Кіріспе

Еуропа неолиттік шаруа үйі

Неолиттік ұзақ үй – Еуропадағы алғашқы шаруалардың б.з.д. 5000-6000 жылдарға дейін салынған ұзын, тар ағаштан жасалған тұрғын үйі. Олар алғаш рет Орталық Еуропада Линейлік қыш ыдыс мәдениеті немесе Кукутень мәдениеті сияқты ерте неолиттік мәдениеттермен байланысты пайда болды. Бұл архитектура түрі өз дәуірінде әлемдегі ең үлкен жеке тұрған құрылымды білдіреді. Археологиялық жазбаларда ұзақ үйлер көптеген аймақтар мен кезеңдерде кездеседі. Ұзақ үй – тікбұрышты құрылым, кең, ұзындығы өзгермелі, сыртқы қабырғалары ваттл және дабтан жасалған, кейде тілінген ағаштармен ауыстырылып, үш қатар тіректермен қолдау көрсетілген, қабатты шатырмен жабылған. Сыртқы қабырғалар үлкен шатырдың астында өте қысқа болған. Олар берік және массивті, көбінесе емен бағаналарынан тұрған. Дабқа қажетті қыш үйдің жанындағы шұңқайлардан қазылып алынып, кейін сақтауға пайдаланылған. Бір жағындағы қосымша тіректер екінші қабаттың ішінара болғанын көрсетеді. Кейбір Линейлік қыш ыдыс мәдениетінің үйлері 30 жылға дейін пайдаланылған. Әр үйде 20-30 адам тұруға мүмкін болған, ал ауылдар әдетте 5-8 үйден тұрған. Көбінесе, Польшадағы Ослонкидегі қазба жұмыстары кезінде қоршалған елді мекенде (б.з.д. 4300 жылға дейін, яғни, Кейінгі Линейлік қыш ыдыс мәдениеті) 30-ға жуық ұзақ үйлер табылды.

Мысалдар

Қазіргі Шотландияның Абердиншир аймағындағы Балбриди ағаш үйі осы алғашқы ағаш құрылыстардың көрнекті мысалы болып табылады. Археологиялық қазба жұмыстары нәтижесінде бастапқы құрылымның тіреу бөліктерін көрсететін сақталған ағаш тіреу қазбалары табылды. Бұл орналасқан жері стратегиялық тұрғыдан маңызды, Ди өзені бойындағы құнарлы егіс алқабында, өзендегі ежелгі стратегиялық бродыға және Ельсик Маунт деп аталатын ежелгі ағаш жолына жақын орналасқан.