Кіріспе

Ерлер басқа ерлерге тартылады. Гей ерлер – еркек гомосексуалдары. Кейбір бисексуал және гоморомантикалық ерлер гей ретінде екі рет танылуы мүмкін, сондай-ақ көптеген гейлер өзін квир деп санайды. Гей ерлерді тарихи түрде «инверттер» және «ураниандар» деп атаған. Гей ерлер әлемнің көп бөлігінде, әсіресе Азия мен Африканың көп бөлігінде маңызды кемсітушілікке тап болады. АҚШ-та көптеген гей ерлер күнделікті өмірінде кемсітушілікке ұшырайды, бірақ Apple компаниясының бас директоры Тим Кук сияқты, сондай-ақ Габриэль Аттал (Франция), Ксавье Беттель (Люксембург), Эдгарс Ринкевичс (Латвия) және Лео Варадкар (Ирландия) сияқты мемлекет басшылары мен үкімет басшылары ұлттық деңгейде жетістікке және танымалдылыққа жеткен. ЛГБТ ұйымдары мен стильдік нұсқаулар бір жынысты адамдарға ғана тартылған барлық адамдарды сипаттау үшін «гей» сөзін қолдануды ұсынады, ал «лесбиянка» әйел гомосексуалдарын, ал «гей ерлер» – еркек гомосексуалдарын білдіреді.

Ерлер гомосексуализмі әлем тарихында

Кейбір ғалымдар "гомосексуализм" және "гей" терминдері ежелгі мәдениеттердегі ерлерге қатысты қолданылғанда мәселелі деп санайды, себебі, мысалы, гректер мен римдіктерде қазіргі "гомосексуализм" ұғымымен бірдей семантикалық ауқымды қамтитын бірде-бір сөз болған жоқ. Сонымен қатар, уақыт пен орынға байланысты әртүрлі жыныстық тәжірибелер болған. Ыбырайым діндерінің ықпалындағы мәдениеттерде заң мен шіркеу содомияны құдайға қарсы немесе табиғатқа қарсы қылмыс деп белгіледі. Дегенмен, еркектер арасындағы анальдық қатынасты айыптау христиандық сенімдерге дейін жетеді. Христиандық тарихының көп бөлігінде көптеген христиан діншілері мен конфессиялары гомосексуалистік мінез-құлықты immoral немесе күнәлі деп санады. Сократ, лорд Байрон, II Эдвард және Адриан сияқты тарихи тұлғаларға "гей" немесе "бисексуал" сияқты терминдер қолданылған. Кейбір ғалымдар, мысалы Мишель Фуко, мұны олардың заманына жат, қазіргі жыныстық құрылымды анахронистік түрде енгізу қаупі деп есептейді, бірақ басқа ғалымдар бұған қарсы тұрады. VI немесе VII ғасырға жататын Ашмоле пергаменті AN 1981.940 копт тілінде ерлер арасындағы махаббат сиқырының жалғыз мысалын ұсынады. Шамамен 1240 жылы Египеттік христиан жазушысы Абуль Фадаил ибн әл-Ассал "Фета Нагаст" деп аталатын заң кодексін жинақтады. Гиз тілінде жазылған Ибн әл-Ассал өзінің заңдарын апостол жазушыларынан және Византия империясының бұрынғы заңдарынан алған. "Фета Нагаст" екі бөлімнен тұрады: біріншісі шіркеу иерархиясы мен қасиетті рәсімдерге, екіншісі діндарларға, азаматтық басқаруға, мысалы отбасылық құқыққа қатысты. 1960 жылы үкімет Эфиопияның азаматтық кодексін қабылдағанда, "Фета Нагаст" кодекстеу комиссиясына шабыт бергендігін айтты. Соңғы кезде Африканың еуропалық отарлауы антисодомиялық заңдардың енгізілуіне әкелді және Африка елдерінде гейлерге қарсы қатаң заңдардың болуының басты себебі осы деп саналады. Африкада үш ел немесе юрисдикция гейлерге өлім жазасын тағайындады. Олар Мавритания және Нигерия мен Джубаландтың бірнеше аймақтарын қамтиды.

Америка

Батыс емес көптеген мәдениеттердегідей, Колумбқа дейінгі мәдениеттерге батыстың жыныстық бағдары туралы ұғымдардың қаншалықты дәрежеде қатысты екенін анықтау қиын. Латын Америкасының Колумбтан бұрынғы көптеген өркениеттерінде, мысалы ацтектер, майялар, кечуалар, мочелер, сапотектер, инкалар және Бразилияның тупинамбаларында ерлер арасындағы гомоэротикалық жыныстық қатынастардың куәліктері табылды. Шындығында, ацтек мифологиясында Хочипилли құдайы гейлер мен еркектердің жыныстық қызметін ұсынатындардың символы болған. Испан конкистадорлары жергілікті ерлердің арасында ашық түрде содомия жасалғанын көргенде қорқыныш білдіріп, оны олардың төмендігінің дәлелі ретінде қарастырды. Конкистадорлар жергілікті халықты жабайылар ретінде көрсету үшін содомия туралы көп айтты, осылайша өздерінің жаулап алуын және христиан дініне мәжбүрлеп көшуді ақтады. Конкистадорлардың күші мен ықпалының артуы салдарынан, көптеген жергілікті басшылар гомосексуалистік әрекеттерді айыптауға бастады. Еуропалық отарлаудан кейінгі кезеңде гомосексуализмді Инквизиция қудалады, кейде содомия айыбы бойынша өлім жазасына кесілді, ал бұл практика құпияға толы болды. Көптеген гомосексуалдар сыртқы түрін сақтау үшін гетеросексуалдық некеге тұрды, ал кейбіреулері қоғамдық назардан қашу үшін дін қызметкерлеріне жүгінді. Мексика Инквизициясы кезінде бірнеше шағымдардан кейін, билік органдары 1658 жылы гомосексуализм күдігімен 123 адамды қамауға алды. Көптеген адамдар қашып кетсе де, Корольдік қылмыстық соты әртүрлі әлеуметтік және этникалық топтардан шыққан он төрт адамды 1497 жылы католик Изабелла қабылдаған заңға сәйкес, көпшілік алдында өртеп өлтіруге үкім шығарды. Үкімдер бір күні, 1658 жылдың 6 қарашасында орындалды. Осы сот процестерінің және 1660, 1673 және 1687 жылдардағы оқиғалардың жазбалары Мексика қаласы, сол кездегі көптеген басқа ірі қалалар сияқты, белсенді қылмыстық әлемге ие болғанын көрсетеді.

Шығыс Азия

Шығыс Азияда ерлер арасындағы бір жынысты қатынастар ең ерте заманнан-ақ белгілі болған. Қытайда гомосексуализм, "кесілген персик құмарлығы" және басқа да түрлі эвфемизмдермен аталып, шамамен б.з.д. 600 жылдан бері жазылған. Қытай әдебиетінің көптеген танымал туындыларында еркектер арасындағы гомосексуализм туралы айтылған. "Қызыл бөлме арманы" атты классикалық романнан көрініп тұратын бір жынысты сүйіспеншілік пен жыныстық қарым-қатынастар, сол дәуірдегі гетеросексуалдық махаббат оқиғаларымен бірдей дәрежеде таныс көрінеді. Конфуциандық, негізінен әлеуметтік және саяси философия болғандықтан, гомосексуализмге де, гетеросексуализмге де аз көңіл бөлген. Мин әулеті әдебиетінде, мысалы, "Бьян Эр Чай" (弁而釵/弁而钗) еңбектерінде ерлер арасындағы гомосексуалды қарым-қатынастар гетеросексуалды қарым-қатынастардан гөрі әлдеқайда әдемі және "ұштас" деп сипатталған. Лю Сун әулетінің ғалымы Ван Шунудың жазбаларында, 3 ғасырдың соңында Қытайда гомосексуализм гетеросексуализммен бірдей кең таралғаны айтылған. Қытайда еркектер арасындағы гомосексуализмге қарсылық орта ғасырлық Тан әулеті (618–907) тұсында басталған, бұл христиандық және исламдық құндылықтардың күшеюімен байланысты, бірақ Цин әулеті мен Қытай Республикасының батыстық үлгіде дамуына дейін толыққанды қалыптаспады.

