Кіріспе

Магниттелу қабілеті

магниттік тұрақты

Электромагнетизмде өткізгіштік – материалға сыртқы магнит өрісі әсер еткен кезде туындайтын магниттелу шамасы. Өткізгіштік әдетте грек әрпі μ (курсивпен) арқылы белгіленеді. Бұл материалдағы магниттік индукцияның магниттеу өрісіне қатынасы. Термин 1872 жылы Уильям Томсон, 1-ші Келвин бароны тарапынан ұсынылған, ал 1885 жылы Оливер Хевисайд оны диэлектрлік тұрақтымен бірге қолданды. Өткізгіштіктің кері шамасы – магниттік релюктивитет. СИ жүйесінде өткізгіштік Генри метрге (H/m) немесе теңдесінен, Ньютон ампердің квадратына (N/A2) дейін өлшенді. Өткізгіштік тұрақтысы μ0, магниттік тұрақты немесе бос кеңістіктің өткізгіштігі деп те аталады, бұл классикалық вакуумде магнит өрісін құру кезінде магниттік индукция мен магниттеу күші арасындағы пропорционалдық. Материалдардың тікелей байланысты қасиеттерінің бірі – магниттік сезімталдық, бұл қолданылатын магнит өрісіне жауап ретінде материалдың магниттелу дәрежесін көрсететін өлшемсіз пропорционалдық коэффициент.

Диамагнетизм

Диамагнетизм – сыртқы магнит өрісіне қарсы магнит өрісін тудыратын, соның салдарынан итергіш күш пайда болатын дененің қасиеті. Атап айтқанда, сыртқы магнит өрісі атом ядросының маңындағы электрондардың орбиталық қозғалысын өзгертеді, осылайша магниттік диполь моменті сыртқы өріске қарама-қарсы бағытта өзгереді. Диамагниттер – магниттік өтімділігі μ0-ден кем (қатысымдық өтімділігі 1-ден кем) материалдар. Осының нәтижесінде диамагнетизм – заттың сыртқы магнит өрісі қолданылғанда ғана байқалатын магнетизмнің бір түрі. Көптеген материалдарда бұл әсер көбінесе өте әлсіз болады, бірақ суперөткізгіштерде күшті әсер етеді.

Парамагнетизм

Парамагнетизм – сыртқы магнит өрісі қолданылғанда ғана пайда болатын магнетизм түрі. Парамагниттік материалдар магнит өрістеріне тартылады, сондықтан олардың салыстырмалы магниттік өткізгіштігі бірден асады (әйтпесе, оң магниттік қабылдағыштыққа ие). Қолданған өріс тудырған магниттік момент өріс күшіне пропорционалды және өте әлсіз болады. Әдетте, осы әсерді анықтау үшін жоғары сезімталдығы бар талдау тепе-теңдігі қажет. Ферромагнетизмнен айырмашылығы, парамагнетизм сыртқы магнит өрісі болмағанда магниттелуін сақтап тұра алмайды, себебі жылулық қозғалыс спиндерді ретсіз бағыттауға себеп болады. Сондықтан, қолданған өріс алынғанда жалпы магниттелу нөлге дейін төмендейді. Өріс болған кезде де, аз ғана магниттелу туындайды, өйткені өріспен бағытталатын спиндердің ғана шағын бөлігі болады. Бұл бөлік өріс күшіне пропорционалды, және осы сызықтық тәуелділікті түсіндіреді. Ферромагнетизмде байқалатын тартылыс сызықтық емес және әлдеқайда күшті, сондықтан оны, мысалы, тоңазытқыштағы магниттерде оңай көруге болады.