Нгуен Кань: Оң Вьетнамның саяси және әскери қайраткері

Кіріспе

Оңтүстік Вьетнамның әскери офицері және саясаткері (1927–2013)

Нгуен Хань (8 қараша 1927 – 11 қаңтар 2013) – Оңтүстік Вьетнамның әскери офицері және Вьетнам Республикасы армиясының генералы. 1964 жылдың қаңтарынан 1965 жылдың ақпанына дейін әскери хунта басшысы болып тұрған кезеңде Оңтүстік Вьетнамның мемлекет басшысы және премьер-министрі қызметтерін атқарды. 1960 жылдан бастап 1965 жылы Оңтүстік Вьетнамнан жеңіліп, жер аударылғанға дейін көптеген, сәтті және сәтсіз төңкеріс әрекеттеріне қатысты немесе қарсы тұрды. Хань өмірінің соңғы жылдарын АҚШ-та отбасымен бірге сүргінде өткізді. 2013 жылы 85 жасында Калифорния штатының Сан-Хосе қаласында қайтыс болды.

Ерте өмір және білім

Хань Вьетнамның оңтүстігіндегі Меконг дельтасы аймағындағы Тра Винь қаласында (сол кезде француз Кочинкинасының билігінде болған) дүниеге келді. Оның анасы Орталық жотадағы Далат курортты қаласында мүлік басқарушы болып жұмыс істеді және отбасының оңтүстіктегі үйінен алыс тұрды. Ханьның әкесі Меконг дельтасында тұратын бай жер иесі болды, оның сүйіктісі – танымал cải lương әртісі Фунг Ха. Ханьды де-факто өгей анасы тәрбиеледі. Тра Винь Камбоджаға жақын шекаралық қала, сондықтан отбасы екі ел арасында қоныс аударды. Хань білімін Камбоджада бастады, ал өскенде бай туыстарының үйінде тұрып, Сайгонға элиталық француз мектебінде оқуға кетті. Олар бамбуктан бастап, қаруларын қолға түсіруге немесе ұрлап алуға мәжбүр болды. Тағы бір мәлімет бойынша, Ханьның бөлімі коммунистік идеологияда жақсы оқытылған және жақсы дайындалған үлкен әскермен алмастырылды, ал Ханьның тобы қызметтен кейін "шаршап" және "жетілдірілмеген" болып қалды. 1946 жылы ол Франциядағы Сен-Сир/Коэквидан әскери академиясын және "Индокитай" бағытындағы, сондай-ақ Әуедегі әскерлер мектебін (Ecole des Troupes Aéroportées) бітірді. 1947 жылы ол Вьен Дон (Дап Да) және Самур (Франция) әскери академияларын лейтенант шенімен бітірді. Оның алғашқы қызметі – 1-ші батальон взводының командирі, Премьер-министр кеңсесінің атташесі.

Вьетнам Республикасы армиясындағы алғашқы жылдары

Хань кейін бұрынғы император Бао Дайдың басшылығымен француздық қолдауымен құрылған Вьетнам мемлекетінің Вьетнам Ұлттық Армиясына (ВҰА) қосылды. Вьетнам мемлекеті Француз Одағының серіктес мемлекеті болды және Бірінші Индокитай соғысында француз күштерімен бірге Вьетминьге қарсы күресті. Хань Вьетнамда француздар даярлаған офицерлердің алғашқы тобының құрамына кірді. Курсты бастаған 17 студенттің бар болғаны 11-і бітірді. 1949 жылдан 1952 жылға дейін лейтенант шенімен, Францияға оқуға жіберілген соң ВҰА-дағы алғашқы әуе шабуылы бөліміне қолбасшылық етті. 1981 жылы Карноумен сұхбаттасқанда Хань, өзінің азиялық екендігіне байланысты француздардың өзін әрдайым кемсіртуін сезінгенде көңілі толып, француздарға да, коммунистерге де қарсы тұратын вьетнамдық ұлтшылдардың «үшінші күші» идеясын қолдауға бейімделгенін айтты. 1957 жылы ол АҚШ Армиясының Командалық және Штабтық Колледжіне, Форт-Левенворт, Канзас штатына оқуға қабылданды.