Классикалық кезең

Батыстың ертедегі бір жынысты ерлер арасындағы қарым-қатынас туралы құжаттары (әдеби шығармалар, өнер туындылары және мифографиялық материалдар түрінде) ежелгі Грекиядан бастау алады. Бұл қарым-қатынастар "қалыпты" ерлер мен олардың жас ер сүйіктілері арасында шектелген. Дегенмен, ересектер арасындағы қарым-қатынас Көне грек мәдениетінде көбінесе тыйым салынған деп есептелді. Грек қоғамында ересек еркектің еркектігін дамытудың маңыздылығы және пассивті серік болудың әйелдендіретін әсері ескеріле отырып, тең әлеуметтік статустағы ересек ерлер арасындағы қарым-қатынастар өте қиындық тудыратын және көбінесе әлеуметтік стигмамен байланысты болды. Алайда, бұл стигма қарым-қатынастағы пассивті серікке ғана қатысты. Қазіргі пікір бойынша, ересек жасқа жеткеннен кейін пассивті жыныстық рөлді қабылдаған грек еркектері – олар педерастикалық қарым-қатынастарда кері рөл атқарып, белсенді және үстем мүшеге айналуға тиіс болғандықтан – осылайша өздерін әйелдендірген немесе "әйелге айналдырған". Аристофанның пьесаларында осы пассивті адамдарды қынжырлап мазақтайтын және оларға қоғам тарапынан төгілген әлеуметтік қорлық пен ұяттың ("атимия") түрін көрсететін көптеген дәлелдер бар. Кейбір ғалымдар ежелгі әдебиетте, мысалы, "Илиада"дағы Ахилл мен Патроклдың еркектер арасындағы махаббатының мысалдары бар деседі. Ежелгі Римде жас ерлердің денелері ерлердің жыныстық назарына шоғырланды, бірақ қарым-қатынастар ересек еркектер мен құлдар немесе босатылған жастар арасында, олар жыныстық қатынаста қабылдаушы рөл атқарды. Гелленофил император Адриан Антиноспен болған қарым-қатынасымен танымал, бірақ христиан императоры Теодосий I 6 тамызда 390 жылы пассивті еркектерді тірідей өртеу туралы заң шығарды.

Қайта өрлеу дәуірі

Қайта өрлеу дәуірінде Солтүстік Италияның бай қалалары – әсіресе Флоренция мен Венеция – бір жынысты махаббаттың кең таралғанымен мәшһүр болды, оны ерлер халқының қатты бөлігі жасады және бұл қарым-қатынастар Грекия мен Римнің классикалық үлгісімен салынды. Бірақ, ерлердің көп бөлігі бір жынысты қатынастарға түсіп жатқан кезде, билік, түнгі сот офицерлерінің басшылығымен, осы халықтың үлкен бөлігін соттап, айыппұл салып, түрмеге жапты. 13 ғасырдың екінші жартысынан бастап, Еуропаның көп бөлігінде ерлердің гомосексуализміне өлім жазасы берілді. Король Джеймс I және Букингем герцогы сияқты қоғамда танымал тұлғалардың қарым-қатынастары мәселені айқын көрсетті, тіпті анонимді түрде жазылған көше парақшаларында да: «Әлем өзгерді, мен қалай екенін білмеймін, себебі енді ерлер әйелдерді емес, ерлерді сүйеді; Джеймс Бірінші және Букингем туралы: Рас, ол әйелінің құшағынан қашып, сүйікті Ганимедін құшақтауға ұмтылды» (Mundus Foppensis, немесе The Fop Display’d, 1691).

Таяу Шығыс

Ежелгі Шумерде гала деп аталатын дін қызметкерлері Инанна құдайының ғибадатханаларында жұмыс істеді, онда олар азағы мен жоқтау айту рәсімдерін орындады. Гала әйелдердің есімдерін қабылдап, дәстүрлі түрде әйелдерге ғана арналған эме саль диалектісінде сөйледі және гомосексуалды қатынасқа түскендіктері айтылады. Шумер жазуында гала белгісі "мүше" және "анус" белгілерінің біріктірілген түрі болды. "Сиырлы сөздер жинағы" кітабында ер адамның әйелге, әйелдің ер адамға, сондай-ақ ер адамның ер адамға деген махаббатын тең дәрежеде қолдайтын дұғалар кездеседі.

Қазіргі Батыс тарихындағы гейлер

Гей сөзін "гомосексуал" еркек деген мағынада қолдану алғаш рет оның проституцияға қатысты қолданылуының кеңейтілуі ретінде пайда болды: "гей жігіт" – еркек клиенттерге қызмет көрсететін жас жігіт немесе жасөспірім. Сол сияқты, "гей мысық" – ескі босқынның шәкірті болған, оған қорғау мен тәрбие үшін жыныстық және басқа да қызметтер ұсынған жас жігіт. Гомосексуализмге қатысты қолданыс та сөздің жыныстық тұрғыдан "шексіздікке" байланысты мағынасының кеңейтілуі болды, бұл әдеттегі жыныстық нормалардан бас тартуға дайындықты білдірді. 1889 жылы сотта проститутка Джон Саул: "Мен кейде түрлі гей адамдарға жұмыс істеймін" деді. "Сүйкімді бейбі" (1938) – гомосексуализмге сілтеме жасайтын "гей" сөзін қолданған алғашқы фильм. Фильмде Кэри Грант кейіпкерінің киімдері тазалауға жіберілгенде, ол әйелдің қауырсынмен әшекейленген халатын киюге мәжбүр болады. Басқа кейіпкер оның халаты туралы сұрағанда, ол: "Мен кенеттен гей болып кеттім!" деп жауап береді. Бұл фильмде трансвеститизм туралы айтылған сөз көптеген көрермендерге әлі таныс емес болғандықтан, бұл сөзді "Мен жай ғана көңіл көтеруге шешім қабылдадым" деп түсіндіруге болады. 1950 жылы "гей" сөзін еркек гомосексуалдар өздерін сипаттау үшін қолданған ең ерте жазбаны Альфред А. Гросс, Джордж В. Генри қорының атқарушы хатшысы таба алды. 1950 жылғы маусымда шыққан "Сэр" журналында ол былай деді: "Мен әлі күнге дейін бақытты гомосексуалға кездеспедім. Олар өздерін гей деп сипаттауға бейім, бірақ бұл термин дұрыс емес. Олардың сондай адамдар жиі баратын барларға баратындардың арасындағы адамдар – мен көрген ең қайғылы адамдар."

Холокосттағы гейлер

Гейлер нацистік Холокосттың негізгі құрбандарының бірі болды. Тарихи тұрғыдан алғанда, еркектер арасындағы гомосексуализмді нацистердің қуғын-сүргініне бағытталған ең алғашқы заңдық қадам 1871 жылғы 175-ші параграф болды, бұл Германия империясының бірігуінен кейін қабылданған заң. 175-ші параграфта былай делінген: «Ер адамның еркекпен табиғи емес жыныстық акт жасауы түрмеге қамаумен жазаланады; сондай-ақ азаматтық құқығынан айыру жазасы да тағайындалуы мүмкін». Германияда 1880 жылдың 23 сәуіріне дейін заң әртүрлі түсіндірілді, содан кейін Рейхсгерхит қылмыстық гомосексуалды актілерге екі ер адамның арасындағы анальдық, оральдық немесе иық астындағы жыныстық қатынас кіретінін шешті. Одан төмен деңгейдегі әрекеттер (мысалы, сүйісу және құшақтасу) зиянсыз ойын деп есептелді. Франц Гюртнер, Рейх әділет министрі, «Ұзын пышақ түнінен» кейін заңдағы «кемшіліктерді» жою үшін 175-ші параграфты өзгертті. 1935 жылғы 175-ші параграфтың жаңа нұсқасында гомосексуализмнің «көрсетілуі» қылмыстық жауапкершілікке тартылатын қылмыс деп жарияланды. Заңдағы ең маңызды өзгеріс – еркектер арасындағы гомосексуализмнің анықтамасы «Ер адамның еркекпен табиғи емес жыныстық акт жасауынан» «Басқа еркекпен жыныстық қылмыс жасаған еркекке» ауыстырылды. Бұл заңның қолданылу аясын кеңейтіп, гомосексуализмді жыныстық акт ретінде емес, гейлерді халық тобы ретінде қуғындауға мүмкіндік берді. Екі еркек арасындағы сүйісу, өзара мастурбация және махаббат хаттары полиция үшін тұтқындауға заңды себептер болып саналды. Заңда «жыныстық қылмыс» деген анықтама берілмеген, оның мағынасы түсіндіруге қалады. 1933-1945 жылдар аралығында нацистік режим кезінде гомосексуалдығы үшін шамамен 100 000 ер адам тұтқындалды, олардың 50 000-ға жуығы сотталды. Олардың көпшілігі түрмеде жазасын өтеді, ал шамамен 5 000-15 000 адам нацистік концлагерьлерде қамалды. Рудигер Лаутманн концлагерьдегі гомосексуалдардың өлім-жітім көрсеткіші 60%-ға дейін жете алатынын айтты. Лагерьдегі гейлер өздерін ұстап алғандар тарапынан ерекше қатыгездікке ұшырады және ғалымдар гомосексуализмді «емдеу» жолын табуға тырысып, нацистік медициналық тәжірибелерге жиі қолданылды.

