Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Spike Lee-дің «Mo' Better Blues» – 1990 жылы шыққан американдық музыкалық комедиялық драмалық фильм. Фильмде Дензел Вашингтон, Уэсли Снайпс және жазушысы, продюсері және режиссері болған Spike Lee бас рөлдерде ойнаған. Ол құрықшы Блик Гиллиамның (Вашингтон сомдаған) өміріндегі бір кезеңді көрсетеді, оның қабылдаған бірқатар дұрыс емес шешімдері оның қарым-қатынастарын және музыкалық мансабын қауіпке тікейді. Фильм достық, адалдық, шыншылдық, себеп-салдақ байланысы және, әрі қарай, құтқарылу тақырыптарына назар аударады. Музыкасын Бранфорд Марсалис квартеті мен трубашы Теренс Бланшард орындаған. Фильм Робин Харрис қайтыс болғаннан кейін бес ай өткен соң шықты және оның соңғы актерлік жұмысы ретінде оның жадына арналған.
1990 film by Spike Lee
Mo' Better Blues is a 1990 American musical comedy drama film starring Denzel Washington, Wesley Snipes, and Spike Lee, who also wrote, produced, and directed. It follows a period in the life of fictional jazz trumpeter Bleek Gilliam (played by Washington) as a series of bad decisions result in his jeopardizing both his relationships and his playing career. The film focuses on themes of friendship, loyalty, honesty, cause and effect, and ultimately salvation. It features the music of the Branford Marsalis quartet and Terence Blanchard on trumpet. The film was released five months after the death of Robin Harris and is dedicated to his memory, being his final acting role.
Сюжет
1969 жылы Нью-Йорк штатының Бруклин қаласында төрт жігіт Блик Гиллиамның Браунстондағы үйіне келіп, онымен бейсбол ойнауға шақырады. Бликтің анасы оның труба сабағын жалғастыруын талап етеді. Әкесі Бликтің әйелдей болып өсетінінен қаушадаланып, отбасында дау туады. Блик трубасын тартып, достары кетеді. Жиырма жылдан кейін ересек Блик табысты джаз тобы – «Блик квинтеті»мен бірге көңілді түнгі клубта труба ойнайды. Балалық шағының досы және топтың менеджері Гигант Бликке саксофоншы Шэдоу Хендерсонға ұзақ соло ойнауға мүмкіндік бермеуді кеңес береді. Ертесі күні Блик өзінің сүйіктісі Индиго Даунспен оянады. Ол сабаққа кетеді, ал Блик әкесімен ойын ойнауға шығады. Ол Индигоны ұнататынын, бірақ басқа әйелдерді де ұнататынын және қазіргі уақытта міндеттемелерге дайын емес екенін айтады. Кейін күні жаттығу кезінде Кларк Бентанкорт атты әйел келеді. Ол Гигантты менеджерліктен босатуды ұсынады, ал ол оған махаббат жасауды ұсынады («жақсырақ» деп атайды). Ол оның ерінін шағып, «Мен ерніммен күнекешімін» деп ренжіді. Гигант букмекермен кездеседі. Ол клубта Блик пен топтың қалған мүшелерімен кездеседі, бірақ пианист Лефт Хэнд Лейси француздық сүйіктісімен кешігіп келеді, Гигант оны сөкпейді. Кейін Гигант клуб иелерінің кеңсесіне барып, Блик пен оның тобы ойнай бастағаннан бері клубтың қаншалықты толып тұрғанын айтады және келісімшартты қайтадан келісуге тырысады. Ертесі күні Гигант өзінің букмекерімен кездеседі, ол Гиганттың тым көп қарызға батып бара жатқанына