1960 жылы төңкеріске қарсы лоялист

1960 жылғы қарашада көтерілісші десантшылар Диемді биліктен қуғысыға тырысып, Гиа Лонг сарайын қоршауға алды. Хан оқиға орнына келді және қоршау кезінде Диемге жету үшін сарай қабырғасынан асып өтті. Қақтығыс кезінде Хан көтерілісші офицерлермен кездесіп, Диемнің билікті бөлісу туралы талаптарымен танысты. Содан кейін ол Диемге көтерілісші күштердің және сарай сыртындағы наразылық білдірушілердің талаптарына байланысты отставкаға кетуін ұсынды, бірақ президент бас тартты. Дием Ханға келіссөздерді жалғастыруды кеңес берді, соның нәтижесінде атысты тоқтату келісіміне қол жеткізілді. Дием реформалар жасауға уәде берді. Ханның бұл әрекеттері оған президентке көмектескен адам ретінде бедел алып берді, бірақ кейіннен ол екі лагерьдің мүддесін қорғаған деп сынға ілінді. Сыншылар Ханның көтерілісшілермен жақсы қарым-қатынаста болғанын және Диемнің жеңіске жететіні анық болғанда көтеріліс жасаудан бас тартқанын мәлімдеді. Кейін Хан Орталық жоталарға II корпустың қолбасшысы ретінде жіберілді. Оның американдық кеңесшілері оған жоғары баға берді және оны Вьетконгқа қарсы тиімді күш деп санады. Хан сондай-ақ Монтаньяр тайпасының өкілдеріне жақындасып, олардың тілдерін үйренуге тырысты. Желтоқсанның ортасында ол Орталық жоталардағы II корпустан Вьетнам Республикасы армиясының I корпусына ауыстырылды, ол Вьетнам Республикасының солтүстігіндегі Хуэ және Дананг қалаларының маңында орналасқан. Бұл оны Сайгондан мүмкіндігінше алыс ұстау мақсатымен жасалды, өйткені ол басқалар тарапынан сенімсіз адам ретінде қарастырылды. Бұл Ханның Меконг дельтасындағы IV корпусына ауысу туралы өтінішіне қайшы келді, онда конвенциялық емес әскери қақтығыстар жүріп жатты. Журналист Роберт Шапленмен сұхбаттасқанда Хан маңызды лауазым берілмегеніне наразы екенін жасырмады. 1963 жылғы төңкеріс туралы ол: «Әлі барлық шындықты айтуға ерте, бірақ бір күні мен сізге барлығын айтамын», - деді. Ол Дием билігінде Вьетконгты жою үшін барлау инфрақұрылымын құрғанын, бірақ басқа генералдар оны таратып, коммунистік тұтқындарды босатып жібергенін мәлімдеді. Әскери кеңестегі он екі генералдың барлығы тең құқықтарға және вето құқығына ие болды. Баспасөз Тхоны қатты сынап, оның үкіметін Әскери кеңестің «құралы» деп айыптады. Мин елді басқаруға қызығушылық танытпағаны үшін сынға ұшырады, ал коммунистік шабуылдар күшейіп, әскери жағдай нашарлады. Желтоқсанның соңында Ханға Диемді биліктен алудың негізгі тактиктерінің бірі – генерал До Мау жақындады. Мау Диемнің әскери қауіпсіздік бөлімінің басшысы болған және жоғары офицерлердің көпшілігінің күшті және әлсіз жақтарын жақсы білген. Хием, Хан және Мау Әскери-теңіз күштері, Әуе күштері және Арнайы күштер офицерлерінің құрамымен үнемі жасырын түрде байланыста болып, күштерін толықтырды. Тағы бір маңызды адам – Азаматтық гвардияның бастығы Дыонг Нгок Лам. Ол әскери қаражатты жымқыру фактісі бойынша хунтаның тергеуіне түсіп, тез арада мәсіхші болып кетті. Тағы біреуі – Париждегі жер аударылудан жаңа оралған генерал Дыонг Ван Дюк. Сол кезде Әскери кеңес бейтараптыққа ие болып, коммунистермен күресуді тоқтатуы мүмкін деген әңгіме тарады және олар АҚШ-тың қатысуын жоюды қолдаған француз президенті Шарль де Гольмен бірге әрекет ететін болды. Де Гольль Қытай Халық Республикасын Қытайдың заңды үкіметі ретінде таныды, бұл АҚШ үкіметінің ашуын туғызды, ол Тайваньдағы Қытай Республикасын Қытайдың заңды үкіметі ретінде таныды және Оңтүстік-Шығыс Азияны бейтараптандыруды қолдады. Франция Қытай Халық Республикасын мойындағаннан кейін американдық шенеуніктер де Гольдің бейтараптық жоспарларын коммунистік деп қарастырды. Ханның одақтастары генералдар Мин, Ле Ван Ким және Тран Ван Дон бейтараптыққа қадам жасағанын көрсететін құжаттарды жасады және оларды кейбір жоғары американдық лауазымды адамдарға жіберді. Хан кейде Сайгонда әскери мәселелер бойынша сөз байластырып, әртүрлі американдық лауазымды адамдарға Дон, Ким және генерал Май Хью Сюань, Минмен бірге «француздық және бейтараптық» көзқарастарды ұстанатынын және де Гольдің жоспарының бір бөлігі екенін айтты. Хан Донның француз Ұлттық Ассамблеясының де Голь партиясынан екі мүшесін өзімен, Киммен және Минмен бірге түскі асқа шақырғанын дәлел ретінде келтірді. Сайгондағы американдық елші Генри Кэбот Лодж-младший Ким мен Донның суық соғыста Оңтүстік Вьетнамның бейтараптығын жақтаған деген аңыздарға сенді. 28 қаңтарда Хан азаматтық киім киіп, Хуэден Сайгонға тіс дәрігеріне бару үшін ұшып кетті. 30 қаңтарда таң атпай Хан Тань Сон Ныат әуе базасындағы әскери штабты қоршауға алды. Сонымен қатар Хием хунта мүшелерінің үйлерін қоршауға алуға тиіс болған уақытта ұйықтап қалды. Бұл кемшілікке қарамастан, таңға дейін Хан бір оқ атусыз үкіметті басып алды. Вашингтондағы американдық шенеуніктер төңкерілген оқиғадан ойран қалды. Бұған дейін Хан 1963 жылғы желтоқсанда Диемге қарсы төңкеріс жоспарын жасауға көмектескен ЦРУ офицері Люсиен Конеинге төңкеріс жасау ниетімен бөліскен болатын, бірақ бұл ақпарат американдық өкілдеріне түскен көптеген саяси қауесеттердің қатарында қалды. Төңкерілгеннен кейін американдықтар оны Оңтүстік Вьетнамның жаңа үміті ретінде жариялады. Вашингтондағы елшілікке жіберген хатында Кабот Лодж: «Вьетнамда бізге қажеттінің бәрі бар. Америка Құрама Штаттары әскери кеңес, оқыту, жабдықтар, экономикалық және әлеуметтік көмек, сондай-ақ саяси кеңес берді. Сондықтан біздің тарапымыз не істеу керектігін біледі. Бізде оны істеуге мүмкіндік бар. Бізге тек оны істеу керек. Бұл қатал және қайратты қолбасшыны қажет етеді. Мүмкін, Хан сондай адам».

In November 1960, mutinous paratroopers attempted to depose Diệm, and laid siege to Gia Long Palace. Khánh arrived on the scene and climbed over the palace wall to reach Diệm during the siege. During the standoff, Khánh met with rebel officers to keep abreast of their demands that Diệm share power. He then advised Diệm to resign due to the demands of the rebel forces and protestors outside the palace, but the president refused. Diệm advised Khánh to continue negotiating, and a ceasefire was organised. Diệm promised reforms,