АҚШ-тағы СПИД дағдарысы

АИТВ/СПИД эпидемиясы қазіргі заманғы тарихта гомосексуалдар үшін ең қауіпті кезең болып саналады, ал дағдарыста қаза тапқан жас гомосексуалдардың буыны «жоғалған буын» деп аталады. Эпидемияның бастапқы кезінде бұл індет АҚШ-та ерекше ауыр болды. 1980 жылы Сан-Франциско тұрғыны Кен Хорн Капоси саркомасы (KS) диагнозымен CDC-ге тіркелді. Кейіннен ол АҚШ-тағы СПИД эпидемиясының алғашқы науқасы ретінде танылды. 1981 жылы Лоуренс Масс «Нью-Йорк жерлесі» газетінде эпидемия туралы жазған әлемдегі алғашқы журналист болды. Сол жылы CDC Лос-Анджелесте бес гомосексуалда пневмоцист пневмониясының ошағын анықтады. Келесі айда «Нью-Йорк таймс» газетінде «41 гомосексуалда сирек кездесетін қатерлі ісік анықталды» деген тақырыпта мақала жарияланды. Бұл ауру көп ұзамай «Гомосексуалдармен байланысты иммуножеткіліксіздік» (ГБИЖ) деп аталды, өйткені ол тек гомосексуалдарға ғана әсер етеді деп есептелді. 1982 жылдың маусым айында Ларри Крамер Нью-Йоркте қайтыс болған гомосексуалдарға тамақ пен қолдау көрсету үшін «Гомосексуалдар денсаулығы дағдарысы» ұйымын құрды. СПИД дағдарысының алғашқы жылдары гомосексуалдар ауруханалардағы карантин бөлімдерінде қаталдықпен ұсталды, апталар бойы байланыссыз қалды. Эпидемияның алғашқы жылдары ауру туралы көптеген қате ақпараттар тарады. Бір бөлмеде болу немесе гомосексуал ер адамға тиісу арқылы ЖИТС жұқтыруға болатыны туралы әңгімелер тарады. 1984 жылдың сәуір айында АҚШ Денсаулық сақтау және әлеуметтік қызметтер министрі Маргарет Хеклер баспасөз конференциясында американ ғалымы Роберт Галло СПИДтің ықтимал себебін – ретровирусты, адам иммуножеткіліксіздік вирусы немесе ЖИТС деп аталатын вирусты ашқанын мәлімдеді. 1985 жылдың қыркүйегінде АҚШ президенті Рональд Рейган өзінің екінші мерзімінде, әкімшілігінің медициналық зерттеулерді қаржыландырудағы жетіспеушілігі туралы сұрақтардан кейін, алғаш рет СПИД туралы ашық айтты. Төрт айдан кейін Ұлттық аллергия және инфекциялық аурулар институтының директоры Энтони Фаучи: «Бір миллион американдық вирусқа шалдыққан, ал бұл көрсеткіш 5-10 жыл ішінде кем дегенде 2 немесе 3 миллионға жетеді» деді. Гомосексуалдар, трансгендер әйелдер және бисексуалдар дағдарыстың алғашқы он жылдығында ең көп өлім-жітімге ұшырады. Белсенділер үкіметтің бұл топтардың «әлеуметтік жағымсыздығы» себепті эпидемияға салқын қарайтынын мәлімдеді. Осы салқындыққа қарсы күресу үшін Вито Руссо, Ларри Крамер және басқалар сияқты белсенділер СПИДке қарсы күреске белсенді әрекеттерге көшті, «ACT UP» сияқты ұйымдар арқылы тікелей әрекеттер ұйымдастырып, фармацевтикалық компаниялар мен мемлекеттік органдарды эпидемияға жедел ден қоюға мәжбүрледі. «ACT UP» ақырында 140 бөлімшеден тұратын халықаралық ұйымға айналды, ал СПИД дағдарысы әлемдік эпидемияға айналды. 2019 жылға қарай СПИДке байланысты асқынулар салдарынан әлем бойынша 32,7 миллион адам қаза тапты.

Африка

Африкада Біріккен Ұлттар Ұйымы және/немесе Африка Одағы мойындаған 54 мемлекет бар. Олардың 34-інде еркектердің гомосексуализмі заңмен тыйым салынған. 2015 жылғы Human Rights Watch есебінде Бенин мен Орталық Африка Республикасында еркектердің гомосексуализміне тікелей тыйым салынбағаны, бірақ екі елде де гейлерге қатысты заңдар гетеросексуалдарға қарағанда басқаша қолданылатыны айтылған. Мавританияда, Нигерияның солтүстігінде, Сомалилендте және Сомалиде еркектердің гомосексуализмі өлім жазасымен жазаланады. Сьерра-Леонеде, Танзанияда және Угандада гомосексуалистерге қатысты жыныстық қатынас жасағаны үшін өмір бойына бас бостандығынан айырылады, бірақ Сьерра-Леонеде бұл заң тұрақты түрде қолданылмайды. Нигерияда заңмен гомосексуалистердің туыстарына, жақтастарына және достарына гомосексуализмді ашық қолдауға тыйым салынған, ал ел жалпы алғанда гомосексуалистерге қатысты "қандысуық" көзқарасымен танымал. Нигерия заңдарында кез келген гетеросексуал адам "еркек гомосексуализміне қатысқан, куә болған, көмектескен немесе ынталандырған" жағдайда 10 жылға бас бостандығынан айырылуы керек делінген. Угандада АҚШ-тан келген христиан фундаменталистік ұйымдар гомосексуалистерді өлтіру туралы заңды қабылдауға қаржы жұмсады, бұл заң гомосексуалистерге өлім жазасын қарастырды. 2014 жылы бұл заң жобасы Уганда Жоғарғы сотымен конституцияға қайшы деп танылды, бірақ елде қолдауы сақталып, қайта қарастырылуда. Сахарадан оңтүстік Африканың барлық елдері арасында Оңтүстік Африка гомосексуалистерге ең либералды көзқарас танытады. 2006 жылы Оңтүстік Африка әлемде бір жынысты некелерді заңдастырған бесінші ел болды, ал Оңтүстік Африка Конституциясы гомосексуалистер мен лесбияндарға толық тең құқықтар мен қорғауды кепілдейді. Оңтүстік Африка – Африкада ЛГБТ-ге қарсы кемсітушілік конституциялық түрде тыйым салынған жалғыз ел; алайда Оңтүстік Африкадағы гомосексуалистерге қатысты әлеуметтік кемсітушілік елдің ауылдық аймақтарында сақталып келеді, онда діни дәстүрдің жоғары деңгейі әлі де зорлық-зомбылықты тудырып отыр.

