гипотезасы» Лингвистикалық салыстырмалылық деп те аталады.)

Қарым-қатынас кітаптары

Аң-сезімнің өнері; Жалпы семантика бойынша оқулық, Дубук, Айова: W. C. Brown Co., 1966, 1973, 1978; Гэри Дэвид (жалпы семантика), 1996. Ақымақ сөз, ақымақ сөз: қалай сөйлеу тәсілімізбен өзімізге зиян келтіреміз және оны қалай тоқтатуға болады, Нил Постман, Delacorte Press, 1976. Постманның барлық кітаптары оның Жалпы семантиканы зерттеуінен (Постман 1976 жылдан 1986 жылға дейін ETC редакторы болды) туындайды, бірақ бұл кітап тілді ойлау құралы ретінде қолдану және дұрыс қолданбау туралы оның ең нақты және егжей-тегжейлі түсініктемесі болып табылады. Адам істерінде саналылықты дамыту, Сьюзан Пресби Кодиш және Роберт П. Холстон редакциялаған, Greenwood Press, Westport Connecticut, 1998, Хофстра университеті. Жалпы семантика тақырыбындағы мақалалар жинағы. Өзіңді саналы ете гөр: Жалпы семантиканың ерекше ақыл-ойымен өмір сүру, үшінші басылым. Брюс И. Кодиш және Сьюзан Пресби Кодиш. Пасадена, Калифорния: Extensional Publishing, 2011. Психотерапиядағы Жалпы семантика: терапияға көмектесетін әдістер туралы таңдалған жазбалар, Изабель Каро және Шарлотта Шухардт Рид редакциялаған, Жалпы семантика институты, 2002. Адамның іс-әрекетіндегі тілдік әдеттер; Ирвинг Дж. Лидің "Жалпы семантикаға кіріспе" кітабы, Harper and Brothers, 1941. Әлі де Жалпы семантика институтынан басылып шығуда. Хаякавамен салыстыратын деңгейде. Даналық және ақымақтық тілі; Ирвинг Дж. Ли редакциялаған семантикадағы негізгі оқулар, Harper and Row, 1949. (шамамен 2000 жылға дейін) Халықаралық Жалпы семантика қоғамынан (қазір Жалпы семантика институтымен біріктірілген) басылып шықты. Жалпы семантикадағы тілдік тақырыптарға қатысты әртүрлі авторлардың очерктері мен қысқа үзінділерінен құрылған іріктеме, тек автордың өзінен басқа. "Ален Уокер Ридтің "Абсолютизмдерді жою арқылы тілдік түзету". Американың Семиотика қоғамының тоғызыншы жылдық мәжілісінде ұсынылған мақала, Блумингтон, Индиана, 13 қазан 1984. ETC: Жалпы семантикаға шолу. V42n1, 1985 жылғы көктем, 7-12 беттер. Өзгеріспен өмір сүру, Венделл Джонсон, Harper Collins, 1972. Математикалық семантика: сандарды түсінікті ету, Эдвард Макнил, HarperCollins, 1994. Penguin paperback, 1995. Жалпы семантиканы сандық біліммен (Джон Аллен Паулос кітаптарының үлгісімен) және қарапайым статистикалық және математикалық модельдеумен үйлестіреді, Макнилдің әуе тасымалы кеңесшісі ретіндегі жұмысына әсер еткен. Статистикалық жағдайларда жалғыз мысалмен ойлаудың қателігін талқылайды. Операциялық философия: білім мен іс-қимылды біріктіру, Анатоль Рапопорт, Нью-Йорк: Wiley (1953, 1965). Күйреудегі адамдар: жеке бейімделудің семантикасы, Венделл Джонсон, 1946 – әлі де Жалпы семантика институтынан басылып шығуда. Жалпы семантиканы психотерапияға қолдану туралы көреген кітап; Ричард Бандлер мен Джон Гриндердің Нейролингвистикалық бағдарламалауды қалыптастыруына әсер еткені анықталды. Семантика, Анатоль Рапопорт, Crowell, 1975. Хаякава, Ли және Постман сияқты жалпы семантиканы, сондай-ақ техникалық (математикалық және философиялық) материалды қамтиды. Құнды шолу. Рапопорттың "Certainties and Doubts: A Philosophy of Life" (Black Rose Books, 2000) автобиографиясы Жалпы семантика қозғалысының тарихының кейбір аспектілерін оның көзқарасынан көрсетеді. Сіздің ең қызықты тыңдаушыңыз, Венделл Джонсон, Harper, 1956. Әрине, сіздің ең қызықты тыңдаушыңыз – өзіңіз. "Күйреудегі адамдар" кітабындағы сияқты материал, бірақ әлдеқайда қысқа.

