Кіріспе
Американдық режиссер (1968–2019)
америкалық режиссер
the American director
Джон Дэниел Синглтон (6 қаңтар 1968 – 28 сәуір 2019) – американдық режиссер, сценарист және продюсер. Ол «Бойз н Худ» (1991) фильмімен режиссерлік дебютін жасады, сонымен қатар сценарийін өзі жазды. Осы фильмі үшін ол «Ең үздік режиссер» номинациясында «Оскар» сыйлығына ұсынылды, осылайша 24 жасында бұл сыйлыққа ұсынылған алғашқы африкалық америкалық және ең жас адам атанды. Синглтон «Поэтикалық әділдік» (1993) романтикалық драмасы, «Жоғары білім» (1995) әлеуметтік драмасы, «Розууд» (1997) тарихи драмасы, «Шафт» (2000) қылмыстық фильмі, «Бейби бой» (2001) жасөспірімдер драмасы және «2 Fast 2 Furious» (2003) мен «Төрт бауыр» (2005) экшн фильмдерін жазып, режиссерлік етті. Телевидениеде ол «Snowfall» қылмыстық драма сериалының авторы болды және «Империя», «Тұтқыншы» сериалдарының эпизодтарын, сондай-ақ «Халық О. Дж. Симпсонға қарсы: Американдық қылмыс тарихы» сериалының бесінші эпизодын режиссерлік етті. Ол соңғысы үшін «Primetime Emmy Award» сыйлығының «Шексіз серия, фильм немесе драмалық туынды үшін ең үздік режиссура» номинациясына ие болды. Африка-американдық кинодағы ең табысты және инновациялық режиссерлердің бірі Синглтон мен оның фильмдері афроамерикандықтардың қалалық өмірдегі тәжірибесін көрсетіп, қара еркектігі, жарақат, расизм және жеке бастылық сияқты тақырыптарға назар аударды. Синглтон жиі реперлер мен музыканттарды, мысалы, Ice Cube, Tupac Shakur, Janet Jackson, Q-Tip, Busta Rhymes, Tyrese Gibson, Snoop Dogg, Ludacris және André 3000 сияқты белгілі актерлерге шақырды.
Ерте өмір
Джон Синглтон 1968 жылдың 6 қаңтарында Лос-Анджелесте дүниеге келді. Ол фармацевтикалық компанияның сату директоры Шелия Уорд Джонсонның (кейін Морган) және жылжымайтын мүлік агенті, ипотекалық брокер және қаржылық жоспарлаушы Дэнни Синглтонның ұлы. 1993 жылы DIRT журналымен Вероника Чемберс сұхбатында Синглтон балалық шағы туралы былай деді: "Мен өскен кезде комикстер, бейне ойындар және фильмдер есірткі, кештер мен басқа жамандықтардан қорғады. Мен көптеген ақ адамдармен бірге өскен емеспін. Мен қара нәсілділер тұратын ауданда өстім". Ол Эйзенхауэр орта мектебінде, Блэр орта мектебінде, Пасадена қалалық колледжінде және USC Кино өнер мектебінде оқыды. Синглтон 1987 жылдың көктемінде Каппа Альфа Псидің Бета Омега бөліміне қабылданды және 1990 жылы USC-ді бітірді. Синглтон компьютерлік ғылымды оқуға ниеттенген, бірақ Маргарет Меринг басшылығымен USC-нің "Фильмілік жазу" бағдарламасына түсті. Бұл бағдарлама студенттерді Голливуд жүйесіне білікті жазушы/режиссер ретінде тікелей енгізу үшін жасалған.