алаңдайды. Гигант бұл ойынды тоқтатып, жаңа ставкалар жасайды. Содан кейін ол Шэдоудың үйіне пластинка тастап кетеді. Шэдоу оған сүйіктісіне қиянат жасап жатқанын айтады. Бұл Бликтің Кларкпен төсекте жатқан келесі сахнасына әкеледі, онда ол одан клубта оның тобымен бірге ән айлауға рұқсат беруін сұрайды. Ол оның өтінішін қабылдамайды. Блик пен Гигант топтың табысына байланысты жалақыны көтеру туралы басқа топ мүшелерінің өтініштерін қабылдамайды. Блик клуб иелеріне көбірек ақша сұрауға барады, олар оны қабылдамайды, Гигант оны ағымдағы келісімге міндеттегенін еске салады. Сол түні Кларк пен Индиго Бликті көру үшін клубқа келеді. Олар Блик екеуіне де сатып алған бірдей стильдегі көйлек киген. Блик әр қызбен мәселені шешуге тырысады, бірақ екеуі де оған ренжіді, және ол екеуімен де қайтадан бірге ұйықтаса да, олар оны тастап кетеді (бірін-бірі атымен шақырғаннан кейін). Алайда Кларкқа сезімдері бар Шэдоумен арадағы шиеленіс күшейеді. Бірге велосипедпен саяхаттаған кезде Блик Гианттың топты басқаруда жақсы жұмыс істеуі керек екенін айтады. Гигант солай етуге уәде береді, содан кейін Бликтен құмар ойындарының қарызын төлеу үшін қарыз сұрайды. Блик бас тартады, ал кейін Гигантты екі қарыз алушы ұстап алады. Ол төлей алмайды және саусақтары сындырылады. Кейін Гигант Бликке пісіру кезінде жарақат алғанын айтады, бірақ Блик оған сенбейді. Гигант басқа топ мүшелерінен ақша сұрайды, ал Лефт оған бес жүз доллар қарыз береді. Қарыз алушылар Гиганттың үйін бақылағанда, ол Бликке тұруға орын іздеп барады, ол оған ақша жинауға көмектесуге келіседі, бірақ оны менеджерліктен босатады. Блик екі сүйіктісін де сағынады және әрқайсысына хабарлама қалдырады, бірақ Кларк Шэдоумен жаңа қарым-қатынас бастады. Блик бұл туралы біліп, Шэдоуды жұмыстан шығарады. Қарыз алушылар Гигантты клубтан тауып, оны сыртқа шығарып, Блик ойнап жатқанда, бірақ Блик ақша жинап үлкермей тұрып ұрып-соғады. Блик сыртқа шығып араласады, бірақ бір қарыз алушы Бликтің трубасын алып, оны бетінен соққылайды, оның ерні зардап шегіп, енді труба ойнай алмайды. Бір жылдан кейін қалпына келгеннен және құлдырағаннан кейін Блик Гиантпен қайта қосылады, ол қақпашы болып, құмар ойындарды тоқтатты. Ол Шэдоу мен Кларкты көруге кіреді, олар бұрынғы клубтың келісім-шартынан шығып, қазір Бликтің бұрынғы тобының қалған бөлігімен бірге өнер көрсетеді. Шэдоу оны сахнаға шақырады, олар бірге ойнайды. Әлі де ернінде жарасы бар және жақсы ойнай алмайтын Блик сахнадан шығып, трубасын қолдаушы Гиантқа береді және тікелей Индигоның үйіне барады. Бір жылдан бері хабарласпағанына ашуланған ол оны қабылдамай қалуға тырысады, бірақ ол өзін құтқаруды өтінген кезде оны қайта қабылдауға келіседі. Монтаж олардың үйлену тойынан, ұлы Майлстың тууынан және Блик ұлына труба ойнауды үйреткен бақытты отбасынан өтеді. Соңғы сахнада он жасар Майлз достарымен ойнауға шығуды қалайды. Индиго оның труба сабағын аяқтауын қалайды. Алайда, басындағы сахнадан өзгеше, Блик келісіп, ұлының достарымен ойнауына рұқсат береді.