Кариб теңізі

Америкада (солтүстік және оңтүстік) еркек гомосексуализмі барлық елде заңды (Гайанадан басқа). Алайда, Кариб бассейнінде тоғыз мемлекет заңнамасында "жақындық" үшін қылмыстық жаза қарастырылған. Дегенмен, Ямайкадағы лесбиянкалар әлі де жоғары деңгейде әлеуметтік ұятқа ұшырауда. Ямайка полициясы гейлерге қарсы зорлық-зомбылық және азаптау туралы хабарлаған. 2013 жылы Amnesty International «гейлер мен лесбиянкалар жыныстық бағдарына байланысты ұрылып, кесіліп, өртеліп, зорланып, атылып өлтірілген. Бұл есептер мұз айсбергінің ұшы ғана деп алаңдаймыз. Ямайкадағы көптеген гейлер мен лесбиянкалар көмек сұрау үшін билік органдарына жүгінуден қорқады» деп мәлімдеді. Осы зорлық-зомбылықтың салдарынан жүздеген гей-еркектер Ямайкадан жақсы адам құқықтары бар елдерге эмиграциялауға тырысты. 2016 жылы J Flag жүргізген сауалнама көрсеткендей, сауалнамаға қатысқандардың 88 пайызы гомосексуализмді жақтырмайды, бірақ 2018 жылдан бері кемсітуші көзқарастар аздап төмендеді. Кариб бассейнінде, әлемнің басқа да дамып келе жатқан елдеріндегідей, гомосексуалистік жекелік жиі батыстықтандырумен байланысты, сондықтан гомофобия отаршылдыққа қарсы құрал деп есептеледі. Уэйн Маршалл гей-еркектердің «Батыстың жегілген өнімдері» деп есептеліп, «осылайша отарлаудың басқа да мәдени немесе саяси формаларына қарсы тұру керек» деп жазды. Уэйн Шабба Ранкс атты ямайкалық әншінің «Dem Bow» хитін мысалға келтіреді, онда «қараларға азаттық» деп шақырумен қатар гей-еркектерді зорлықпен өлтіруге шақырылады. Маршалл бұл идеологиялық ұстанымның ирониясын атап өтеді, өйткені гомофобия еуропалық отарлаушылар арқылы колонияларға әкелінгенін көрсететін тарихи дәлелдер бар. Дегенмен, Кариб аймағының ғалымдары ямайкалық еркектердің гендерлік құрылымы үшін гей-еркектерге қарсы тұрудың маңыздылығын атап өтті. Вест-Индия университетінің антропология профессоры Кингсли Рагашанти Стюарт былай деп жазады: «Егер сіз ямайкалық еркекті гомосексуал деп атасаңыз, ол бірден зорлық-зомбылыққа ұшырайды. Бұл ямайкалық еркекке айтуға болатын ең жаман қорлық». Стюарт гомофобия Кариб қоғамына тілдің ең кішкентай деңгейінде де әсер ететінін жазады. Ол қалалық жастардың тілі туралы былай дейді: «Егер сіз: «Осы жерге қайтып кел» десеңіз, олар: «Жоқ, жоқ, жоқ, «қайтып кел» демеңіз» дейді. «Алға қарай кел» деу керек, өйткені артқа қайту «артқа кіру» дегенді білдіреді, осылай гей-еркектер жыныстық қатынас жасайды». Тәуелсіз БАҚ және адам құқықтары жөніндегі ұйымдар гей-еркектердің Чечнядағы жасырын лагерьлерге жіберіліп жатқанын хабарлады, бір куәгер оны «жабық түрме, оның бар екендігі ресми түрде ешкімге белгілі емес» деп сипаттады. Кейбір гей-еркектер аймақтан қашуға тырысты, бірақ Ресей полициясы ұстап, Чечняға қайтарып жіберді. Түрме қызметкерлері айыпталған гей-еркектерді лагерьлерден босатып жібергені туралы хабарлар пайда болды, олардың отбасылары оларды өлтіретініне кепілдік бергеннен кейін (кем дегенде бір адамның отбасына оралғаннан кейін қайтыс болғаны туралы куәгерлер мәлімдеді). 2021 жылға қарай, Чечнядағы жағдай гей-еркектер үшін нашарлауда. Шығыс Еуропаның басқа елдерінде гей-еркектердің құқықтары нашарлауда. Польша президенті Анджей Дуда мектептерде гейлер туралы сабақ беруге тыйым салуға, бір жынысты некелер мен бала асырап алуға тыйым салуға және «ЛГБТ-сыз аймақтарды» құруға уәде берді. 2017 жылы Pew Research Center жүргізген сауалнама көрсеткендей, Шығыс Еуропа мен бұрынғы КСРО мемлекеттеріндегі православиелік христиандардың көпшілігі гомосексуализмді «қоғамда қабылдамауы керек» деп санайды; Грециядағы православиелік христиандардың 45% және АҚШ-тағы 31% бірдей жауап берді.

Оңтүстік-Батыс Азия және Солтүстік Африка

Оңтүстік-Батыс Азия және Солтүстік Африкада гомосексуал ерлер әлемдегі ең қатал және жаулы заңдармен бетпе-бет келеді. 18 "Орта Шығыс" елдің 10-ында ерлер арасындағы жыныстық қатынас тікелей тыйым салынған және 6-ында өлім жазасымен жазаланады. Ғалымдардың пікірінше, ислами фундаментализмге ұмтылыстың күшеюі гомосексуал ерлерге қарсы зорлық-зомбылықтың өсуіне күшті әсер етті. Барлық бір жынысты қатынастар Бахрейнде, Кипрде, Батыс жағалауда, Түркияда, Ливанда, Израильде, Иорданияда және Иракта заңды, бірақ еркек гомосексуализмі Сирияда, Оманда, Катарда, Кувейтте және Египетте заңсыз және түрме жазасымен қудаланады. Израиль ЛГБТ құқықтары және тіркелмеген бірге тұруды мойындау тұрғысынан ең прогрессивті ел; алайда, Сара Шульман және Джейсон Ричи сияқты ғалымдар оны "розовый отмывка" (pinkwashing) жасағаны үшін сынады. Елде бір жынысты некелер заңды емес болғанымен, басқа елдерде жасалған бір жынысты некелерді мойындау және тіркеуге қатысты қоғамдық қолдау бар. Біріккен Араб Эмираттарында, Сауд Арабиясында, Иранда және Катарда ерлер арасындағы бір жынысты қатынас өлім жазасымен жазаланады. Газа секторында және Йеменде еркек гомосексуализміне жасалған жаза, жасалған әрекетке байланысты өлім жазасы мен түрме жазасы арасында өзгереді. 2018 жылы Пью зерттеу орталығы аймақта жүргізген трансұлттық сауалнама көрсеткендей, сауалнамаға қатысқан адамдардың 80% гомосексуализмді "моральдық тұрғыдан қабылдауға болмайтындықтан" санады, бірақ кейбір сарапшылар гейлердің құқықтарын қолдайтындардың нақты саны қорқыныш пен жазадан қаулығаны үшін белгісіз деп санайды.