1990 жылдар: Карьераның алғашқы кезеңдері
1991 жылы Синглтон «Бойз н Худ» фильмімен кинодебют жасады. Бұл Оңтүстік Орталық Лос-Анджелестің қылмысқа толы ауданында өскен үш балалық шақтағы дос туралы туынды. Фильмде Куба Гудинг-младший, Айс Кьюб, Ния Лонг, Моррис Честнат, Анжела Бассетт, Реджина Кинг және Лоуренс Фишберн ойнады. Ол Канн кинофестивалінде көрсетілді. Синглтон еңбегі үшін «Оскар» сыйлығының «Үздік түпнұсқа сценарийі» және «Үздік режиссер» номинацияларына ие болды. 24 жасында ол «Үздік режиссер» номинациясына түскен ең жас адам және бұл наградаға ие болған алғашқы африкалық америкалық болды. 2002 жылы АҚШ Конгресінің кітапханасы фильмді «мәдени маңызы бар» деп таныды және оны Ұлттық кино тізіліміне енгізіп сақтауға белгіледі. 1992 жылы «Бойз н Худ» фильмінің сәттілігінен кейін Синглтон Майкл Джексонның «Remember the Time» музыкалық видеосын түсірді, онда Эдди Мерфи, Иман және Мэджик Джонсон қатысты. Ән мен видео жақсы қабылданды және Billboard Hot 100 хит-парадында үшінші орынға, Billboard Hot R&B Singles хит-парадында бірінші орынға, сондай-ақ Mainstream Top 40 хит-парадында көтерілді. Американың Жазу индустриясы қауымдастығы (RIAA) оған 3x платина сертификатын берді. Халықаралық аренада ән тоғыз елде топ-10 хитке енді, Жаңа Зеландияда бірінші, Испанияда екінші, ал Ұлыбританияда үшінші орынды иеленді. 1993 жылы Синглтон өзінің екінші фильмін – «Поэтикалық әділдік» атты романтикалық драмасын жазды және режиссерлік етті. Фильмде жас афроамерикандық әйел (фильмдегі дебютін жасаған Жанет Джексон ойнаған) өмірден озған жігітінің қайғысын жеңу үшін өлең жазады, бірақ кейін почта жұмысшысымен (Тупак Шакур ойнаған) кездеседі, ол оған депрессияны жеңуге көмектеседі. Фильм сыншылар тарапынан әртүрлі бағаланды, бірақ Джексон «Again» әні үшін «Оскар» және «Алтын глобус» сыйлықтарының «Үздік түпнұсқа ән» номинациясына ие болды, ол Billboard Hot 100 хит-парадында бірінші орынға шықты. Фильм, әсіресе Джексон мен Шакурдың арасындағы химиясы үшін, культты мәртебеге ие болды және қазір Синглтонның ең маңызды фильмдерінің бірі саналады. 1995 жылы Синглтон университет кампусындағы нәсілдік және әлеуметтік шиеленістер туралы әлеуметтік-саналы драма «Жоғары білімді» жазды және режиссерлік етті. «Поэтикалық әділдік» сияқты, бұл фильм де сыншылар тарапынан әртүрлі пікірлер алды. 1990-жылдардағы ең танымал рэперлермен жұмыс істегені туралы Синглтон: «Мен рэперлермен бірдей ортадан келдім. Бұл жақсы, себебі бұл – байланыс құрудың тағы бір жолы. Менің сезімталдығым рэперлердің сезімталдығымен үйлеседі. Мен буржуа емеспін және өзімді басқалардан жоғары санамаймын. Мен өзімді хип-хоп буынының алғашқы режиссері деп есептеймін. Мен хип-хоп музыкасымен өстім. Мен түсірген фильмдерде хип-хоп эстетикасы бар. Онда рэп болмауы мүмкін, бірақ музыкамен байланысты мәдениет пен саясат бар. Мен фильмдерімде жас, қара нәсілді мәдениет туралы айтамын». 1997 жылы «Поэтикалық әділдік» және «Жоғары білім» фильмдеріне күрделі реакциялардан кейін Синглтонның төртінші фильмі – «Роузвуд» тарихи драмасы, Флоридадағы 1923 жылғы Роузвуд қырғыны кезіндегі нәсілдік зорлық-зомбылыққа негізделген, көбінесе оң пікірлер алды және 47-ші Берлин халықаралық кинофестиваліне қатысты, онда ол «Алтын аю» сыйлығына ұсынылды.