In Brooklyn, New York in 1969, a group of four boys walk up to Bleek Gilliam's Brownstone apartment and ask him to play baseball with them. Bleek's mother insists that he continue his trumpet lesson. His father becomes concerned that Bleek will grow up to be a sissy, and a family argument ensues. Bleek continues playing his trumpet, and his friends depart. Over twenty years later, an adult Bleek performs on the trumpet at a busy nightclub with his successful jazz band, The Bleek Quintet. Giant, childhood friend and the band's manager, advises Bleek to stop allowing his saxophone player Shadow Henderson to grandstand with long solos. The next morning Bleek wakes up with his girlfriend, Indigo Downes. She leaves to go to class, while he meets his father for a game of catch, telling him that while he likes Indigo, he likes other women too and is not ready to make a commitment. Later in the day while he is practicing, another woman named Clarke Bentancourt visits him. She suggests that he fire Giant as manager; he suggests that they make love (which he refers to as "mo' better"). He becomes upset when she bites his lip, saying, "I make my living with my lips." Giant meets with his bookie to place bets. He meets Bleek at the club with the rest of the band, except for the pianist, Left Hand Lacey, who arrives late with his French girlfriend and is scolded by Giant. Later Giant goes to the club owners’ office, points out how busy the club has been since Bleek and his band began playing there, and unsuccessfully attempts to renegotiate their contract. Giant meets his bookie the next morning, who is concerned that Giant is going too deep into debt. Giant shrugs it off, and places several new bets. He then stops at Shadow's home to drop off a record. Shadow confides in him that he is cheating on his girlfriend. This leads to the next scene where Bleek is in bed with Clarke, and she asks him to let her sing a number at the club with his band. He declines her request. Bleek and Giant fend off requests from the other band members for a raise due to the band's success. Bleek goes to the club owners to ask for more money, which they refuse, reminding him that Giant locked him into the current deal. That night, both Clarke and Indigo arrive at the club to see Bleek. They are wearing the same style dress, which Bleek had purchased for them both. Bleek attempts to work it out with each girl, but they are both upset with him, and though he sleeps with them each again, they leave him (after he calls each of them by the other's name). However, tension rises with Shadow who has feelings for Clarke. During a bike ride together, Bleek insists that Giant should try to do a better job managing the band. Giant promises to do so, and then asks Bleek for a loan to pay his gambling debts. Bleek declines, and later Giant is apprehended by two loan sharks who demand payment. Giant can't pay and gets his fingers broken. Later Giant tells Bleek that he injured himself during a cookout, but Bleek doesn't believe him. Giant asks the other band members for money, and Left loans him five hundred dollars. When loan sharks stake out Giant's home, he goes to Bleek for a place to stay who agrees to help him raise the money but fires him as manager. Bleek misses both his girlfriends and leaves messages for each, but Clarke has begun a new relationship with Shadow. Bleek finds out about it and fires Shadow. The loan sharks find Giant at the club, take him outside, and beat him while Bleek plays, but before Bleek can raise the money. Bleek goes outside to intervene and gets beaten as well with one loan shark taking Bleek's own trumpet and smacking him across the face with it, permanently injuring his lip and making him unable to continue playing the trumpet. Over a year later following his recovery and slump, Bleek reunites with Giant, who has become a doorman and stopped gambling. He drops in to see Shadow and Clarke, who got out of the former club's contract and are now performing together with the rest of Bleek's former band. Shadow invites him on stage, and they play together. Still with scars on his lips and unable to play well, Bleek walks off the stage, gives his trumpet to a supportive Giant, and goes directly to Indigo's house. Angry with him because he hasn't contacted her in over a year, she tries to reject him but agrees to take him back when he begs her to save his life. A montage flashes through their wedding, the birth of their son Miles, and their happy family with Bleek teaching his son to play the trumpet. In the final scene, a ten year old Miles wants to go outside to play with his friends. Indigo wants him to finish his trumpet lessons. However, unlike in the opening scene, Bleek relents and allows his son to play with friends.
