Кіріспе
«Көк шеңбер» — Гай Гриннің 1965 жылы түсірген американдық драмалық фильмі. Фильм білімді қара нәсілді адам (Сидни Пуатье ойнады) мен сауатсыз, соқыр, ақ нәсілді 18 жасар қыз (Елизавета Хартманның дебюті) арасындағы достық және нәсілдік алаулаған Америкада олардың достығына кедерлес келетін мәселелер туралы. 1965 жылы азаматтық құқықтар қозғалысы күшейген кезде түсірілген бұл фильм расизмді зерттейді және «махаббат соқыр» деген ойды пайдаланады. Шелли Винтерс «Оскар» сыйлығын екінші рет жеңіп алды, алғашқысы 1959 жылы «Анна Франктың күнделігі» үшін болған. Бұл ардагер актер Уоллес Фордтың соңғы экрандық ролі болды. Фильмнің оңтүстік АҚШ кинотеатрларында көрсетілген кезінде Пойтье мен Хартманның сүйіскен көрінестерінен монтаж жасалып, алынып тасталған. Бұл көрінестер DVD нұсқасында толыққанды сақталған. DVD аудио түсіндірмесінде режиссер Гай Гриннің шешімімен фильмнің түсі қара-ақ түсті болғаны, түсті түсіру мүмкіндігі болғаны айтылады. Фильм австралиялық автор Элизабет Катаның 1961 жылғы «Be Ready with Bells and Drums» кітабы негізінде Гай Гринмен бейімделген. Кейіннен бұл кітап Америка Жазушылар Гильдиясының сыйлығын жеңіп алды. Кітаптың сюжеті фильмге қарағанда сәл пессимистік аяқталады. Винтерс үшін «Ең үздік қосалқы рөлдегі әйел» сыйлығынан басқа, фильм «Ең үздік әйел рөлдегі актриса» (Елизавета Хартман), «Ең үздік көркемдік режиссура» (Қара-ақ) (Джордж Дэвис, Ури МакКлири, Генри Грейс, Чарльз С. Томпсон), «Ең үздік операторлық» (Қара-ақ) және «Ең үздік музыка» (Оригинал музыкалық саз) номинацияларына ие болды. Ол кезде 22 жастағы Хартман ең жас «Ең үздік актриса» номинациясына ие болған актриса болды, ол 1975 жылы 20 жастағы Изабелль Аджани оның рекордын жаңартқанға дейін 10 жыл бойы сақталды.
A Patch of Blue is a 1965 American drama film directed by Guy Green about the friendship between an educated black man (played by Sidney Poitier) and an illiterate, blind, white 18 year old girl (played by Elizabeth Hartman in her film debut), and the problems that plague their friendship in a racially divided America. Made in 1965 against the backdrop of the growing civil rights movement, the film explores racism while playing on the idea that "love is blind." Shelley Winters won the Academy Award for Best Supporting Actress, her second win for the award, following her victory in 1959 for The Diary of Anne Frank. It was the final screen appearance for veteran actor Wallace Ford. Scenes of Poitier and Hartman kissing were cut from the film when it was shown in film theaters in the Southern United States. These scenes are intact in the DVD version. According to the DVD audio commentary, it was the decision of director Guy Green that A Patch of Blue be filmed in black and white although color was available. The film was adapted by Guy Green from the 1961 book Be Ready with Bells and Drums by the Australian author Elizabeth Kata. The book later won a Writers Guild of America award. The book's plot has a slightly less optimistic ending than the film. In addition to the Best Supporting Actress win for Winters, the film was nominated for Academy Awards for Best Actress in a Leading Role (Elizabeth Hartman), Best Art Direction Set Decoration (Black and White) (George Davis, Urie McCleary, Henry Grace, Charles S. Thompson), Best Cinematography (Black and White) and Best Music (Original Music Score). Hartman, 22 at the time, was the youngest Best Actress nominee, a record she held for 10 years before 20 year old Isabelle Adjani broke her record in 1975.