2000-шы жылдар: Дамыған табыстар
2000 жылы Синглтон 1971 жылы шыққан, сол аттас фильмнің жалғасы – «Шафт» фильмінің сценарийін жазды, продюсерлік және режиссерлік жұмыстарын атқарды. Ричард Раундтридің басты рөлде ойнаған түпнұсқа фильмге сілтеме жасалған бұл туындыда Сэмюэл Л. Джексон Шафттың туысы Джон Шафт кішінің рөлін сомдады. Фильм көбінесе жағымды пікірлер алды және бүкіл әлем бойынша 107 миллион доллардан астам кассалық табысқа ие болды. 2001 жылы, «Бойз н д Худ» фильмінің шығуына он жыл толуына орай, Синглтон «Бала Бала» фильмін жазып, өндіріп, режиссерлік етті. Бұл фильм – Джоди Саммерстің (Тайриз Гибсон ойнаған) өмірге келуі туралы комедиялық драма. 20 жастағы Джоди екі әйелден – Иветтен (Тараджи П. Хенсон) және Пинаттан (Тамара ЛаСеон Басс) екі баланың әкесі болғанмен, әлі де анасымен (Адриана Джой Джонсон) бірге тұрады және Лос-Анджелестің қарапайым аудандарында өмір сүріп, тәжірибе жинақтайды. Фильмге көбінесе жағымды бағалар берілді, көптеген сыншылар оны Синглтонның өнеріне оралуы және оның ең жақсы туындыларының бірі деп санайды. Синглтонның келесі жұмысы – «2 Fast 2 Furious» (2003) фильмі, «The Fast and the Furious» (2001) фильмінің жалғасы және «Жылдам және ашулы» сериясының екінші бөлімі. Фильм кассада сәтті болды, бүкіл әлем бойынша 236 миллион доллардан астам табыс әкелді. Ол сол кездегі сериядағы ең табысты фильм және Синглтонның мансабындағы ең табысты туындыға айналды. 2005 жылы Синглтон сценарист-режиссер Крейг Брюэрмен бірлесіп, «Hustle and Flow» тәуелсіз фильмін қаржыландырып, өндірді, өйткені көптеген басқа да ірі демеушілер оны шығаруға келіспеді. Фильмде Терренс Говард Мемфис қаласындағы алаяқ және құмар ойыншы рөлін сомдайды, ол рэпер болу арманымен күреседі. Энтони Андерсон мен Тараджи П. Хенсонның қосалқы рөлдерде ойнаған бұл фильм жағымды пікірлер алды және «Ең үздік актер» және «Ең үздік түпнұсқа ән» номинацияларында екі «Оскар» сыйлығына ие болды, соңғысы үшін жеңіске жетті. Сол жылы Синглтон «Төрт бауыр» фильмін түсірді, бұл Марк Уолберг, Тайриз Гибсон, Андре Бенджамин және Гаррет Хедлундтың басты рөлдерде ойнаған, блэксплотейшн стиліндегі әрекет фильмі. Фильмде төрт асырап алынған бауыр өздерінің асырап алған анасының өліміне жауап беру үшін Мичиган штатының Детройт қаласына оралады. Фильм сыншылардан ара-жібірлі пікірлер алды, бірақ бүкіл әлем бойынша 92 миллион доллар касса жинады. 2003 жылы Синглтон Голливудтың Даңқ аллеясында өз жұлдызына ие болды.