Khánh's actions gained him a reputation of having helped the president, but he was later criticised for having a foot in both camps. Critics claimed that Khánh had been on good terms with the rebels and decided against rebelling when it was clear that Diệm would win. Khánh was later dispatched to the Central Highlands as the commander of the II Corps. His American advisers were impressed with him and regarded him as an effective force against the Việt Cộng. Khánh also tried to win over the indigenous Montagnard tribesmen, trying to learn their languages. In mid December he was moved from the II Corps in the central highlands to the command of the I Corps of the Army of the Republic of Vietnam, based around Huế and Đà Nẵng in the far north of the Republic of Vietnam. This, it was speculated, was to keep him as far away from Saigon as possible, as he was regarded by the others as being untrustworthy. This was contrary to Khánh's request for a transfer to the IV Corps in the Mekong Delta close to Saigon, where most of the unconventional fighting was taking place. In an interview with journalist Robert Shaplen, Khánh made no attempt to hide his annoyance at not being given a more important job. With respect to the 1963 coup, he cryptically commented,
"It is too soon yet to tell the whole story, but someday I will tell it to you". He claimed he had built up intelligence infrastructure to weed out the Việt Cộng under Diệm's rule, but that the other generals had disbanded it and released communist prisoners. All twelve generals in the MRC had equal power and the power of veto. The press strongly attacked Thơ, accusing his government of being "tools" of the MRC. Minh was criticised for being lethargic and uninterested in running the country, while communist attacks increased and the military situation deteriorated. At the end of December, Khánh was approached by General Đỗ Mậu, one of the principal tacticians in the removal of Diệm. Mậu had been the head of military security under Diệm and had a deep understanding of most of the senior officers and their strengths and weaknesses. Khiêm, Khánh and Mậu kept in touch surreptitiously on a regular basis, supplementing their forces with an assortment of Marine, Air Force and Special Forces officers. Another notable recruit was the chief of the Civil Guard, Dương Ngọc Lâm. He was under investigation by the junta for swindling military funds and was readily converted. Another was General Dương Văn Đức, who had recently returned from exile in Paris. At the time, there was innuendo that the MRC would become neutralist and stop fighting the communists, and that they were plotting with French President Charles de Gaulle, who supported such a solution in order to remove the US presence. De Gaulle had just recognized the People's Republic of China as the legitimate government of China, a move that angered the US government, which still recognized the Republic of China on Taiwan as the rightful government of China, and was supporting the neutralization of South East Asia. The French recognition of the People's Republic of China led American officials to see de Gaulle's neutralist plans as pro communist. Khánh's allies concocted documents purporting to show that Generals Minh, Lê Văn Kim and Trần Văn Đôn were making neutralist moves, and the papers were leaked to some senior American officials. Khánh sometimes plotted while in Saigon on military affairs, and told various American officials that Đôn, Kim and General Mai Hữu Xuân, along with Minh, were "pro French and pro neutralist" and part of de Gaulle's plan. Khánh claimed the fact that Đôn had invited two members of the French National Assembly, both from de Gaulle's party, to dine with him, Kim and Minh as proof. The American ambassador in Saigon, Henry Cabot Lodge Jr., believed in the rumors that Kim and Đôn favored neutrality for South Vietnam in the Cold War. On 28 January, Khánh flew from Huế to Saigon in civilian clothes, ostensibly for a dental appointment. Before dawn on 30 January, Khánh surrounded the military headquarters at Tân Sơn Nhứt Air Base. Meanwhile, Khiêm had overslept when he was supposed to seal off the homes of the junta members. Despite this, by daybreak, Khánh had taken over the government without a shot having been fired. US officials in Washington were caught off guard by the coup. Although Khánh had already told CIA officer Lucien Conein (who helped to plan the coup against Diệm) in December 1963 that he intended to hold a coup, it was filed away among the many political rumour documents that were received by the American representatives. Following the coup, he was promoted by the Americans as South Vietnam's new hope. In a dispatch to Washington, Cabot Lodge wrote: "We have everything we need in Vietnam. The United States has provided military advice, training, equipment, economic and social help, and political advice Therefore, our side knows how to do it. We have the means to it. We simply need to do it. This requires a tough and ruthless commander. Perhaps Khánh is it".