Сюжет
Селина Д'Арси - қаладағы пәтерде өнегелі, қарапайым анасы Роза Эннмен және бабасы Оле Памен бірге тұратын соқыр ақ қыз. Ол отбасының аз табысын толықтыру үшін буынды байлайды және уақытының көп бөлігін үй шаруасына жұмсайды. Оның анасы зорлық-зомбылық жасайды, ал Оле Па - алкоголик. Селинаның достары жоқ, үйден сирек шығады, ешқашан білім алған емес. Селина әкесін оны саябаққа алып кетуге көндіреді, онда ол үйренген және жұмсақ сөйлеуші қара нәсілді Гордон Ральфпен кездеседі. Екі дос тез арада достыққа айналып, күнделікті саябақта кездеседі. Гордон өзінің бес жасында күйеуін ұрып-соғу үшін Роза Энн оған химиялық заттар лақтырып, соқыр болғанын және Роза Энннің "жұбайларының" бірі оны зорлағанын біледі. Роза Энннің досы Сейди де жезөкше, ол жастық шағын жоғалтуды жоқтап, Селинаның өз бизнесінде пайдалы бола алатынын түсінеді. Кейін Роза Энн мен Сейди Оле Паны тастап, Селинамен жақсы пәтерге көшіп, оны жезөкшелікке мәжбүрлеуді шешеді. Сол арада Гордон Селіну қабылдауға дайын болған соқырлар мектебімен байланысқа түсті. Роза Энн сыртта болғанда, Селина паркке қашып кетеді; және, кейбір қиындықтармен, Гордонмен кездеседі. Ол Гордонға Роза Энннің жоспары туралы айтады, ал ол оны бірнеше күннен кейін мектепке баратынын айтады. Селинаның пәтерден жоғалып кеткенін тауып, Роза Энн Оле Паны саябаққа алып барып, Гордонмен бетпе-бет келеді. Роза Энннің қарсылығына қарамастан, Гордон Селинаны алып кетуге тырысады, өйткені ақ адамдар тобы Роза Энннің Гордонға деген ашуы мен истерикасына қарайды және оның қара адамды қызын алып кетуден тоқтату туралы өтініштерін елемеді. Оле Па Роза Аннға Селина енді бала емес екенін айтып, оларды қуып жүруін тоқтатады. Гордонның үйінде Селина Гордоннан өзіне үйленуді сұрайды, оған Гордонның көптеген махаббат түрлері бар екенін айтады, ал кейінірек олардың қарым-қатынасы жұмыс істемейтінін түсінеді. Селина оған өзін жақсы көретінін, оның қара екенін білетінін және оның терісінің түсі оған маңызды емес екенін айтады. Гордон оған көбірек адамдармен танысып, олардың махаббаты достықтан артық екенін білу үшін бір жыл күту керектігін айтады. Содан кейін Селинаны мектепке апарып, қоштасу үшін автобус келеді. Гордон Селинаға әжесінің музыка қорапшасын берді. Ол оны пәтерде қалдырып кеткен кезде, ол оны қайтару үшін артынан жүгіреді, бірақ автобусты өткізіп, қайтадан өз пәтер ғимаратына қарай жүреді.
Өндіріс
Гей Грин өзінің құқықтарын сатып алды. Ол бұл фильмін MGM студиясында, осы студия үшін түсірмек болған "Муса Дагтың қырық күні" фильмі іске аспағаннан кейін түсірді.
Сыни қабылдау
"Нью-Йорк Таймс" газеті былай жазды: "«Көктің жапырағы» фильмін жасағандардың ізгі ниеттері күмәнсіз, бірақ бұл драманың көп бөлігі қисынсыз ойлардың жиынтығы сияқты көрінеді. Мисс Хартман тым әдемі және мейірімді, оқиға тым тез дамып келеді, ал мырза Пуатье, адал актер болғанымен, қасиетті адам рөлін сомдауға мәжбүр. Неге осындай фильмде қаһарманның пәтері студия декорацияларынан жасалған жалған үй сияқты көрінеді? Неге қыз паркте кездескен шақта ырғалған ән «Бұлттардың үстінде» болады? Неге олар супермаркеттегі саудаға шығып, Дисней балаларындай секіріп, қуанышпен жүреді? Неге ол алғаш рет оның пәтеріне келгенде француз тілінде ойнайтын француз музыкалық қорабын табады? Бұл ұсақ-түйектер, бірақ оларға ұқсас көптеген нәрселер бір-бірімен байланыстырылып, фильмге жасандылық сезімін береді, ал бұл фильм шынайы, қатал, адамгершілікке толы болуы керек еді." "Чикаго Трибьюн" газеті: "Аңызға айналған қатыгез әже қайта келді. Бұл жолы оны Шелли Винтерс сомдайды, ол шын мәнінде туыс емес, бірақ кез келген адамды ашуға жететіндей зұлым. Садизмге жеке ойнауға қабілеті жетпейтін Шелли пәтерін тағы бір жаман адаммен – ішімдікке құмар әжесімен бөліседі. Парк – қыздың құтқарылуы, себебі ол жаңа әлемді ашатын жас жігітпен танысады. Сидни Пуатье рөлін сомдаған ол мейірімді де, практикалық, ешқашан кемсіртпейді. Жаңа келген Селина рөліндегі Элизабет Хартман, әуесқой, мелодрамалық сценарийден қолынан келгенін шығарып, ақшыл, арық қыздың мінез-құлқының нюанстарын тиімді көрсетеді. Қараңғы пәтердегі қорқынышты қоян сияқты оқшауланған оның сезімі парктегі көгілдір жапыраққа айналған балалық шаққа дейін өзгереді." TIME журналының шолуында: ««Көктің жапырағы» фильміне көнуге уақыт керек. Бұл мағынасыз көз жасы келтіретін фильм ретінде басталып, кенеттен заманауи үміт операсына айналады. Өзінен құтқару үшін ерекше шеберлік қажет, сондықтан фильмде керемет шеберлердің болуына қуандық. Бақытымызға орай, режиссер Гай Гриннің идеяны қолдауға қабілеті бар, ол нашар режиссерлер қолында пафосқа құлап кеткен идеяны сақтап қалады. Гриннің стилі қарапайым, күшті және шынайы, ол актерлердің ішкі мүмкіндіктерін аша біледі. Оның қазіргі актерлік құрамының ең бағалы мүшесі – 21 жастағы жаңа актер Элизабет Хартман. «Көктің жапырағы» нәсілдер аралық махаббат мәселесін ашық талқылайды, бірақ соңғы кадрда оны шешпейді, фильмнің мәні маңызсыз болып көрінеді. Бірге түскен тыныш, мейірімді сахналарда Хартман мен Пуатье адамзаттың күрделі мәселелерін қарапайым сюжетке айналдырады, соқырды жетектеген қара адамның жағдайына дейін төмендетіп жібереді». Rotten Tomatoes сайтындағы 9 шолуға негізделген «Көктің жапырағы» фильміне 89% мақұлдау көрсетілген.