2010 жылдар: іске асырылмаған жобалар
2011 жылы Синглтон Айс Кьюбпен келісімдер жүргізіп жатты, ол Синглтонмен «Boyz n the Hood» және «Higher Learning» фильмдерінде жұмыс істеген. 2012 жылдың тамызында Ф. Гэри Грей жұмысқа алынар алдында, Кьюбтің N.W.A. рэп тобы туралы биографиялық фильмді түсіруді жоспарлаған. Фильм 2015 жылы шықты, жағымды пікірлер алды және кассада табысқа жетті. Екі жыл өткен соң, 2013 жылы Синглтон рэпер Тупак Шакурдың өмірі, мансабы және қазасы туралы биографиялық фильмнің сценарийін жазушы және режиссері ретінде тағайындалды. 2015 жылдың 3 сәуірінде Синглтон түсірілімдердің тоқтатылғанын хабарлады. Morgan Creek Productions компаниясымен шығармашылық даулардың нәтижесінде Синглтон режиссерліктен бас тарды, оның орнына Карл Франклин тағайындалды. Синглтон Тупак туралы тағы бір фильм түсіруді де жоспарлап отырғанын айтты. Ақырында фильм 2017 жылы «All Eyez on Me» деген атпен шықты, бірақ сыншылар, көрермендер және Синглтонның өзі оны жағымсыз қабылдады. Ол Шәкүр туралы жеке биографиялық фильмін түсіруді, сондай-ақ 2019 жылы қайтыс болғанға дейін «Hustle & Flow» фильмінде Синглтонмен бірге жұмыс істеген Three 6 Mafia рэп тобы туралы фильм түсіруді ниеттенген.
2017-2019: Теледидарға көшу және соңғы жылдары
«Абдукция» (2011) фильмінің сынға ұшырағаннан кейін Синглтон мансабының соңғы жылдарында теледидарға көбірек назар аударды. «Империя» және «Американдық қылмыс тарихы» сыншылар тарапынан жоғары бағаланған телешоуларының бірнеше эпизодасын режиссерлік еткеннен кейін, 2017 жылы ол BET арнасы үшін «Тұтқын» криминалды драмалық сериалының атқарушы продюсері және режиссері болды. Бұл сериал Окленд полицейі Ребекка «Ребел» Найттың өміріне арналған, оның бауыры полициямен өлтірілгеннен кейін жеке тергеуші болып жұмыс істей бастайды. Сол жылы, 2017 жылдың 5 шілдесінде FX арнасында Синглтон бірлесіп жасаған және атқарушы продюсері болған «Snowfall» криминалды драмалық сериалының тұсаукесері өтті. Синглтон сериал авторлары Эрик Амадио мен Дейв Андронмен бірге алғашқы екі эпизодтың сценарийін жазды және алғашқы екі маусымның финалдарын түсірді. Сериалда Дамсон Идрис Оңтүстік Орталық Лос-Анджелестен шыққан, жас есірткі сатушы Франклин Сент рөлінде ойнайды. Сериал 1980-жылдардағы крек эпидемиясының және ЦРУ-ның есірткі тасымалына қатысуының қоғамға тигізген әсерін көрсетеді. Бұл Синглтонның 2019 жылы қайтыс болғанға дейін аяқтаған соңғы жобаларының бірі болды.
Табыс пен тақырыптар
Синглтон өзінің ең күшті ықпалдарының бірі ретінде "Жұлдызды соғыстар" фильмін, сондай-ақ режиссер Стивен Спилберг пен драматург Август Уилсонның шығармаларын атады. Синглтонға досы және әріптесі режиссер Спайк Ли де әсер еткен. Екеуі 1986 жылы Лидің "Ол оны қалауы керек" фильмінің көрсетілімінде танысты, Синглтон Оңтүстік Калифорния университетіне (USC) оқуға кіруге екі апта қалғанда.