Өндіріс
Спайк Ли фильмді "Do the Right Thing" (1989) фильмімен жұмыс істеп жүргенде жазды. Бірінші нұсқаны аяқтауға оған он бес күн кетті. Басты кейіпкерге "Блик" деген лақапты Лидің әкесі, Билл Ли берген, ол фильмнің музыкалық қосымшасын жазған еді. Бастапқыда нағыз музыканттарды қолдануды жоспарлаған Ли көбінесе актерлерді таңдады, бірақ Джефф "Тайн" Уоттс ерекшелік болды, ол Бранфорд Марсалис квартетінде барабан ойнады. "Сол қол Лейси" рөлін сомдаған Джанкарло Эспозито – шынымендегі пианист. Камеоға түскен Бранфорд Марсалис бастапқыда саксофонист "Shadow Henderson" рөліне шақырылған, бірақ Ли рөлге кәсіби актер Уэсли Снайпсті таңдады. Дензел Вашингтон мен Снайпс музыкалық көрінелерде аспаптарын шынайы орындау үшін Марсалис пен тромпетші Теренс Бланшардтан музыкалық оқыту алды. Ли сондай-ақ джаз музыканттары туралы қалыптасқан стереотиптерге қарсы тұру үшін фильмде есірткіні әдейі көрсетпеді. Фильмнің бастапқы атауы, Love Supreme, саксофонист Джон Колтрейннің 1965 жылғы "A Love Supreme" альбомынан алынған, бірақ оның әйелі Элис Колтрейн фильмнің ашық мазмұнына байланысты рұқсатын кері алып алғаннан кейін атау өзгертілді. Атау уақытша "Мо' Бетер Блюздегі Вариациялар" деп өзгертілді, кем дегенде 1990 жылдың мамырына дейін, содан кейін ол қысқартылды. Басты түсірілімдер 1989 жылдың 25 қыркүйегінен 1989 жылдың 1 желтоқсанына дейін жүргізілді, жалпы құны 10 миллион доллар болды. Актер-комедияшы Робин Харрис 1990 жылдың 18 наурызында, фильмнің шығуына алты ай жетпей қайтыс болды.
Spike Lee wrote the film while working on Do the Right Thing (1989). It took him fifteen days to complete the first draft. The nickname "Bleek" for the protagonist was derived from Lee's father, Bill Lee, who composed the film's music score. Initially contemplating the use of real musicians, Lee opted mostly for actors, with Jeff "Tain" Watts being an exception, playing drums in the actual Branford Marsalis Quartet. Giancarlo Esposito, who portrayed "Left Hand Lacey," was a real life pianist. Branford Marsalis, making a cameo, was originally cast as saxophonist "Shadow Henderson," but Lee chose a professional actor, Wesley Snipes, for the role. Both Denzel Washington and Snipes underwent musical training with Marsalis and trumpeter Terence Blanchard to authentically handle their instruments in musical scenes. Lee also intentionally excluded drugs from the film to challenge stereotypical views of jazz musicians. The film's original title, Love Supreme, inspired by saxophonist John Coltrane's 1965 album "A Love Supreme," was changed after his widow, Alice Coltrane, withdrew permission because of the film's explicit content. The title was temporarily changed to Variations on the Mo' Better Blues until at least May 1990, when it was ultimately shortened. Principal photography spanned from September 25, 1989, to December 1, 1989, with a total cost of $10 million. Robin Harris, an actor comedian, died on March 18, 1990, almost six months before the film's release.
Музыка
Фильмнің саундтрегін «Теренс Бланшармен бірге Бранфорд Марсалис квартеті» орындады; атау композициясы мен саундтректің көп бөлігін Билл Ли жазды және өндірді. 1991 жылы саундтрек альбомы Soul Train Music Award сыйлығына «Үздік джаз альбомы» номинациясына ұсынылды. Бранфорд Марсалистің кіші інісі Дельфеайо Марсалис Билл Лиге фильмнің көптеген жазбаларын жасауға көмектескен деген ақпарат бар, бірақ оның есімі көрсетілмеген. Ли ақырында «Нью-Йорк Таймс» газетіндегі редакциялық мақаласында «фильмдерде афроамерикалықтарды жағымсыз бейнелеудің ұзақ тарихы» бар екенін еске салып, «антисемитизм айыптауларындағы екіұстамалыққа» жауап берді: «Барлық қара адамдар – бұзақылар, кісі өлтірушілер, жезөкшелер, сотталғандар, зорлаушылар немесе есірткіге тәуелділер емес, бірақ бұл Голливудтың афроамерикалықтар үшін осындай рөлдерді жазуына кедергі келтірген жоқ». Ли Флатбуш ағайындары стереотиптік болғанымен, олардың «10 минуттық