Хунтаны құру

Хань де Голльдің саяси жоспарларын генералдар Дьон мен Кимге қарсы жазалау үшін пайдаланды. Хань оларды бейтараптық көзқарасы үшін тұтқындады. Хань олардың француздық қолдауымен құрылған ВНА-да қызмет еткенін, өзінің де сонда болғанын атап өтті. Генералдар Тон Тхь Джин және Май Хью Сюаньмен бірге, МКК-ның ішкі істер министрі және полиция бастығы, Май Кхе жағажайына, Да Наньға жақын жерге ұшырылды. Хань Миннің жеке күзетшісі, майор Нгуен Вань Нхунгты да атып өлтірді. Нхунг 1963 жылғы төңкеріс кезінде Диемді және оның інісі Нго Джин Нхуды, сондай-ақ лоялисттік арнайы күштердің басшысы полковник Ле Куан Тунгты өлтірді және бұл өз-өзіне қол жұмсау болғанын мәлімдеді. Оңтүстік Вьетнамдағы 14 буддалық сектаның 11-інің басшылары Диемнің қолдауындағы вьетнамдық католиктерге көмектескен Хан режиміне қарсы тұру үшін одақ құруға келісті. Хань премьер-министр және қайта ұйымдастырылған МРК төрағасы болып тағайындалды, оны 17 генерал мен 32 офицерді қоса, барлығы 50 мүшеге дейін кеңейтті. Хань 13 министрден және 2 мемлекеттік хатшыдан тұратын кабинет құрды, сондай-ақ жаңа провинциялық және аудандық басшыларды таңдады. Ол бастапқыда Цао Дай және Хоа Хао өкілдері сияқты әртүрлі саяси және діни топтардың мүшелерін қосуға тырысты, олардың жеке әскерлерінің қалдықтары Диемнің 1955 жылы таратып жібергеніне қарамастан сақталған еді. Хань ешқандай партиялық байланысы жоқ екенін мәлімдесе де, оның үкіметінің бағыты Đại Việt-ке қарай болды, олардың өкілдері көптеген маңызды лауазымдарды иеленді. Бұл Дием кезінде тыйым салынған және Оңтүстік Вьетнамның қоғамдық өмірінде үлкен рөл атқаруға тырысқан басқа да антикоммунистік ұлтшылдар мен топтардың, сондай-ақ елдегі бөлінуге жауапты деп санайтын жас азаматтардың наразылығын тудырды. Осы уақыт аралығында үкімет Ұлттық азаттық майданының партизандарына қарсы соғыста жеңіліп қалды, олар Вьетконг деп белгілі болды, олар ауылдағы операцияларын күшейтті және Сайгонда үкімет шенеуніктері мен американдық кеңесшілерді нысанаға алған қастандықтар мен бомбалау науқанын бастады. Макнамара нашар ұғынған вьетнам тілінде жаттап алған сөздерін айтқанда (Макнамара вьетнам тілінің тоналды екенін ұмытып кетті), ол Ханды Оңтүстік Вьетнамның "ең жақсы басшысы" деп мақтады және барлық оңтүстік вьетнамдықтарды оның үкіметін қолдауға шақырды. Макнамараның сапары Ханның беделіне нұқсан келтірді, өйткені американдықтар оңтүстік вьетнамдықтардың үкіметін АҚШ оны қолдап отырса ғана тиімдірек қолдайтынына сенді. Вьетнамдықтар үшін Макнамараның сөздері мақтанға және отаршылдыққа ұқсады, өйткені ол вьетнамдықтарға АҚШ қалағандықтан Ханға еру керектігін айтқандай болды. Алайда Хань Миннен аз көмек алды, ол өзін сұлбасыз жаңадан келген адам деп қарастырған жас офицердің биліктен ығыстырылуына ренжіді. Мин өзінің әріптестерінің және 30-ға жуық кіші офицерлерінің қамауға алынуына да наразы болды. Соңғылары Мин Ханның оларды босатуын талап еткен кезде босатылды. Хань мүмкіндігінше жоспарланған қастандықтың шындығын дәлелдеу мәселесін шешуден жалтарды. Трибунал генералдарды "мақтады", бірақ оларды "саяси ұстанымдардың болмауынан" командалыққа лайық емес "әлсіз моральды" деп тапты. Олар "өздерінің ауыр жауапкершіліктерін дұрыс түсінбегені" және "бағыныштыларының өздерінің лауазымын пайдалануына жол бергені" үшін сөкпелді. Олар отбасыларымен бірге Да Латта бақылауда қалуға рұқсат алды. Ханның әрекеттері ARVN офицерлері арасында жік тудырды. 1965 жылы Хан биліктен қуылғанда, генералдардың кінәсіздігін дәлелдейтін құжаттарды тапсырды. Шаплен "бұл іс Ханның ең үлкен ұяттарының бірі болып қала берді" деді. Карноу Хан басшы ретінде "уақытының көп бөлігін ішкі қарсыластарына қарсы маневр жасауға жұмсады, нәтижесінде оны қызықтырмаған әкімшілік міндеттерін елемеді". 1964 жылға қарай АҚШ Оңтүстік Вьетнамға күніне 2 миллион доллар көмек берді, бірақ үкіметтегі кең таралған жемқорлықтың салдарынан көптеген оңтүстік вьетнамдық мемлекеттік қызметкерлерге жалақысы уақтылы төленбеді. Бұл АҚШ елшісі Генри Кэбот Лоджтың жеке қарсылығына қарамастан болды, ол Ханның діни шиеленісті басу үшін жұмсақ саясатты ұстауы дұрыс деп ойлады. Цон 9 мамырда атылған. Тих Три Куанг Ханның Диемшілдерді биліктен уақтылы кетірудегі әрекетсіздігін сынады. Ханның саяси тәжірибесі болмады және ол кеңес алу үшін Лоджға жүгінді. Лодж оған вьетнамдық қоғамдағы әртүрлі топтарды біріктіру саясатын ұстануға кеңес берді, және Хан осы кеңеске құлақ қойды. Осы уақыт аралығында Ханның режимінде Лонг Дин шайқасы сияқты бірнеше әскери жеңілістер болды. Наурыз айында Хан жеке түрде АҚШ-қа Оңтүстік Вьетнаммен шектес Лаос және Солтүстік Вьетнамның орманисті аймақтарына коммунистік шабуылды тоқтату үшін шабуыл жасауды ұсынды, өйткені ел ішінде қорғаныспен күресудің мәні жоқ еді. Хан консервативті Лаос генералы Фоуми Носовамен Лаос шығысына коммунизмге қарсы шабуыл жасау жоспарларын жасады, бірақ американдықтар оны тоқтатып, ол шабуыл жасауға құлықсыз екені туралы жалған хабарларды БАҚ-қа жіберді. Нәтижесінде Хан әскери жеңіске қол жеткізу мүмкін емес деген қорытындыға келді және оның бірінен коммунистермен келіссөздер жүргізуге бола ма екенін білу үшін байланыс жасады, бірақ бұл әрекет нәтижесіз аяқталды. Ол содан кейін наразыларды "Солтүстікке" қайта-қайта айқайлауға бастады. Ханның Солтүстік Вьетнамға шабуыл жасау туралы шақыруы Президент Джонсонды қатты алаңдатты, өйткені ол Солтүстік Вьетнамға шабуыл жасау Қытаймен соғысқа себеп болуы мүмкін екенін қорқады, дәл сол сияқты 1950 жылы Корей соғысында АҚШ күштері Ялу өзеніне жақындағанда Қытай араласып кіргендей. Амбассадор Тейлормен кездесуде Хан бұл саяси жестік екенін және оны көрсету ретінде қарау керектігін мәлімдеді. Алайда бұл үкіметтік бақыланатын баспасөзге тарады, және кейбір генералдар да осындай пікір білдірді. Содан кейін Хан Тейлорға оңтүстік халқына өздерінің Вьетнамды біріктіру ниеттерін білдіруге рұқсат беру керектігін және жоспарлар қарастырылып жатқанын айтты. Хан американдықтардан күшті бейне беру үшін қарсы шабуыл жасауға шақырды және "қағаз жолбарысқа" ұқсамайтындықтарын көрсетуді талап етті. Осы оқиғаның нәтижесінде АҚШ Президенті Линдон Джонсонға қосымша әскери өкілеттіктер берілді. Қаулылы жағдайды өзінің билігін күшейту мүмкіндігі ретінде пайдаланған Хан 7 тамызда төтенше жағдай жариялады, полицияға наразылықтарды тыйым салуға, кез келген жағдайда мүлікті тінтіп қарауға және "ұлттық қауіпсіздікке қауіпті" деп саналған адамдарды кез келген уақытта тұтқындауға рұқсат берді. Алайда Тейлор күмәніне қарамастан, Джонсонға Хан Оңтүстік Вьетнамның қазіргі кездегі ең жақсы басшысы екенін және басшылықты тағы өзгерту "апатқа" әкеледі деп кеңес берді. Бұл оның жеке билігін арттырып, Миннің қалған билігін шектеуге тиес еді. Алайда бұл Ханның беделін әлсіретті, өйткені қалаларда ірі демонстрациялар мен тәртіпсіздіктер болды, буддистер ең белсенді болып, төтенше жағдайға және жаңа конституцияға соңғы нүкте қоюды талап етті. Ақпарат министрлігінің ғимараттары мен радиостансалар өртке тостырылды. Мыңдаған адамдар "әскери диктатураға қарсы" деп ұрандаған бір демонстрацияда Хан наразылық толқынынан құтылудан қорқып, қарсыластарының айқайына қосылып, олар айтқандай емес екенін мәлімдеді. Хан Куанг, Чау және Минмен 24 тамызда Вунг Тауда кездесу өткізуге шақырды. Олар бас тартты...