Жеке өмір
Синглтон жеті баланың әкесі болды. Әйелі Тоша Льюиспен оның тұңғыш қызы Джастис Майя Синглтон (1992 жылы туған) болды, ол «Поэтикалық әділдіктегі» сол аттас басты кейіпкердің (Дженет Джексон сомдаған) және ақын Майя Анжелудың құрметіне аталды. Синглтонның Масаи Синглтон (1996 жылдың 3 сәуірінде туған) атты ұлы және Клеопатра "Клео" Синглтон (1998 жылдың 6 қыркүйегінде туған) атты қызы бар. 1996 жылдың 12 қазанында Синглтон Гананың екінші премьер-министрі Кофи Абрефа Бузияның қызы, ганалық актриса Акусуа Гьямама Бузияға үйленді. Олардың Хадар Бусия Синглтон (1997 жылдың 3 сәуірінде туған) есімді қызы болды, ол «Күннің көз жастары» (2003) және басқа да фильмдерде ойнады. Синглтон мен Бусия 1997 жылдың маусымында ажырасты. 2010 жылы Торонтода тұратын актриса, модель және мұғалім Митзи Эндрюспен бір қызы дүниеге келді. Сонымен қатар, Рейвон Джонспен бірге Сегіз есімді ұлы болды. 1999 жылы Синглтон балаларды көру мәселесі бойынша туындаған дау кезінде бұрынғы әйеліне шабуыл жасағаны үшін қылмыстық құқық бұзушылыққа кінәлі екенін мойындады. Ол үш жылға сотқа бағынышты болып, отбасылық зорлық-зомбылық туралы фильм түсіруге міндеттелді. 2007 жылдың 23 тамызында Синглтон автокөлік апатына ұшырап, Лос-Анджелестегі 57 жастағы Констанс Расселлді қағып өтті. Полиция келгенге дейін оқиға орнынан кетпеген Синглтон алкоголь немесе басқа да ес білдіретін заттардың ықпалында болмады және жауап бергеннен кейін босатылды. Расселл кейін ауруханада көз жұмды. Іс аудандық прокурорға жіберілді, бірақ ешқандай айыптау қойылған жоқ. 2014 жылдың 19 наурызында Синглтон танымал студияларды «африкалық американдықтарға қара тақырыбындағы фильмдерді түсіруге рұқсат бермейтіні үшін» сынады. Синглтон Лойола Мэримаунт университетінің студенттеріне: «Олар қара нәсілді адамдарға өз оқиғаларын айтуға жол бермейді», – деді. Ол былай деді: «Олар қара нәсілді адамдардың өздері қалағандай болуын қалайды. Бірақ ешкім осы туралы айтуға батыл болмайды. Олар қара нәсілді адамдардың өздерінің кім екенін емес, өздері қалағандай болуын қалайды. Қазіргі қара фильмдері – «қара фильмдер» деп аталатын фильмдер – керемет. Олар жақсы фильмдер. Бірақ олар тек өнім. Олар шығармашылық жағынан алға жылжуға көмектеспейді. Егер сіз оны біртекті етуге және барлығына ұнайтындай етуге тырыссаңыз, онда сіз ерекше ештеңе таба алмайсыз».
Өлім
2019 жылдың 17 сәуірінде Синглтон инсульт алды және жансақтау бөліміне жатқызылды. Коста-Рикадан АҚШ-қа оралғаннан кейін ол аяқтарының әлсіздігін сезіне бастаған. 25 сәуірде оның комада екені хабарланды, бірақ оның қызы мұны жоққа шығарды. 28 сәуірде Синглтон өмір сақтау аппаратынан ажыратылды және ол 51 жасында Сидарс-Синай медициналық орталығында қайтыс болды. Оншама актер мен музыкант оған құрмет көрсетті. Синглтонмен «Boyz n the Hood» және «Higher Learning» фильмдерінде бірге жұмыс істеген американдық рэпер және актер Айс Кьюб: «Мен ағайымды, досымды және ұстазымды жоғалтқаныма қатты қайғырып отырмын, оны сөзбен жеткізу мүмкін емес. Ол қара нәсілділердің өмірін әлемге жеткізуді ұнатқан» деді. 2019 жылдың 6 мамырында Лос-Анджелесте жеке басқару рәсімі өтті, ал Синглтон Голливуд төбелеріндегі Forest Lawn Memorial Park-қа жерленді. Өлімнің ресми себебі – жедел ишемиялық инсульт, ми ішіндегі қан құйылу және гипертония.
Марапаттар мен ұсыныстар
1991 жылғы «Оскар» сыйлығы Ең үздік режиссер «Жекпе-жек» фильмі Үздік түпнұсқа сценарийі
2016 жылғы «Эмми» сыйлығы Шешімдік сериялар бойынша ең үздік режиссура «О.Ж. Симпсонға қарсы халық: Американдық қылмыстың тарихы» ( «Жасыл карта» бөлімі үшін)
2017 жылғы Ең үздік деректі фильм «Лос-Анджелес өртеніп жатыр: 25 жылдан кейін болған көтерілістер»