экран уақыты» «Голливуд киносының 100 жылы [және] шынымен нәсілшіл, антисемит кинорежиссерлердің көптігімен» салыстырғанда маңызсыз деп санайды. Лидің сөзіне қарағанда, оның табысты афроамерикалық суретші ретіндегі мәртебесі қарсылық пен әділетсіздікке алып келді: «Мені басқа кинорежиссер әріптестерімнен жоғары моральдық стандартқа бағаламаңыз. Енді жас қара нәсілді кинорежиссерлер киноиндустрияда пайда болғандықтан, стереотиптер кенеттен үлкен мәселеге айналды. Менің ойымша, менің фильмдерім емес, менің өзім бағаланып жатыр». Ли Флатбуш ағайындарын бейнелеуі үшін кешірім сұраудан бас тартты: «Мен өзімнің барлық жұмысымның, соның ішінде Мо мен Джош Флатбуш сияқты кейіпкерлердің артында тұрамын. Егер сыншылар маған антисемитизм айыптауларын болдырмау үшін, мен жазған еврей кейіпкерлерінің барлығы үлгілі азаматтар болуы керек десе, олардың ешқайсысы қастандықшы, алаяқ немесе ұры бола алмайды және тарих бойында еврей халқы ешқашан қара суретшілерді пайдаланбаған десе, бұл шындыққа сай емес және әділетсіз». Синда Уильямс түсірілім алаңындағы кейбір актерлердің мінез-құлқына наразылық білдірді. «Көптеген ер адамдар – әдіспен ойнайтын актерлер еді. Олардың кейбіреуі бұрынғы Спайк фильмдерінде бірге болған, ал «Mo’ Better Blues» фильміндегі кейіпкерлері шовинистік еді. Сондықтан олар түсірілім алаңында да әрдайым шовинистік көзқарас танытты», – деді Уильямс. «Кейбір актерлер өз рөлдерін жақсы ойнау үшін кейіпкерлерінің бейнесінде қалуы керек деп ойлайды. Мен шовинистік мінез-құлық туралы ештеңе білмедім», – деп жауап берді Спайк Ли.
The soundtrack to the film was played by “The Branford Marsalis Quartet Featuring Terence Blanchard”; the title composition and most of the soundtrack were written and produced by Bill Lee. In 1991, the soundtrack album was nominated for a Soul Train Music Award for Best Jazz Album. Delfeayo Marsalis, Branford Marsalis's younger brother, reportedly aided Bill Lee in producing most of the film’s recordings, although his name is not credited. Lee eventually responded in an editorial in The New York Times, alleging "a double standard at work in the accusations of anti Semitism" given the long history of negative portrayals of African Americans in film: "Not every black person is a pimp, murderer, prostitute, convict, rapist or drug addict, but that hasn't stopped Hollywood from writing these roles for African Americans". Lee argues that even if the Flatbush brothers are stereotyped figures, their "10 minutes of screen time" is insignificant when compared to "100 years of Hollywood cinema [and] a slew of really racist, anti Semitic filmmakers". According to Lee, his status as a successful African American artist has led to hostility and unfair treatment: "Don't hold me to a higher moral standard than the rest of my filmmaking colleagues Now that young black filmmakers have arisen in the film industry, all of a sudden stereotypes are a big issue I think it's reaching the point where I'm getting reviewed, not my films." Lee refused to apologize for his portrayal of the Flatbush brothers: "I stand behind all my work, including my characters, Moe and Josh Flatbush if critics are telling me that to avoid charges of anti Semitism, all Jewish characters I write have to be model citizens, and not one can be a villain, cheat or a crook, and that no Jewish people have ever exploited black artists in the history of the entertainment industry, that's unrealistic and unfair." Cynda Williams complained about the behavior of some of the actors on the set. "Many of the men were method actors. A couple of them had spent time together on previous Spike films, and their characters in Mo’ Better Blues were kind of chauvinistic. So being method, they were kind of chauvinistic all the time on set," said Williams. "Some actors feel they have to stay in character to help play their roles. I didn’t know about any chauvinistic behavior" responded Spike Lee.