Жоғары сән

ХХ ғасырдың басынан бері гей ерлер, ашық та, жасырын да әлемдегі ең ықпалды сәндік дизайнерлер ретінде жұмыс істеді және ең маңызды сән үйлерін құрды. Кристобаль Баленсиага (ту. 1895), Balenciaga брендін құрған, гей болған, бірақ өмірінің соңына дейін өз жыныстық бағдары туралы жеке өмірде сақтады. Оның ұзақ жылдар бойы серіктесі болған франко-поляк миллионері Владцио Жаворовски д'Атенвилл, оған сән үйін ашу үшін қаржылық қолдау қорын ұйымдастырды. Д'Атенвилл қайтыс болғаннан кейін, Баленсиаганың келесі коллекциясы оның қазасын жоқтап, толығымен қара түсте жасалды. Француз сәндік дизайнері Кристиан Диор (ту. 1905) – ХХ ғасырдың тағы бір өте ықпалды дизайнері. Диор ешқашан үйленбеген және ашық түрде гей екенін жарияламаған, алайда ол Париждегі гей мәдениетімен байланыста болғаны белгілі, ал Коко Шанель оны ешқашан әйелмен жақын қарым-қатынаста болмаған деп сипаттаған. Ив Сен-Лоран (ту. 1935), сондай-ақ ХХ ғасырдың ең көрнекті сәндік дизайнерлерінің бірі саналды, ашық гей болды; оның ұзақ жылдар бойы серіктесі Пьер Берге болды. Джанни Версаче (ту. 1946), итальяндық сәндік дизайнер және Versace брендінің негізін қалаушы, 1995 жылдың шілдесінде The Advocate журналына берген сұхбатында өзінің гей екенін ашық айтты. Версаче 1997 жылы қаза тапты. ХХ ғасырдың соңы мен ХХІ ғасырдың басында гей ерлердің жас буыны сән әлемінде танымал болды. Том Форд (ту. 1961) 2005 жылы өзінің Tom Ford атты брендін құрды және 1980 жылдары Studio 54 клубына барған кезде өзінің гей екенін түсінгенін айтты. Александр Маккуин (ту. 1969), ол да ашық гей болған, 1992 жылы өзінің Alexander McQueen брендін құрды және революциялық дизайндары үшін сәндегі дарынды дизайнер ретінде танылды. Маккуин өзінің жыныстық бағдарын алты жасында түсінгенін мәлімдеді. 2000 жылы Маккуин өзінің серіктесі, деректі фильмдер режиссері Джордж Форсайтпен Ибицадағы яхтада неке салтанатын өткізді. Маккуин 2010 жылы анасының қазасынан кейін көп ұзамай өзіне-өзі қол жұмсады. Соңғы жылдары гей ерлер әлемдегі ең ықпалды сәндің дамуына үлес қосты, олардың ішінде Джереми Скотт (ту. 1975), Джейсон Ву (ту. 1982) және Александр Ванг (ту. 1983) сияқты дизайнерлер бар.

Өнер

ХХ ғасырда гейлер Батыс әлемінің ең ықпалды және өнімді суретшілері, жазушылары және бишілері болды. АҚШ-та ғасырдың ортасында Джеймс Болдуин (1924 ж. т.) өз ұрпағының ең үздік жазушыларының бірі саналды. Оның "Джованнидің бөлмесі" (1956) атты туындысы, ерлер арасындағы сексуалдық қатынас әлі де Батыс әлемінің көп бөлігінде заңсыз болған кезде, гомосексуализм мен бисексуализмді ашық талқылады. Болдуиннің ұрпағының басқа да көрнекті суретшілері, Роберт Раушенберг (1925 ж. т.) және Джаспер Джонс (1930 ж. т.) секілділер, өздерінің сексуалдық бағдары туралы ашық айтпады, тіпті Энди Уорхол сияқты жас гей суретшілерді тым әйелдік деп қысымға алды. Нью-Йорк би өнерінде Альвин Эйли (1931 ж. т.) театр, заманауи би, балет және джазды афроамерикандық мәдениетпен үйлестірді, ал оның хореографиялық шедеврi – «Аян» әлемдегі ең танымал және жиі қойылатын балеттердің бірі ретінде танылды. Эйли өмірінің көп бөлігін жасырын өтті және 58 жасында ЖИТС-ке байланысты аурудан қайтыс болды. Дэвид Хокни (1937 ж. т.), «Үнсіз буынның» тағы бір көрнекті суретшісі, 1960 жылдардағы поп-арт қозғалысына зор үлес қосты және ХХ ғасырдың ең ықпалды британдық суретшілерінің бірі саналады. Ол өмірінің көп бөлігінде ашық гей болды. «Бұм буын» мен «X буын» өкілдерінің ең ықпалды гей және бисексуал суретшілерінің көптегені, Карлос Алмараз (1941 ж. т.), Роберт Мапплторп (1946 ж. т.), Феликс Гонсалес Торрес (1957 ж. т.) және Кит Харинг (1958 ж. т.) сияқты, АИТС дағдарысы кезінде ерте жаста қайтыс болды. АИТС дағдарысының өнері көбінесе саяси болды және АҚШ үкіметін сынады, сонымен қатар «қорқынышқа толы, ашулы, қорқақ және қарсыласатын» сипаттамалармен сипатталды. АИТС/СПИД эпидемиясынан кейін гейлер мен басқа да квир суретшілер «Жаңа квир кино» деп аталатын эксперименттік киноның жаңа түрін жасады. Бүгінде Марк Брэдфорд, Хулио Сальгадо және Кехинде Уайли сияқты гейлер өздерінің буынының ең ықпалды суретшілерінің қатарында. Қазіргі батыс гей өнерінің көп бөлігі дене, жеке тұлға және тәжірибе тақырыптарына арналған. Батыстан тыс жерлерде гей еркектер сексуалдық қатынасын бейнелейтін өнер әлі де радикалды және табу саналады. Сингапурда, 2022 жылға дейін Қылмыстық кодекстің 377А бабы бойынша ерлер арасындағы барлық сексуалдық актілер қылмыстық қылған, гей ерлердің өнері контрмәдениет деп есептелді. Сингапурдағы гейлер жергілікті басты ақпарат құралдарында көбінесе негативті бейнеленді, ал Сингапур қоғамының осы кемсітушілікке қарсы күресу әрекеттері түрме жазасы, тыйым салу және мемлекеттік цензура қаупіне байланысты қиын болды.

Кино және медиа өнері

Америка Құрама Штаттарында Энди Уорхол квирлік тақырыптар мен актерлерді қолданып, андеграунд фильмдер түсірді. Оның туындылары квир кино өнеріне халықаралық деңгейде әсер етті. Авангард режиссер Роза фон Праунхайм 1960 жылдардың соңынан бері квир тақырыбында 100-ден астам фильм жасады, олардың кейбіреулері халықаралық тұрғыдан бағаланды. Кейбір фильмдер квир киноның маңызды туындылары саналады. Фон Праунхайм халықаралық деңгейде квир киноның иконасы ретінде танылды. Режиссер Райнер Вернер Фассбиндер "Кверель" (1982) сияқты фильмдерімен квир киносына үлкен әсер етті. Осы және басқа да режиссерлер "Броукбек Маунтин" (2005) сияқты голливудтық квир фильмдердің жолын ашты, ол миллиондаған көрерменге жетті.

Тарқату

Драг-куиндар гей-еркектердің танымал мәдениетінің маңызды бөлігі болып табылады және гей-барларда үнемі кездеседі. Драг-куиндар өнер немесе ойын-сауық мақсатында қолданылатын қойылымның бір бөлігі ретінде әйелдердің жыныстық белгілерін және жыныстық рөлдерін еліктеуге және көбінесе шамадан тыс көрсетуге тырысады. Драг-шоуларға көбінесе еріндермен синхронды билеу, билеу және тікелей ән айту кіреді. Олар драг-парадтар мен гей-парадтар, түнгі клубтар мен кабарелерде, сондай-ақ жергілікті гей-барларда өтеді. Драг-куиндар арналу деңгейі, түрі және мәдениеті бойынша әртүрлі болады, киноларда және Бродвейде ойнайтын кәсіби артистерден, мысалы, Джин Малин, Дивайн немесе Рупаул сияқты, кейде-кейде ғана драг жасауға бейім адамдарға дейін. АҚШ-та драг-болдардың гей-еркектер үшін ұзақ тарихы бар. 1869 жылы Харлемдегі Гамильтон ложасында алғашқы драг-болдар өткізілді. Бұл шаралар құпия түрде ұйымдастырылды, бірақ гей-еркектерге қауіпсіз орын екендігі туралы ақпарат тарады. 1920-30 жылдардағы гей-өмірдің гүлденуі "Пенси-құмарлығы" деп аталатын кезеңнің бір бөлігі болды. Жақында, "Париж жанып тұр" (1990) фильмі Нью-Йорк қаласының драг-бол сахнасын егжей-тегжейлі көрсетті және жас "бэтч-квинс" (цисгендер гей-еркектер), трансгендер әйелдер, драг-куиндар және буч-әйелдер тобының өмірі мен тәжірибесін бейнеледі. Шығарылғаннан бері фильм культты классикаға айналды және гей және транс қауымдастықтары үшін ұйымдастыру және академиялық құрал ретінде қызмет етеді (бірақ ол маңызды сынға ұшырады). Сонымен қатар, RuPaul's Drag Race телешоуы 2009 жылдан бері АҚШ-та эфирде және драг арқылы гей-еркектердің танымал мәдениетін балама ағымға таныстырды. Американдық түпнұсқалық сериал кейіннен Drag Race франшизасына дамыды. 2020 жылдары АҚШ-та ЛГБТ-ға қарсы наразылық толқыны "Драг паникасы" деп белгіленді. Осы наразылықтың бір бөлігі ретінде Теннесси сияқты АҚШ-тың кейбір штаттары драгтың қоғамдық өнерін қылмыстық қылды.