Khánh used de Gaulle's policy plans to enact retribution against Generals Đôn and Kim. Khánh had them arrested on grounds of neutralism. Khánh noted that they had served in the French backed VNA, although he did as well. The generals were flown to My Khe beach, near Đà Nẵng, along with Generals Tôn Thất Đính and Mai Hữu Xuân, the interior minister and police chief, respectively, of the MRC. Khánh also had Major Nguyễn Văn Nhung, the bodyguard of Minh, shot. Nhung had executed Diệm and his brother Ngô Đình Nhu in the 1963 coup, as well as the loyalist Special Forces head Colonel Lê Quang Tung, and claimed it to be suicide. Of the 14 Buddhist sects in South Vietnam, the heads of 11 of them agreed to form an alliance to oppose the Khánh regime, which was seen as favoring the same Vietnamese Catholics who had been favored under Diệm. Khánh decided to act as both Prime Minister and chairman of the reorganised MRC, which he expanded to include 17 generals and 32 further officers, giving a total of 50 members. Khánh selected a cabinet of thirteen ministers and two Secretaries of State at Cabinet level and chose new provincial and district chiefs. He originally tried to include members of a variety of political and religious groups including representatives of the Cao Đài and Hòa Hảo, which still had remnants of their private armies intact after their dismantling by Diệm in 1955. Although Khánh insisted that he had no party affiliation, the orientation of his government was toward the Đại Việt, who held many key posts. This provoked bitterness from other anti communist nationalists and groups that were banned under the Diệm period and were seeking a greater role in the public life of South Vietnam, as well as from younger citizens who felt that the established nationalist parties were responsible for divisions in the country. In the meantime, the government continued to lose the war against the guerrillas of the National Liberation Front, better known as the Viet Cong, which increased the tempo of their operations in the countryside and began a campaign of assassinations and bombings in Saigon targeting government officials and American advisers. Speaking carefully memorized phrases in badly mangled Vietnamese (McNamara kept forgetting Vietnamese is a tonal language) in a series of speeches McNamara praised Khánh as the "best possible leader" that South Vietnam had and urged all South Vietnamese people to back his government. McNamara's visit was a disaster for Khánh's image as the Americans believed that the South Vietnamese people would back his government more effectively if they knew that the United States was supporting him; to Vietnamese ears, McNamara's speeches came across as arrogant and colonialist as it seemed that he was telling the Vietnamese that they should follow Khánh because the United States wanted them to do. However, Khánh received little assistance from Minh, who resented his deposal by a younger officer whom he viewed as an unscrupulous upstart. Minh was also upset with the detention of his colleagues and around 30 of his junior officers. The latter were set free when Minh demanded that Khánh release them as a condition for his cooperation. Khánh attempted to avoid the issue of substantiating the alleged plot as long as he could, The tribunal "congratulated" the generals, but found that they were of "lax morality", unqualified to command due to a "lack of a clear political concept". They were chastised for being "inadequately aware of their heavy responsibility" and of letting "their subordinates take advantage of their positions". They were allowed to remain in Đà Lạt under surveillance with their families. Khánh's actions left divisions among the officer corps of the ARVN. When Khánh was himself deposed in 1965, he handed over dossiers proving that the generals were innocent. Shaplen said "the case continued to be one of Khánh's biggest embarrassments". Karnow wrote that Khánh as leader " spent most of his time maneuvering against internal rivals, with the result that he neglected his administrative duties, which bored him anyway". By 1964, the United States was giving South Vietnam aid worth some $2 million per day, yet owing to rampant corruption in the government most South Vietnamese civil servants were paid late if at all. to death. This occurred over the private objections of US Ambassador Henry Cabot Lodge Jr., who thought that it was best for Khánh to take a mild line to dampen religious tensions. Cẩn was executed by firing squad on 9 May. Thích Trí Quang remained critical of what he saw as a lack of vigour on the part of Khánh in removing Diệmists from positions of authority. Khánh had no prior political experience and turned to Lodge for advice. Lodge advised him to pursue a policy of inclusion of the various groups in Vietnamese society, and Khánh followed this counsel. During this time, Khánh's régime suffered several military setbacks, such as the Battle of Long Dinh. In March, Khánh began privately advocating that the US attack jungle areas in Laos and North Vietnam near the border with South Vietnam to stop communist infiltration, saying that it was pointless to keep fighting defensively within the country without taking the initiative to stop incoming forces. Khánh made plans with conservative Laotian General Phoumi Nosovan for anti communist incursions into eastern Laos, but the Americans stopped him and leaked false reports to the media that he was reluctant to attack. As a result, Khánh concluded that a military victory might not be feasible and one of his officials made contacts with the communists to see if negotiation was possible, but nothing came of this approach. He then led the demonstrators in shouting, "To the North" repeatedly. Khánh's call for an invasion of North Vietnam, deeply worried President Johnson, who feared an invasion of North Vietnam would cause a war with China in the same way that the approach of U. S. forces upon the Yalu river caused China to intervene in the Korean War in 1950. In a meeting with Ambassador Taylor, Khánh assured the American envoy that his was a political gesture that should be seen as a show. However, it spread to the government moderated press, and some generals expressed similar sentiments. Khánh then told Taylor that he had to allow Southerners to express their aspirations to unify Vietnam on their own terms and that plans were being explored. Khánh publicly called on the Americans to strike back in order to project a strong image and avoid resembling a "paper tiger". US President Lyndon Johnson was given more military powers as a result of the incident. Seeing the tense situation as an opportunity to concentrate more power in his hands, Khánh declared a state of emergency on 7 August, empowering the police to ban protests, search properties under any circumstances and arbitrarily jail "elements considered as dangerous to national security". However, Taylor despite his doubts, advised Johnson that Khánh was the best leader for South Vietnam at the present and to change the leadership again would be a "disaster". which would have augmented his personal power and hamstrung Minh of what authority he had left. However, this only served to weaken Khánh as large demonstrations and riots broke out in the cities, with the Buddhists prominent, calling for an end to the state of emergency and the new constitution. Information Ministry buildings and radio stations were set on fire. During one protest in which thousands of people were chanting "down with military dictatorship", Khánh confronted the crowd and joined the opposition in their shouting, claiming that he was not what they claimed him to be, rather than cracking down on them. Fearing he could be toppled by the momentum of the protests, Khánh asked Quang, Chau and Minh to hold talks with him at Vũng Tàu on 24 August. They refused and Khánh had to go to Saigon to try to get them to stop protesting against him, demonstrating his weakness. They asked him to repeal the new constitution, reinstate civilian rule, and remove Cần Lao members from power. Needing support to stay afloat, Khánh released a communiqué after the meeting, promising to revise the constitution, liberalise the press, permit protests and start special courts to look into past grievances. This prompted more protests by activists and Khánh responded with wider concessions, which he convinced the Military Revolutionary Council to assent to. Under this plan, the new constitution would be repealed, and the MRC would dissolve itself. He then paid US$300,000 to Buddhist groups in return for their public endorsement, which Khánh publicly used to highlight his support. In return, Khánh promised to create a National Assembly within a year.

