Кіріспе

Италия Коммунистік партиясының бұрынғы жетекшісі (1900–1980)

Луиджи Лонго (15 наурыз 1900 – 16 қазан 1980), сондай-ақ Галло есімімен де белгілі, итальяндық коммунист саясаткер және 1964 жылдан 1972 жылға дейін Италия Коммунистік партиясының бас хатшысы болды. Ол Ленин орденімен марапатталған тұңғыш шетел азаматы еді.

Ерте өмір

Лонго Пьемонт аймағындағы Алессандрия провинциясындағы Фубине қаласында дүниеге келген. Политехникалық университеттің студенті кезінде Италия Социалистік партиясының (ПСИ) жастар қанатында белсенділік танытып, марксистік тұрғысынан саяси үгілмен айналысты. Ол Антонио Грамши негіздеген «L'Ordine Nuovo» газетінің кеңсесіне жиі баратын, соның арқасында Грамши мен Палмиро Тольяттимен танысты. 1921 жылы ПСИ-дың Ливорнодағы съезінде партияның бөлінуіне ықпал еткендердің бірі болды, осы кезде Владимир Лениннің большевиктер бағытындағы жақтастары Италия Коммунистік партиясын (ИКП) құрды. Лонго Тольятти, Грамши және басқалармен бірге жаңа ИКП-ның жетекші тұлғасына айналды. Лонго жанкешті түрде фашизмге қарсы болды, ал 1922 жылы Бенито Муссолини Италияда фашистік режим орнатқанда, ол Францияға эмиграцияға кетіп, ИКП-ның маңызды басшыларының бірі болды. Сол жылы ол Мәскеуде өткен Коминтерн конгресіне делегация құрамында қатысып, Ленинмен кездесті. Ол алдағы жылдары саяси идеология саласындағы ерекше білімімен бірнеше рет Мәскеуге оралды, Иосиф Сталинмен және Кеңес Одағының басқа да басшыларымен жолығысты. 1933 жылы Коминтерннің саяси комиссиясына мүше болды. 1934 жылы ИКП мен ПСИ арасындағы бірлескен әрекеттер туралы келісімге қол қойды.

Испаниядағы азаматтық соғыс және қарсылық

Лонго Испания Азамат соғысына Рандольфо Паччарди басшылығымен Халықаралық бригадалардағы республикалық әскерлердің инспекторы ретінде қатысты және "Галло" әскери лақап атын алды. Екінші испан республикасы генерал Франкодан жеңілгеннен кейін ол Францияға оралды. 1940 жылы Францияға жасалған шабуылдан кейін Филипп Петен басшылығымен Вишидегі жалтақтаушы үкімет құрылды. Лонго 1939 жылдан 1941 жылға дейін Вернедегі интернациялық лагерде тұтқындалды. Сол жерде ол Лео Валиани және басқа да солшыл радикалдармен танысты. 1941 жылы ол итальяндық фашистік билікке берілді және Вентотенеде интернацияланды. 1943 жылдың 25 шілдесінде Муссолини биліктен құлаған кезде Лонго босатылды. Муссолини Солтүстік Италияны қайта бақылауға алғаннан кейін (оның басшылығымен Италия Социалдық Республикасы құрылды), Лонго итальяндық партизандық қарсылық қозғалысының коммунистік күштері – Гарибальди бригадаларына басшылық етті. Лонго "Азаттық үшін еріктілер тобы" ("Gruppo volontari per la liberta") командасының орынбасары және Ферруччо Паридің жақын серігі болды; 1945 жылдың сәуірінде Лонго Солтүстік Италиядағы көтерілістің маңызды тұлғаларының бірі болды. 1945 жылдың 28 сәуірінде Комо көлі маңындағы Донго қаласында Муссолини мен оның сүйіктісі Кларэта Петаччи Гарибальди бригадасының партизандарымен бірге атылып өлтірілді; Лонгоның осы өлтіруге қатысқан дәрежесі тарихшылар арасында дау тудырып отыр.

Соғыстан кейінгі

Соғыстан кейін Ұлттық конгресс мүшесі болды және 1946 жылы Конституциялық жиналысқа сайланды. Сондай-ақ 1946 жылы Тереза Маттей Лонгоның өтініші бойынша мимозаны Халықаралық әйелдер күнінің символы ретінде таңдады. Кейіннен ол ПКИ тізімі бойынша Италияның депутаттар палатасына сайланды және бірнеше рет қайта сайланды, сондай-ақ партия басшылығының мүшесі болды. 1964 жылы Палмиро Тольятти қайтыс болғаннан кейін ол ПКИ хатшысы болды, өзін "басшы емес, хатшы" деп жариялады. Осы қызметте ол Тольятти саясатын, "Италияның социализмге жолы" деп белгілі болған саясатты жалғастырды, Италия Коммунистік партиясы мен Кеңес Одағы арасындағы одақты әлсіретті. 1968 жылы пайда болған жаңа солшыл қозғалыстарға жаулықсыз қатысты және ПКИ басшыларының арасында жаңа белсенділермен байланыс орнатуға ең көңілді болғандарының бірі болды, бірақ олардың артық әрекеттерін мақұлдамады. 1968 жылдың соңында Лонго инсульт алды; келесі айларда ішінара жазылғанмен, 1969 жылдың ақпан айынан бастап Энрико Берлингюер көмекші хатшы ретінде көптеген шешімдер қабылдауда оған көмектесті. 1972 жылы Лонго партия хатшысы қызметінен кетіп, оның орнына Берлингюерді тағайындады. Сол жылдан бастап сегіз жылдан кейін Римде қайтыс болғанға дейін ПКИ-нің құрметті президенті болды. Осы қызметте ол ПКИ кейіннен қолдайтын "ұлттық ынтымақ" бағытына қарсылығын білдірді. Лонго жемісті жазушы да болды. Ол Коммунистік партияның танымал журналы "Жаңа жолдар" ("Vie Nuove") басылымын құрды.