Лагерь

Лагерь – көбінесе гей еркектермен байланысты визуалды эстетикалық стиль. Бұл терминнің ағылшынша анықтамасы алғаш рет 1909 жылы шыққан Оксфорд ағылшын сөздігінде пайда болды: «әсемдікке құмар, асыра сілтеу, әсерлі, театрландырылған; әйелдік немесе гомосексуалдық; гомосексуалдарға қатысты, оларға тән». Бастапқы мағынасынан бастап, термин эстетикалық қасиеттерді – сұлулықты, құндылықты және талғамды – асыра сілтеу мен ирония арқылы кері қайтаруды білдіруге дамыды. Лагерьті көбінесе китчпен шатастырады және «әдемі емес» деп сипаттайды. 1964 жылы Сьюзан Сонтагтың «Лагерь туралы жазбалар» эссесінде лагерьтің негізгі элементтері: «жасандылық, жеңілтектелік, қарапайым орта таптың мақтандығы және шектен тыс артықшылық» деп көрсетілді. Соңғы жылдары гей еркектер бұл терминнен алшақтауға тырысып жатыр. 2018 жылғы сұхбатында режиссер Райан Мерфи лагерьті «гей суретшілердің амбицияларын кемсіту үшін, олардың жұмысын ерекше сала ретінде көрсету үшін қолданылатын жалпылама ұғым» деп санайтынын айтты және өзінің визуалды эстетикалық стилін «барокко» деп сипаттауды жөн көрді. Бірақ кейбір гейлер бұл терминнен алшақтағандықтан, бағытталған қоғам оны қабылдап алды. 2019 жылы Нью-Йорк Метрополитен өнер мұражайы «Лагерь туралы жазбалар» тақырыбында жыл сайынғы Мет Гала шарасын өткізді. Сол жылы мұражай «Лагерь: Мода туралы жазбалар» толық көрмесін ұсынды, онда көптеген «лагерьдік» әйелдер көйлектері қойылды. Дегенмен, драг-шоуларда және гей-парадтарда көптеген гей еркектер лагерь эстетикасын қабылдауды жалғастыруда.

Батыс бұқаралық ақпарат құралдарындағы гей ерлердің бейнелері

Көптеген танымал ойын-сауық түрлерінде гомосексуал еркектер жиырмалыққа құмар, жарқын, көзге түсетін және өткір мінезді деп стереотипті түрде бейнеленеді. Гомосексуал еркектер негізгі фильмдерде басты кейіпкерлер ретінде сирек кездеседі; олар көбінесе стереотипті қосалқы кейіпкерлер рөлін ойнайды немесе құрбан немесе жамандық жасаушы ретінде көрсетіледі. Гомосексуал еркектердің стереотипті бейнелеуіне қарамастан, 1990 жылдардан бері Queer as Folk, Queer Eye және Modern Family сияқты телешоулар гомосексуал еркектерді "қалыпты адамдар" ретінде кеңінен әлеуметтік қабылдауға ықпал етті. Дегенмен, АҚШ-та гомосексуал еркектер әлі де жиі әлеуметтік жегілгендіктің символы ретінде уағыздаушылар мен Focus on the Family сияқты ұйымдармен бейнеленеді.

Батыс бұқаралық ақпарат құралдарының тарихи бейнелері

Тарихи тұрғыдан алғанда, көптеген фильмдерде еркек гомосексуализміне қатысты жағымсыз мәтіндер кездесетін, мысалы, Альфред Хичкок фильмдерінде, оның жаулары зұлымдық пен бөтендік сезімін күшейту үшін гомосексуализмді пайдаланған. Жаңалықтар бағдарламаларында еркек гомосексуализмі туралы тікелей айтылмайтын, бірақ ол көбінесе ауру, бұрыстық немесе қылмыс ретінде бейнеленген. 1967 жылы CBC гомосексуализм туралы жаңалықтар бөлімін жариялады, алайда, бұл бөлім гей еркектер туралы жағымсыз стереотиптердің жиынтығынан ғана тұрды. 1970 жылдары батыс медиасында гей еркектердің көрінуі арта түсті, 1972 жылы ABC телеарнасының "Осы бір жаз" шоуы осының жарқын мысалы болды. Шоуда гей ер адамның отбасын тәрбиелеуі көрсетілді, және ол ерлер арасындағы нақты қарым-қатынасты көрсетпесе де, онда жағымсыз стереотиптер болған жоқ. ЖИТС дағдарысы кезінде гей еркектер туралы ақпарат жариялануы аймаққа және сол аймақтағы гей еркектерге қатысты көзқарасқа байланысты болды. Мысалы, Сан-Францискода "Сан-Франциско Хроникалы" газеті ашық гей еркекті тілші ретінде жұмысқа алып, гей еркектерге қатысты егжей-тегжейлі мақалалар жариялады. Бұл "Нью-Йорк Таймс" газетінің саясатына қарама-қайшы болды, себебі ол өз жазбаларында "гей" сөзін қолданудан бас тартып, гейлер мен лесбияндарды "гомосексуалдар" деп атады, оны клиникалық термин деп есептеді. Сондай-ақ, газет гейлерге қатысты мәселелерді ауызша және бейне түрінде жариялауды шектеді.

Қазіргі заманғы батыс медиа бейнелері

Соңғы жылдары гомосексуал еркектерді оң жағынан көрсету теледидар бағдарламаларының негізгі ағымына енді, бірақ экранда гомосексуал еркектердің әртүрлі бейнеленуінің жетіспеушілігі туралы сын да көтерілді. Альфред Мартин былай деп жазады: "Уилл мен Грейс, Секс және қала, Бауырлар мен апалар, және Қазіргі отбасы сияқты танымал телешоулар гей еркектерді жиі көрсетеді. Дегенмен, теледидардағы гей еркектердің көпшілігінің ортақ ерекшелігі – олардың көбінесе ақ нәсілді болуы". Ғалымдар теледидарда түрлі нәсілді гомосексуал еркектердің бейнеленуі көбінесе кездеспейтінін атап көрсетті.