Хунтаның ішкі күрес

Ханның уступкалары католиктер Хием мен Тхьюдің қарсылығын тудырды. Олар оны Миньнің пайдасына қызметтен кетіруге тырысты және көптеген офицерлерді өздерінің құйрықтарына тартып алды. Хием мен Тхью Тейлорға жүгініп, Ханға қарсы төңкеріс жасау үшін жеке қолдау сұрады, бірақ АҚШ елшісі үкіметке зиян келтіруінен сескеніп, басшылықты тағы өзгертуге келіспеді. Бұл Хиемнің тобын төңкеріс жасаудан тоқтатты. Генералдар арасындағы келіспеушілік 26-27 тамыздағы Әскери Кеңес отырысында күрт өршиді. Хань үкіметтегі тұрақсыздыққа Đại Việt мүшелерінің бұзықшылық әрекеттері себеп болғанын мәлімдеді, оларды ұлттық мүдде мен коммунистерге қарсы күрестен бұрын жеке мүдделерді ойлауда айыптады. Хием қалалардағы наразылықтардың және ауылдық жерлерде коммунистерге қарсы жеңілістердің себебін Буддист белсенділерімен күресте Ханның әлсіздігінде көрді. Тхью және генерал Нгуен Ху Ко, бұрынғысы сияқты католик, Ханды Миньмен алмастыруды ұсынды, бірақ соңғысы бас тартты.

Генералдар Фат пен Дюктың төңкеріске ұмтылуы және одан әрі тұрақсыздық

1964 жылдың қыркүйегінде Хан генерал Лам Ван Фаны Ішкі істер министрі лауазымынан босатты, ал генерал Дьонг Ван Дюк IV корпус командирі лауазымынан босатылмақшы болды. Қанағаттанбаған олар 13 қыркүйек күні таң атпай, өздеріне бағынышты он әскерлік батальонды қолданып, төңкеріс жасауға тырысты. Олар қаланы бірде-бір оқ атусыз басып алды және ұлттық радиостанция арқылы Ханның хунтасын құлату жарияланды. Фат өзінің жаңа хунтасының негізін салу үшін Диемнің идеологиясы мен мұрасын пайдаланатынын мәлімдеді. Көптеген әскери командирлер бұл жағдайға бейжай қарады. Хан Лам мен Дюкты екі айға түрмеге қамады. Содан кейін Лам мен Дюкқа қарсы әрекет етпегені үшін төрт корпус командирінің үшеуі мен тоғыз дивизия командирінің алтауынан босатылды. 20 қыркүйекте Вьетнам Еңбек конфедерациясы және оның 300 мың мүшесі екі күнге жалпы ереуіл ұйымдастырды, нәтижесінде қалаларда екі күнге электр қуаты тоқтатылды. Бұл Ханды жұмысшыларға жеңілдіктер жасауға итермеледі. Хан мен оның генералдары азаматтық билік сияқты бейбіт билікті құру үшін Жоғарғы Ұлттық Кеңес құрды, ол кеңесші орган болды. Ол Минге топтың 17 мүшесін таңдауды тапсырды және оны өзіне адал адамдармен толтырды. Олар биліктің күшті басшысы болатын үлгіні ұсыну үшін резолюция қабылдады, бұл, әрине, Мин болуы керек еді. Хан өзінің қарсыласының билікті алуын қаламай, американдықтармен бірге HNC-нің өкілеттіктерін азайтып, оны Мин үшін жағымсыз етуге көндірді, содан кейін ол шетелге дипломатиялық ізгі ниет сапарына жіберілді. Әртүрлі әлеуметтік топтарды қамтитын HNC қартайған Фан Хак Хауды мемлекет басшысы етіп таңдады, ал Хау Тран Ван Хунгты премьер-министр етіп таңдады, бұл үлкен билікке ие болған лауазым еді, бірақ генералдар мен Хан нақты билікті өздерінде сақтап қалды. Сол уақытта католик офицерлері Ханның орнын Тиоға алмастыруға тырысты. Хунг буддистерге қарсы қатаң позиция ұстады, Тих Три Куанды коммунист деп айыптады, ал ол Хунгты Диемшіл деп айыптады және жаңа азаматтық әкімшілікке қарсы жаппай наразылықтар ұйымдастырып, оны таратуға шақырды. Хунг демонстрацияларды тарату үшін армияны қолданды, нәтижесінде зорлық-зомбылық оқиғалары болды. Жыл соңына қарай Хан Хием мен Минді ықпалынан шығарды. Ол Хиемді Вашингтонға елші ретінде жіберді, ал оның басты сенімді адамы Тао оның баспасөз атташесі болды. 1964 жылдың желтоқсан айының соңында Хан Таоны Сайгонға шақырды. Тао Ханның өзін өлтіруге тырысқанын күдіктенді, ал Хан Хием мен Тао оған қарсы сөз байластырды деп ойлады. Сайгонға оралғаннан кейін тұтқындалудан қорқып, ол жасырынып кетті. 1965 жылдың қаңтар айының ортасында Хан Таоға ARVN-дегі жоғары офицерлеріне есеп беруге шақырды, егер ол бұлай істемесе, "өз лауазымын тастап кетудің барлық салдарына жауапты болады" деп ескертті. Хан және Ки мен Тиеу бастаған "Жас түріктер" деп аталған жас офицерлер тобы 25 жылдан астам қызмет еткен офицерлерді зейнеткерлікке шығаруды қалады, оларды әлсіз және тиімсіз деп есептеді. Бұл әрекеттердің мақсаты генералдар Дьон, Мин, Ким және Сюаньды босату еді. Хан оларды қаңтар төңкерісінен кейін қамауға алды, бірақ қазір босатып, жұмыссыз, бірақ жалақы алатын орынға орналастырды. Хан мен "Жас түріктер" тобының айтуынша, шетелдегі саяхатынан оралған Мин бастаған топ буддистермен билікті қайтару үшін сөз байластырып жүрген. Дегенмен, HNC мағыналы түрде жұмыс істеуін тоқтатты, өйткені 17 мүшесінің тек 9-ы ғана оның отырыстарына кейде қатысып отырды. Бастапқыда Тейлор көмекті қысқарту туралы жасырын қауіп төндіріп, Вашингтон "заңды үкімет құрылымын" қалпына келтірмесе, әскери көмекті қайта қарастыра алатынын мәлімдеді. Ханның делегаттар тобы Тейлордың сөзіне жауап ретінде айналып өтіп жауап берді. Олар тыныш болып, тікелей қарсылық білдірмеді. Ки бұл өзгеріс қажетті екенін айтты, өйткені "саяси жағдай Дием билігінде болғаннан да нашар". Ки жағдай кеңесті таратуға мәжбүр еткенін түсіндіріп, "Біз сіздердің тұрақтылықты қалайтыныңызды білеміз, бірақ біртұтастығыңыз болмай тұрып тұрақтылыққа қол жеткізе алмайсыз" деді. Тиеу: "Біздің әрекетіміз Хун үкіметіне қалай зиян келтіргенін түсінбеймін. Хун қазір әскердің толық қолдауына ие және біз жойған Жоғарғы Ұлттық Кеңестен алаңдаушылық жоқ". Тейлор бұл әрекеттер Хун мен Хиудің билігін төмендетті деп айтқанымен, генералдар келіспей, екеуін толық қолдайтынын және Хунгтың HNC-нің орнынан түсуін мақұлдағанын айтты. Тейлор бұл уәделерге риза болмады және отырыстың соңында: "Бұлдан кейін біз сіздерді қолдай береміз бе, менің ойымша, білмеймін. Сіздер көп нәрсені бұздыңыз және енді осы дауылды қалай түзету керектігін көруіміз керек" деді. Баспасөз мәслихатынан кейін Тейлор Ханмен оның кеңсесінде жеке кездесу өткізді. Ол HNC-нің таратылуына шағымданып, бұл одақтың құндылықтарына және Вашингтон Сайгондан күткен адалдыққа сай емес екенін айтты. Хан Вьетнам Вашингтонның марионеткасы емес екенін жауап берді және жағдайды Диемге қарсы төңкеріс жасаған АҚШ-тың қолдауымен салыстырып, адалдық өзара болуы керек екенін айтты. Содан кейін Тейлор Ханға өзінің сенімін жоғалтқанын айтты. Тейлор Вьетнамға жөнелтіліп жатқан әскери жабдықтар Сайгонға жеткеннен кейін тоқтатылатынын және әскери операцияларды жоспарлау және кеңес берудегі американдық көмек тоқтатылатынын қосты. Хан ашуланып: "Сіз елші ретінде өз орныңызда қалуыңыз керек. Елші ретінде сізге қарулы күштердің бас қолбасшысымен саяси мәселелерді талқылауға құқық жоқ, сондай-ақ кеше сіздің генералдарыңыздың кейбіреулерін елшілікке шақыруға да құқығыңыз жоқ" деді. Дегенмен, Хан кейіннен шетелге баруға дайын екенін айтты және бұл ел үшін жақсы болады деп ойлайсыз ба деп Тейлордан сұрады, ал елші оған оң жауап берді. Хан кездесуді аяқтап, болашағы туралы ойланатынын айтты. Хан 23 желтоқсан күні New York Herald Tribune газетінде жарияланған сұхбатта Тейлорды ашық түрде сынады. Тейлор жауап ретінде генералдар азаматтық үкіметтің құзырына "жарамсыз араласып" алғанын мәлімдеді, ал елшіліктің қызметкерлері олардың басшысы ешқандай жарамсыз әрекет жасаған жоқ деді, сондай-ақ Мемлекеттік департамент та көмекті қысқарту туралы мәлімдеме жасады. Ханның Тейлорға қарсы шығуы оның әріптес генералдар арасында беделін арттырды, өйткені елшінің әрекеттері ұлттық намысына жасалған құлық ретінде қарастырылды. Осы күні Вьет Конг АҚШ офицерлері орналасқан Brinks қонақүйін бомбалады. Нәтижесінде, аз ғана адамдар Ханның хунтасы шабуылдың артында тұр деген күдікке ие болды.