Қаражаты
Фильм Пуатье мансабындағы ең табысты фильм болып шықты, ол фильмнің жалпы кірісінің 10 пайызын алу үшін жалақысын төмендетуге келіскенін ескерсек, бұл өте пайдалы жағдайға айналды. Бұған қоса, фильм Пуатьеді Хьюстон, Атланта және Шарлотта сияқты оңтүстік қалаларында да сәтті көрсетіліммен ұлттық киножұлдызға айналдырды.
Марапаттар мен ұсыныстар
Сыйлық санаты Номинант(тар) Нәтиже Ref. «Оскар» сыйлығы Үздік әйел актриса Элизабет Хартман Үздік әйел актер Шелли Винтерс Үздік көркемдік безендіру – Ақ-қара Көркемдік безендіру: Джордж Дэвис және Ури МакКлери; Декорация: Генри Грейс және Чарльз С. Томпсон Үздік операторлық – Ақ-қара Роберт Беркс Үздік музыкалық қорау – Негізінен түпнұсқа Джерри Голдсмит Британдық кино және телеарналар академиясы сыйлығы Үздік шетелдік актер Сидни Пуатье «Алтын глобус» сыйлығы Үздік фильм – Драма Үздік режиссер – Фильм Гай Грин Үздік сценарий – Фильм Үздік актер – Драма Сидни Пуатье Үздік актриса – Драма Элизабет Хартман Ең үміткер жаңа келген – Әйел Канзас-Сити киносыншылары сыйлығы Үздік әйел актер Шелли Винтерс Лаурел сыйлығы Топ драма Топ еркек драмалық рөл Сидни Пуатье Топ әйел драмалық рөл Элизабет Хартман Топ еркек қосымша рөл Уоллес Форд Топ әйел қосымша рөл Шелли Винтерс Америка жазушылар гильдиясы сыйлығы Үздік жазылған американдық драма Гай Грин
Саундтрек
"A Patch of Blue" фильмінің саундтрегін Джерри Голдсмит жазды және дирижерлік етті. Бұл Голдсмитке 1962 жылы "Фрейд" фильміне жазған музыкасынан кейін "Ең үздік түпнұсқа музыка" номинациясы бойынша екінші Академия сыйлығына ұсынылу мүмкіндігін берді. Ол Америка кино институтының ең үздік 25 американдық фильмнің музыкасы тізіміне енген 250 музыканың бірі болды. Музыка CD форматында үш рет жарық көрді: 1991 жылы Mainstream Records лейблы арқылы (Марк Лоуренстің "Дэвид пен Лиза" фильміне жазған музыкасымен бірге), 1992 жылы Tsunami Records лейблы арқылы (өзінің "Паттон" фильміне жазған музыкасымен бірге), және 1997 жылы Intrada Records лейблы арқылы кеңейтілген нұсқасы шықты.
Елизавета есімді күлдіршін
Фильмнің авторлары Хартманның басты рөлге іріктелуі туралы қысқа фильм түсірді. "Елизавета есімді Золушка" деп аталатын бұл қысқа фильмде оның Огайо штатының Янгстаун қаласынан келген, танылмаған актриса екендігі көрсетіледі. Онда актрисаның экрандық сынағынан және оған қоса "мінез-құлқы сынағынан" алынған бөлімдер бар, онда актриса өзін-өзі таныстырып, киім таңдауы сияқты күнделікті тақырыптарға жауап береді. Сондай-ақ, фильмде ол Американың Брайль институтына барып, соқыр адамдардың қол өнеріне үйренуін – фильмдегі оның кейіпкері жасайтын әшекейге ұқсас – және күнделікті тұрмысқа қажетті іс-әрекеттерге, өзін-өзі күтіп-ұстауға үйренуін көреді, бұл Пуатье кейіпкері Селинаға үйрететін нәрселерге ұқсас.