Зорлық-зомбылық

Көп ерте жастан бастап, сексуалды және гендерлік азшылықты анықтаған ерлер физикалық және жыныстық зорлық-зомбылыққа ұшырау қаупі жоғары. Барлық сексуалдық бағдары бар ұлдардың арасында шамамен алтыдан бірі он алты жасқа толғанға дейін жыныстық зорлық-зомбылыққа ұшырайды (бірақ қолжетімді бағалаулардың диапазоны әлдеқайда кең). АҚШ-та бала кезінде жыныстық зорлық-зомбылыққа ұшыраған гей-еркектердің саны шамамен 20% құрайды. Әлем бойынша гетеросексуал ерлердің нәзік ер балаларға жыныстық зорлық көрсетуі үлкен алаңдаушылық туғызады. Өзінің нәзік бала кезіндегі тәжірибесі туралы жазған марокколық жазушы Абдельлах Таиа «Нью-Йорк Таймс» газетінде былай деп жазды: «Біздің кедей қоғамымызда мен сияқты ұлдарға не болатынын білемін; олар барлық адамның келісімімен, күйзелген ерлер үшін оңай жыныстық нысан ретінде пайдаланылатын құрбандар еді». Гей-еркектердің шамамен 26 пайызы және бисексуал еркектердің 37 пайызы жақын серіктесінен физикалық зорлық-зомбылық, зорлау немесе мазақтауға ұшырайды, ал гей-еркектердің 40 пайызы және бисексуал еркектердің 47 пайызы жыныстық зорлық-зомбылықтан басқа да жыныстық зорлық-зомбылыққа ұшыраған. Балалық шақта және ересек жастағы жыныстық зорлық-зомбылықтан зардап шегудің бұл үйлесімі гей-еркектер қауымдастығының денсаулығына елеулі әсер етеді. АҚШ, Франция және Ұлыбритания сияқты әртүрлі нәсілдік топтар бар елдерде гейлер мен бисексуалдар арасындағы жаңа ВИЧ инфекциялары жұмысшы табы мен түрлі-түсті қауымдастықтарда пропорционалды түрде жоғары болып табылады. АҚШ-та Мексика-АҚШ шекарасындағы гей Чикано және Латино ерлер арасында, сондай-ақ Оңтүстіктегі афроамерикандық ерлер арасында толыққанды ВИЧ дағдарысы бар. Оңтүстікте қара нәсілді гейлер, бисексуалдар және басқа да МСМ (еркектермен сексуалдық қатынас жасайтын еркектер) барлық афроамерикандықтар арасындағы жаңа ВИЧ диагнозының оннан алтауын құрайды. Алайда, АҚШ-та, сондай-ақ әлемнің басқа жерлерінде де бұл мәселелер ВИЧ-положительный МСМ-нің (әсіресе, бұрыннан кемтар қауымдастықтардан шыққандардың) COVID-19 пандемиясының салдарынан қатты және теңдессіз зардап шегуіне байланысты одан әрі нашарлап кетті. ВИЧ-тен басқа, жас гейлер, бисексуалдар және басқа да МСМ жыныстық денсаулыққа байланысты басқа да мәселелерге де қауіптірек. Мәжбүрлеу және презервативсіз сексуалдық мінез-құлық депрессиямен тығыз байланысты болғандықтан, жас МСМ (клиникалық депрессияға ұшырау ықтималдығы жоғары) қауіпсіз емес секс арқылы жыныстық жолмен берілетін инфекцияларға ұшырау қаупі жоғары. Сонымен қатар, депрессияның сексуалдық зорлық-зомбылық тарихымен байланысы бар, сондықтан гей-еркектер арасындағы балалық шақтағы сексуалдық зорлық-зомбылықтың жоғары деңгейі көптеген адамдарды денсаулыққа зиянды мінез-құлыққа және әдеттерге сезімтал етеді. Осы күрделі факторлардың жиынтығы нәтижесінде көптеген гейлер, бисексуалдар және МСМ жыныстық жолмен берілетін инфекциялардың, соның ішінде хламидиоз бен гонореяның жоғары деңгейін көрсетеді, ал АҚШ-та барлық бастапқы және екінші реттік сифилис жағдайларының 83% құрайды.

Психикалық денсаулық

Гей ерлердің жалпы психикалық денсаулығына қатысты маңызды мәселелер бар. АҚШ-та гейлер мен бисексуалдардың 29,3 пайызы күнделікті созылмалы психологиялық стресске ұшырайды. Шындығында, гейлер мен бисексуалдар гетеросексуал ерлерге қарағанда депрессия мен жалпы алаңдаушылыққа шалдығу ықтималдығы жоғары. Олар өз-өзіне қол жұмсауға талпынған және өз-өзіне қол жұмсаудан қайтыс болған демографиялық топтардың бірі болып табылады. Бұл көрсеткіш мемлекеттік және федералдық түрмелердегі ерлер арасында жоғары, ондағылардың 5,5 пайызы өзін гей немесе бисексуал деп атады, ал тағы 3,8 пайызы МГМ (ерлермен жыныстық қатынас жасаушылар) болып тіркелді. Халықаралық «Human Rights Watch» құқық қорғау ұйымының баяндамасында АҚШ түрмелерінде түрмедегі гей ерлерге жасалған зорлау әкімшілік тарапынан жиі қарапайымдықпен қабылданады, себебі гей еркек пен басқа еркек арасындағы кез келген жыныстық қатынас өзара келісіммен жасалған деп дұрыс емес түсінік бар.

Үйсіз қалу

Әлемдегі көптеген жас гейлер мен ЛГБТ+ жастары үшін баспанасыздық және тұрғын үйдің нашар болуы – өте маңызды мәселе. Германиядан басқа Батыс әлеміндегі ең ірі үйсіз халыққа ие АҚШ-та, тұрғын үйі жоқ ЛГБТ жастарының саны 1,6 миллионнан 2,8 миллионға дейін бағаланады. Жас гей жігіттер үшін тұрақсыз тұрғын үйдің осалдығы көптеген қауіптермен қатар жүреді; мысалы, зерттеулер көрсеткендей, үйсіз қалған жас гейлер мен жасөспірімдердің жыныстық зорлыққа ұшырау ықтималдығы, гетеросексуалдарға қарағанда жоғары. Сонымен қатар, үйсіздік тәжірибесі болған жас гейлер, бисексуалдар және басқа да MSM (17–28 жас аралығындағы) адамдардың 60%-ы ұнтақталған кокаин мен MDMA-ға, 41%-ы галлюциногендерге, ал 20%-ы героинге қол жеткізген. Дегенмен, кейбір бағалаулар бойынша, ЛГБТ қауымы АҚШ-тың үйсіз халқының 20-40%-ын құрайды.

Субкультуралар

Солтүстік Америка мен Еуропада гей еркектердің бірнеше субмәдениеттері бар, оның ішінде Твинкс, Медведьлер, Суырс, Корольдер, Спортшылар, Геймерлер және тағы басқалары. Ғалымдардың пікірінше, «гей американдық өмір салтының» бір бөлігі ретінде пайда болған бұл субмәдениеттер, белгілі бір дәрежеде, әлемдегі гей мәдениеті үшін «жаһандық үлгіге» айналды. Гей мәдениеті Үндістанда баяу дамып келе жатқанда, гейлерге қарсы «қоғамдық құндылықтар, касталық жүйе, үйленулерді ұйымдастыру, [және] ашық айтқандықтары үшін мүліктен айырылу мүмкіндігі» болғанына қарамастан, кейбір гейлер ерекше және жетілген үнді мәдениетін қалыптастыруға тырысып, сонымен қатар жаһандық гей мәдениетінің элементтерін қабылдап жатыр. Бір сұхбатта өзін Медведь (Bear) деп таныстырған үнді гей еркегі: «[Түзу адамдар] мені ауыр жүзіктер мен білезіктерде, Harley Davidson-ды айдап бара жатқан ауыр металл футболкасында көргенде, бұл үнділік гейлер туралы қалыптасқан әйелсіз бейнеге сәйкес келмейді. Мен әйелдікке қарсы емеспін, бірақ барлық гейлер де сондай емес. [Үндістанда] Медведь мәдениетін қолдау ер адамдардың ашық әңгімелеуіне және абырой үшін жасалған гетеросексуалдық некелерден қашуына көмектеседі». Қазірдің өзінде гей еркектердің дамыған қалалық қауымдастықтары бар Канадада, кейбір гей-суретшілер гей субмәдениетінің әлеуметтік қабылдануының жиі батыстың дәстүрлі тартымдылық стандарттарына қаншалықты сәйкес келетініне қарсы күресіп жатыр. «LOVED» көрмесінде Медведь қауымдастығын көрсеткен видео-суретші Майк Уайльд: «Бұқаралық ақпарат құралдары мазалаған кейбір нәрселер – семіздік, салмақ жоғалту, дене пішіні, қартаю – осы нәрселерге біз қуанғанымыз жөн. Біз үлкейеміз, қартайамыз. Оған қарсы күресіп бақытсыз болуға болады немесе оны қабылдап, өз денеңізбен өмір сүріп, оны жақсы көруге болады». АҚШ-та жас түзу еркектер жас гейлердің эстетикасын қабылдап алды және кейбіреулері оларды «өнерлі твинкс» деп атайды.