Қатысушы ғылыми мақалалар

Брамвелл, Р. Д. (1981). Көпмәдениеттіліктің семантикасы: оқу бағдарламасының жаңа элементі. Канаданың білім беру журналы, 6-том, № 2 (1981), 92–101-беттер. Кларк, Р. А. (1948). Өнер біліміндегі жалпы семантика. Мектеп шолуы, 56-том, № 10 (1948 ж., желтоқсан), 600–605-беттер. Чишолм, Ф. П. (1943). Жалпы семантика туралы кейбір қате түсініктер. Колледж ағылшын тілі, 4-том, № 7 (1943 ж., сәуір), 412–416-беттер. Гликсберг, К. И. (1946). Жалпы семантика және адам туралы ғылым. Ғылыми айлық, 62-том, № 5 (1946 ж., мамыр), 440–446-беттер. Хэлли, П. П. (1952). Жалпы семантиканы сынға алу. Колледж ағылшын тілі, 14-том, № 1 (1952 ж., қазан), 17–23-беттер. Хассельрис, П. (1991). Перл-Харбордан Уотергейтке, Кувейтке дейін: «Тіл – ойлау мен іс-әрекетте». Англиялық журнал, 80-том, № 2 (1991 ж., ақпан), 28–35-беттер. Хаякава, С. И. (1939). Жалпы семантика және пропаганда. Қоғамдық пікір тоқсаны, 3-том, № 2 (1939 ж., сәуір), 197–208-беттер. Кеньон, Р. Э. (1988). Тұлғасыз тілдердің мүмкін еместігі. Жалпы семантика бюллетені, № 55 (1990), 43–52-беттер. Кеньон, Р. Э. (1993). E prime: Рух және әріп. Etc.: Жалпы семантиканы шолу, 49-том, № 2 (1992 ж., жаз), 185–188-беттер. Крон, Ф. Б. (1985). Бизнес этикасын оқытуға жалпы семантикалық көзқарас. Бизнес коммуникация журналы, 22-том, 3-шыққан нөмір (1985 ж., жаз), 59–66-беттер. Майми, П. (1956). Аудармадағы жалпы ұғымдар немесе заңдар. Заманауи тілдер журналы, 40-том, № 1 (1956 ж., қаңтар), 13–21-беттер. О’Брайен, П. М. (1972). Жалпы семантиканың сезамдық жері. Англиялық журнал, 61-том, № 2 (1972 ж., ақпан), 281–301-беттер. Рапапорт, У. Дж. (1995). Түсінуді түсіну: синтаксистік семантика және есептеулік таным. Философиялық перспективалар, 9-том, АИ, Коннективизм және философиялық психология (1995), 49–88-беттер. Торндайк, Э. Л. (1946). Семантика психологиясы. Американдық психология журналы, 59-том, № 4 (1946 ж., қазан), 613–632-беттер. Уитворт, Р. (1991). Кез келген жағдайға арналған кітап: жалпы семантиканы оқыту бойынша іс-шаралар. Англиялық журнал, 80-том, № 2 (1991 ж., ақпан), 50–54-беттер. Янгрен, У. Х. (1968). Жалпы семантика және мағына ғылымы. Колледж ағылшын тілі, 29-том, № 4 (1968 ж., қаңтар), 253–285-беттер.