In September 1964, Khánh dismissed General Lâm Văn Phát as Interior Minister, while General Dương Văn Đức was about to be removed as IV Corps commander. Disgruntled, the pair launched a coup attempt before dawn on 13 September, using ten army battalions that they had recruited. They took over the city without any firing, and used the national radio station to proclaim the deposal of Khánh's junta. Phat said that he would use the ideology and legacy of Diệm to lay the foundation for his new junta. There was little reaction from most of the military commanders. Khánh imprisoned Lam and Đức for two months. He then removed three of the four corps commanders and six of the nine division commanders for failing to move against Lam and Đức. On 20 September, the Vietnamese Confederation of Labor and their 300,000 members staged a general strike for two days, causing electricity in the cities to be cut for two days. This prompted Khánh to make concessions to laborers. Khánh and his generals created a semblance of civilian rule by creating the High National Council, an appointed advisory body. He put Minh in charge of picking the 17 members of the group, and he filled it with figures sympathetic to him. They then made a resolution to recommend a model with a powerful head of state, which would likely be Minh. Khánh did not want his rival taking power, so he and the Americans convinced the HNC to dilute the powers of the position so as to make it unappealing to Minh, who was then sent on an overseas diplomatic goodwill tour. The HNC, which covered a wide cross section of different social groups, selected the aging Phan Khắc Sửu as chief of state, and Sửu selected Trần Văn Hương as Prime Minister, a position with greater power, but the generals and Khánh retained the real power. At the same time, a group of Catholic officers was trying to replace Khánh with Thiệu. Hương took a firm line against the Buddhists, accusing Thích Trí Quang of being a Communist, who in turn charged Hương with being a Diệmist, and responded with mass protests against the new civilian administration, calling for its removal. Huong used the army to break up the demonstrations, resulting in violent confrontations. By the end of the year, Khánh had sidelined Khiêm and Minh. He despatched Khiêm to Washington as the ambassador with Thảo, his main confidant, as his press attaché. In late December 1964, Khánh summoned Thảo back to Saigon. Thảo suspected Khánh was attempting to have him killed, while Khánh thought Khiêm and Thảo were plotting against him. Fearing he would be arrested upon arrival, Thảo went underground upon returning to Saigon. In mid January 1965, Khánh called for Thảo to report to his superiors in the ARVN, warning that he would be "considered guilty of abandoning his post with all the consequences of such a situation" if he failed to do so. Khánh and a group of younger officers called the "Young Turks", led by Kỳ and Thiệu wanted to forcibly retire officers with more than 25 years of service, as they thought them to be lethargic and ineffective. One of the aims of this was to remove Generals Đôn, Minh, Kim and Xuân, who Khánh had put under arrest after his January coup but had now released and put into meaningless desk jobs with no work to do, although they were still being paid. According to Khánh and the "Young Turks", the group, led by Minh, who had returned from his overseas tour, had been making plots with the Buddhists to regain power. In any case, the HNC had already ceased to function in a meaningful way, as only 9 of the 17 members were still occasionally attending its meetings. Initially Taylor issued a thinly disguised threat to cut aid, releasing a public statement saying that Washington might reconsider its military aid if "the fabric of legal government" was not reinstated. Khánh's quartet of delegates responded to Taylor by responding in a circumlocutory way. They remained calm and did not resort to direct confrontation. Kỳ said the change was necessary, as "the political situation is worse than it ever was under Diệm". Kỳ explained that the situation mandated the dissolution of the council, saying "We know you want stability, but you cannot have stability until you have unity". Thiệu said "I do not see how our action has hurt the Hương government Hương now has the full support of the Army and has no worries from the High National Council, which we have eliminated". When Taylor said that the moves detracted from Hương and Sửu's powers, the generals disagreed, and said that they supported the pair in full and that Hương had approved of the deposal of the HNC. Taylor was unimpressed by the reassurances, saying at the meeting's end, "I don't know whether we will continue to support you after this [Y]ou people have broken a lot of dishes and now we have to see how we can straighten out this mess". The day after the press conference, Taylor met Khánh in a private meeting at the latter's office. He complained about the dissolution of the HNC and said that it did not accord with the values of the alliance and the loyalty that Washington expected of Saigon. Khánh replied that Vietnam was not a satellite of Washington and compared the situation to the US support of a coup against Diệm, saying that loyalty was meant to be reciprocated. Taylor then bemoaned Khánh, saying he had lost confidence in him. Taylor added that military supplies being shipped to Vietnam would be withheld after arriving at Saigon and that American help in planning and advising military operations would be suspended. Khánh bristled and said that "You should keep to your place as Ambassador as Ambassador, it is really not appropriate for you to be dealing in this way with the commander in chief of the armed forces on a political matter, nor was it appropriate for you to have summoned some of my generals to the Embassy yesterday." However, Khánh later said he was open to the possibility of going abroad and asked Taylor if he thought this would be good for the country, to which the ambassador replied in the affirmative. Khánh ended the meeting, saying that he would think about his future. Khánh explicitly denounced Taylor in an interview published in the New York Herald Tribune on 23 December Taylor responded by stating that generals had participated in "improper interference" into the purview of civilian government, while embassy staff said that their head had done nothing improper, as did the State Department, effectively again threatening to cut aid. Khánh's defiance of Taylor saw his approval rise among the fellow generals, as the ambassador's actions were seen as being an insult to the nation. On the same day, the Việt Cộng bombed the Brinks Hotel, where United States officers were billeted. As a result, there was a suspicion among a minority that Khánh's junta had been behind the attack,