Жастық шақ

Гей жасөспірімдер, ұлдар және жас ерлер гей ерлер арасында ерекше осал топ болып табылады. Көптеген елдерде жеке басын анықтау мәселелері, қорлау және отбасылық қабылдаудың болмауы – гомосексуалдығын мойындаған жастардың басты мәселелерінің бірі. Сонымен қатар, әлем бойынша гей ұлдар мен жасөспірімдер жиі зорлық-зомбылықтың ең ауыр түрлеріне ұшырайды, оның ішінде конверсиялық терапия, отбасылық зорлық-зомбылық және басқа да физикалық тұрқықтаулар. Бұл мәселелердің гей және бисексуал жігіттердің денсаулығына зиян келтіретіні дәлелденді. АҚШ-та CDC-нің 2019 жылғы есебінде гей және бисексуал ұлдар мен жасөспірімдердің арасындағы өзіне-өзі зиян келтіру ойлары 40,4%-ға дейін жетеді. Алайда, CDC мәліметінше, ата-ананың қолдауы гей және бисексуал жастардың денсаулығын жақсартуда маңызды рөл атқарады, соның салдарынан гей жасөспірімнің: "депрессияға шалдығуы; өзіне-өзі зиян келтіруі; есірткі және алкоголь қолдануы; немесе жұқпалы ауруларға шалдығуы" ықтималдығы төмендейді. Білім берушілер үшін әртүрлі оқу бағдарламаларын енгізу және әріптестерін қолдау орындарын құру (Солтүстік Америкадағы Queer–Straight Alliance сияқты) – қорлау мен киберқорлаудың жиілігін және салдарларын азайтудың жолдары ретінде ұсынылған. Бұл шаралар, әсіресе гей және бисексуал ерлер үшін маңызды, себебі 2019 жылғы зерттеулерге сәйкес, олар мектепте (73,9%) және онлайн (30%) соңғы 30 күн ішінде қорлауға ұшыраған екінші ең көп топ (трансгендер оқушылардан кейін) болды. Инклюзивті және әртүрлі оқу бағдарламаларын енгізуге бағытталған шақыруларға қарамастан, Шотландия қазіргі уақытта мемлекеттік мектеп жүйесінде ЛГБТҚ-ны қамтитын міндетті оқу бағдарламасы бар әлемдегі жалғыз ел. Көптеген елдер ЛГБТ біліміне бөлінетін тәсіл ұсынады, ал басқалары (АҚШ-тың бірнеше штаты сияқты) гейге бейім білім беруді тікелей тыйымдайды. Гей жасөспірімдерге туындаған қиындықтарға қарамастан, зерттеулер гей жігіттердің стресс пен басқа да даму қиындықтарымен күресуге қабілеттілігін арттыратын дағдыларды дамытатынын көрсетті. Гей ұлдар мен жасөспірімдерді гетеросексуалды құрбыларымен салыстырғанда, гей деп танылған жастардың төзімділігі, өзін-өзі бағалауы және ішкі өзін-өзі бақылау деңгейі жоғары болып табылады. Сонымен қатар, гей ерлер теледидарда әке ретінде көбірек бейнеленеді (бірақ бұл бейнелер бір өлшемділігі үшін сынға ұшырайды). Көріну мен өкілдіктің осы жетістіктеріне қарамастан, гей әкелер мен олардың отбасылары туыстарынан, көршілерінен және қауымдастықтарының басқа мүшелерінен әлі де жоғары деңгейдегі кемсітушілік пен әлеуметтік қорлауға тап болады. АҚШ-та гей әкелердің үштен екісі әлеуметтік қорлауды сезінгенін, ал үштен бірі олардың балалары басқа балалардың қорлауына ұшырағанын хабарлайды. Шын мәнінде, Ұлыбританиядағы зерттеушілер гей әкелердің асырап алған балаларының ашу сезімі және ата-анаға тәуелділік деңгейі гетеросексуалды немесе лесбиянка әкелердің асырап алған балаларына қарағанда төмен екенін анықтады, сонымен қатар олардың оң көзқарасымен күресу қабілеті жоғары. Сонымен қатар, швейцариялық зерттеушілер гей әкелердің балаларының негативті эмоцияларын көрсетуіне гетеросексуалды әкелерге қарағанда аз ашуланатынын, ал гей ерлердің серіктестеріне көбірек жылылық пен ынтымақтастық танытатынын анықтады.

Жасы

Егде жастағы гейлер – гей қауымдастықтарындағы ең аз зерттелген топтардың бірі. Мексикада Vida Alegre 2019 жылы елдегі ЛГБТ+ адамдары үшін алғашқы арнаулы орталық ретінде ашылды. Орталықтың негізін қалаушы Саманта Флорестің айтуынша, жалғыздық Мексикадағы көптеген есейген гей-еркектер үшін үлкен мәселе. Ол былай дейді: "Менің алдыма есейген гей-еркектер келіп, қаншалықты бақытсыз екендерін жылап, жүректерін ашып айтады. Көбінесе олардың балалары жоқ, және көптеген отбасылары оларды жақтырмайды, сондықтан олар таңдаған отбасыларымен немесе достарымен байланысқа түруге мұқтаж." Лифшиц былай деді: "Түсіну керек нәрсе – Франциядағы осы егде жастағы гейлердің бұрынғы буыны гетеросексуалдық, буржуазиялық үлгіге қарсы бар күшімен күресті. Бүгінде некеге тұруға және бала асырап алуға құқық талап ететін жас гей жұбайлардың болуы – ескі буын гейлердің түсінгені, бірақ өздеріне қаламайтын нәрсе".

Жыныстық сәйкестік

Транс және гендерлік сәйкессіздік сезімі бар гей және бисексуал ерлер үшін гей ерлер қауымдастықтарындағы тәжірибесін қалыптастыратын ерекше жайттар бар. Канадада гей және бисексуал транс ерлер романтикалық және жыныстық серіктестер табу үшін Grindr және Tinder сияқты арнайы қолданбалар мен веб-сайттарды жиі пайдаланады. Канадалық транс ерлер жеке даму (мысалы, гендерлік өту) және әлеуметтік-тарихи өзгерістер (мысалы, транс ерлердің көрінуінің артуы және виртуалды танысу қолданбаларының дамуы) жыныстық және романтикалық мүмкіндіктерді жылдам өзгертіп жатыр деп хабарлайды. 2009 жылы New York журналына берген сұхбатында өзін квир деп таныстырған жазушы Амос Мак: «Мен өзімді педик деп қабылдаймын. Мен гейлер қауымына тартылам, және осылай өзімді көрсетемін. Мен өзіне ерекшеліктері бар жігіттерге қызығамын. Олар гей болуы міндетті емес, бірақ олар королдік сипатқа ие болуы мүмкін. Мен өнерлі королді жақсы көремін». Мак сондай-ақ ЛГБТ ер адам ретінде өмір сүру оған әйелдік жағын ашық білдіруге мүмкіндік беретінін, себебі ол енді қоғамда маскулинностьты күштеп көрсету қажеттілігін сезінбейтінін айтты. 2004 жылғы жеке эсселер жинағында бір ер адам гей транс адам ретінде өзін тану туралы былай деп жазды: «Мен гей немесе трансгендер болудың табиғи емес екенін ешқашан ойлаған емеспін. Мен әрқашан өз гендеріне, сексуалды бағдарына немесе фертильдігіне күмән келтірмейтін адамдардың ерекше екенін ойладым. Егер біреуге сырттан келген белгі керек болса, ол – адамның сексуалдығына қарсы моральдық үгім жасайтындар, оны қабылдайтындар емес».

Мүгедектік

Мүгедек гей ерлер қауымдастықтың маңызды, бірақ жеткіліксіз өкілдік етілген бөлігін құрайды. Фейнберг медицина мектебінің мәліметтері бойынша, АҚШ-тағы гейлердің 26 пайызы және бисексуалдардың 40 пайызы қандай да бір мүгеделікке тап болады. Дегенмен, мүгедектігі бар гейлер дене бітімі мен қалыпты тартымдылық стандарттарына байланысты қоғамдық күтулер салдарынан дискомфорт сезінеді. Соңғы жылдары мүгедек квир ерлер кеңінен таныла бастады, оның ішінде Райан О'Коннеллдің 2019 жылғы Netflix сериалы "Special" және жыныстық бағдары ашық америкалық модель Найл ДиМарконың онлайн танымалдылығы осыған дәлел.

Білім

АҚШ-та гомосексуал ерлер әдеттегі ерлерге қарағанда университет дипломын алу мүмкіндігі 50%-ға артық.