Кіріспе
Вьетнам саясаткері Во Чи Конг (туған Võ Toàn; 7 тамыз 1912 – 8 қыркүйек 2011) – вьетнамдық коммунист саясаткер және 1987–1992 жылдар аралығында Вьетнам Мемлекеттік кеңесінің төрағасы (немесе Вьетнам Президенті). 1962 жылдан 1976 жылға дейін Оңтүстік Вьетнамды азат етуге арналған Ұлттық майданның тұрақты орынбасары қызметін атқарды.
Võ Chí Công (born Võ Toàn; 7 August 1912 – 8 September 2011) was a Vietnamese Communist politician, and the Chairman of the Council of State of Vietnam (Alternatively: President of Vietnam) between 1987 and 1992. He was the Standing Deputy Chairman of the National Front for the Liberation of South Vietnam from 1962 to 1976.
Ерте өмір және саяси қызмет
Võ Chí Công 1912 жылы Француз Индокитайындағы Куанг-Намда Võ Toàn деген атпен дүниеге келді. Võ Chí Công-тың әкесі Võ Nghiệm – кейін коммунистік партия мүшесі және хатшы болған патриот, Вьетнам үкіметі оны шейіт деп жариялады. Оның анасы Nguyễn Thị Thân кейін Вьетнамның "Батыр ана" атағымен марапатталды. Công патриоттық рухта тәрбиеленді және Hoàng Diệu, Trần Quý Cáp, Phan Châu Trinh және Huỳnh Thúc Kháng сияқты көрнекті тұлғалардың ықпалында өсті. Ол 1930 жылы француз отаршылдық режиміне қарсы күрескен Фан Бội Чоу және Фан Чу Тринхпен бірігіп, саяси қызметке қатысты. 1935 жылы Хо Ши Мин басқаратын Вьетнам Коммунистік партиясына қосылды және Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Виши Франциясы мен Жапон империясына қарсы вьетнамдық қарсылық қозғалысына қатысты.
Орталық Вьетнамдағы көшбасшылық қозғалысы
1941 жылдың қазан айында Во Чи Конг жаңадан құрылған Орталық партия комитетіне тағайындалды, оған Да Наньдан Фу Йенге дейінгі провинцияларды басқару міндеті жүктелді. 1942 жылдың басында француз отаршылдық үкіметі орталық провинциялардағы революциялық қозғалысты қорқытып, көптеген Орталық партияның және провинциялық лауазымды тұлғаларын тұтқындады. Ал кейбіреулері жоғары билікпен байланыс орнату үшін уақытша аймақтан шығып кетті. Во Чи Конгтың өзі Орталық Вьетнамның оңтүстік провинцияларында қалуға мәжбүр болды, содан кейін база құру үшін Да Латқа барып, жұмыс істеді. 1942 жылдың маусым айында Куанг Нам партия комитетінің хатшысы Чыонг Хоан тұтқындалып, отаршылдық үкімет тарапынан 20 жылға бас бостандығынан айырылды және Буон Ма Тхуотқа жіберілді. 1942 жылдың тамызында Во Чи Конг Кванг Нам, Хойан, Да Нанг провинциялық партия комитетін құрды, ал 1943 жылдың 16 қаңтарынан кейін үш партия бірігіп Куанг Нам партиясын құрады. Во Чи Конг жаңа Куанг Нам партиясының партия хатшысы болып сайланды. 1943 жылдың қазан айында провинциялық комиссар Цао Тиен Хайдың сатқындығы салдарынан Во Чи Конг және бірқатар провинциялық лауазымды тұлғалар, Нгуен Сак Ким және Ле Ба француз отаршылдық үкіметімен тұтқындалды. Конг өмір бойы бас бостандығынан айырылды, бірақ кейіннен Хьон-Ан зертханаларында 25 жылға дейін жазасы қысқартылып, Буон Ма Тхуотқа жер аударылды. 1945 жылдың 9 наурызында Жапония Франция Индокитайын басып алды. Вьетнамдықтарды жапон үкіметін қолдауға жұмылдыру мақсатында жапон әскері көптеген саяси тұтқындарды, соның ішінде Во Чи Конгты босатты. Босатылғаннан кейін Конг Куанг Намға оралды және Куанг Нам провинциясындағы Вьетминдің Ұлттық құтқару департаментіне, көтеріліс жетекшісі ретінде тағайындалды, француз үкіметін құлатуға дайындық жүргізді. Оның және оның серіктерінің күш-жігерінің, сондай-ақ шапшаңдықтарының нәтижесінде, 1945 жылдың 17 тамызында Хойаннан бастау алған Куанг Намда көтеріліс болды. Куанг Нам елдегі ең алғашқы үкімет құрған төрт провинцияның біріне айналды. Тамыз революциясының сәтті аяқталуынан кейін Конг Куанг Нам-Да Нангтың бас судьясы болып тағайындалды.
Вьетконгтың құрылтайшы мүшесі
Бірінші Индокитай соғысынан кейін Конг 5-ші аймақтың партия комитетінің хатшысының орынбасары болды (және 1960 жылы партияның Орталық комитетінің мүшесі болып сайланды), ал 1961 жылы Оңтүстік Вьетнамды азат ету ұлттық майданының (Вьетконг) негізін қалаушы мүшесі және төрағасының орынбасары болды. Кейіннен ол Оңтүстік Вьетнамның Орталық кеңсесінің (COSVN) хатшысының орынбасары болды және Вьетнам соғысы кезінде Оңтүстік Вьетнамдағы коммунистік партияның маңызды тұлғасы болды. 1976 жылы Вьетнамның қайта бірігуінен кейін Конг ұлттық Политбюроға енді.
Министрлік мансабы және президенттік қызмет
Политбюро мүшесі ретінде Кунг түрлі кабинеттік лауазымдарда қызмет етті, оның ішінде Балық шаруашылығы министрі (1976–1977), Ауыл шаруашылығы министрі (1977–1978) және Премьер-министрдің орынбасары (1976–1982) лауазымдарын атқарды. 1987 жылы ол Вьетнам Мемлекеттік Кеңесінің төрағасы болды (бұл Вьетнам Президентіне баламалы лауазым). 1992 жылы президенттік мерзімі аяқталғаннан кейін Кунг Вьетнам Коммунистік партиясының Орталық комитетінің кеңесшісі болды, және бұл кеңесші лауазымы 1997 жылы жойылды.
Өлім
Võ Chí Công 2011 жылы 8 қыркүйекте Хо Ши Мин қаласында 99 жасында дүниеден өтті. Вьетнам Коммунистік партиясы оның ұзақ жылға созған саяси қызметін еске алып, телеарнада мемлекеттік деңгейдегі жерлеу рәсімін ұйымдастырды.