Осы шиеленістердің нәтижесінде американдықтар мен вьетнамдық генералдар арасында қақтығыс басталды. АҚШ генералдар Вашингтоннан көмексіз тіршілік ете алмайтыны үшін мойынсұнып, коммунистерге немесе қарсы офицерлерге қарсы тұру үшін қолдау алмаса, жеңіледі деп үміттенеді. Екінші жағынан, Хан американдықтар коммунистерге көбірек алаңдап, HNC-ге қарсы жасаған тәртіпсіздігіне келісіп, олардың жасаған ісіне мойынсұнады деп үміттенеді. Олар сондай-ақ жаңа тағайындалған азаматтық орган уақытша құрылатыны және желтоқсан айында тұтқындалғандар босатылатыны туралы келісті. Оңтүстік Вьетнамның жеңіске жетуінің басты себебі американдықтар елге көп ақша жұмсағандықтан, коммунистерге жеңіліп, әскери билік мәселесіне байланысты үлкен жариялыққа шығуға мүдделі болмады. Карновтың сөзінше, Хан мен оның офицерлері үшін "әлсіздік - күштілік". Хан қарулы күштерді үкіметті басқаруға бейімдеуге шешім қабылдады...

Төмендеу

1965 жылдың қаңтар және ақпан айлары арасында Тао Ханға қарсы қастандық жоспарлай бастады. 19 ақпан күні сағат түске дейін Тхао танкілер мен жаяу әскерді пайдаланып, Тань Сон Нхыттағы әскери штабты, пошта бөлімін және Сайгон радиостанциясын басып алды. Ол Ханның үйін және Сыудың үйін қоршап алды. Ел әлі де тұрақтылықты іздеп жүрді, ал Пхан Хуй Кват үш күн бұрын ғана премьер-министр болып тағайындалған еді. Хан қашып, Вунг Тауға жетті. Оның ұшағы Тань Сон Нхыт әуе базасынан көтеріліп, көтерілісшілердің танкілері ұшу жолағын жабуға тырысқанда ұшып кетті. Тхао радио арқылы әскери операциясының жалғыз мақсаты – «диктатор» деп атаған Ханнан құтылу екенін мәлімдеді. Биен Хоаны басып алуға жасалған әрекет сәтсіз аяқталды, ал Кы Тань Сон Нхыт айналасында айналып, көтерілісшілерді бомбалаумен қорқытты. Сағат 20:00-де Фат және Тао американдықтар ұйымдастырған кездесуде Кымен кездесіп, Ханның биліктен алынуын талап етті. Төңкеріс түн ортасында оңтүстіктен қалаға адал ARVN күштері, ал солтүстіктен Биен Хоадан Кыға адал күштер кірген кезде күйреп кетті. Көтерілісшілердің шынымен жеңілгені ме, әлде Ханның орнынан кетуі үшін келісімге келгені ме, деген мәселе даулы болып қала береді. Қашудан бұрын Тао төңкерістің Ханды құлатуда сәтті болғанын мәлімдеді. Бұл олай болмаса да, туған хаос Қарулы Күштер Кеңесін келесі күні Ханға сенімсіздік білдіруге мәжбүр етті. Бұл ұсынысты Кы қолдаған Ти енгізді, ал дауыс бірауыздан қабылданды. Кы Су мен Кватты азаматтық майдан ретінде сақтап, хунтаны басқарды, бірақ генерал Трэн Ван Мин қарулы күштердің бас қолбасшысы ретінде номиналды басшы болып қала берді. Хан сол кезде Сайгонның солтүстігінде жауланған коммунистік қару-жарақтардың көрмесін тексеріп отырды.

Жеке өмір

Хан мен оның әйелі Нгуен Лэ Трен (Фам тегінен) алты баласы және бір өгей қызы болған. Олардың бір ұлы Оңтүстік Вьетнамда суға батып қайтыс болды.