Кіріспе

Стивен Бликер Люс (1827 жылғы 25 наурыз – 1917 жылғы 28 шілде) – АҚШ Әскери-теңіз күштерінің адмиралы. Ол 1884-1886 жылдар аралығында Теңіз соғыс академиясын құрған және оның алғашқы президенті болды. 1909-1910 жылдары вице-президент, ал 1910-1911 жылдары 1847 жылғы Ацтек клубының президенті қызметін атқарды.

Өмірбаян

Олбани, Нью-Йорк қаласында доктор Винал Люс пен Шарлотта Бликер отбасында дүниеге келген Стивен Б. Люс стратегия, теңізшілік, білім беру және кәсіби даму сияқты көптеген салалардағы әскери-теңіз флотының көрнекті офицерлерінің бірі болды. Ол Әскери-теңіз колледжінің негізін қалаушы ретінде ең жақсы танымал. 1854 жылы Люс президент Джордж Вашингтонның әйелі Марта Вашингтонның шөбере қызы Элизабет Хенлиге үйленді. Олардың балаларының арасында 1857-1933 жылдары аралығында өмір сүрген қызы Каролина болды, ол АҚШ армиясының бригадир генералы Монтгомери М. Макомбтың әйелі атанды. Люс 1841 жылдың 19 қазанында 14 жасында әскери-теңіз флотына мичман болып қабылданды. 1845 жылы Мэриленд штатының Аннаполис қаласында жаңадан ашылған АҚШ Әскери-теңіз академиясына дейін Филадельфиядағы Әскери-теңіз мектебінде білім алды. Ол 1848 жылы академияны бітіріп, 1847 жылдың 10 тамызынан бастап мичман атағын алды. 1855 жылдың 15 қыркүйегінде лейтенант атағына көтерілді.

Азаматтық соғыс

Люс Америка Азаматтық соғысы кезінде Атлантика жағалауын блокадалаушылармен бірге қызмет етті және Оңтүстік Каролинадағы Чарльстон қамалында «Нантакет» мониторына қолбасшылық етті. 1862 жылы лейтенант-командир шеніне көтерілді. 1862 жылдың қаңтарынан 1863 жылдың қазанына дейін Ньюпорттағы АҚШ Әскери-теңіз академиясына жіберілді. 1862 жылы АҚШ Әскери-теңіз академиясында теңізшілік кафедрасын басқарғанда, академияда қолданылған алғашқы теңізшілік оқулықтарының бірін жазды. Соғыс жылдарында «USS Sonoma», «USS Canadaigua» және «USS Pontiac» кемелеріне де қолбасшылық етті. 1866 жылы командир шеніне көтерілді.

Азамат соғысынан кейінгі кезең

Азамат соғысынан кейін Люс теңізшілерді және кіші офицерлерді флот қызметіне дайындау үшін Әскери-теңіз күштерінің оқушыларды даярлау бағдарламасын ұйымдастырды. 1869-1872 жылдары ол Жерорта теңіз флотына бекітілген USS Juniata әскери шлюпінің командирі болды. 1872 жылдың желтоқсанында капитандыққа көтеріліп, 1875 жылға дейін Бостон теңіз портындағы кемежайдың капитаны болып қызмет етті. 1875 жылдың қарашасынан 1877 жылдың тамызына дейін ол танымал USS Hartford кемесіне қолбасшылық етті. 1877 жылдың тамызынан желтоқсан айына дейін капитан Люс оқу кемелерінің инспекторы болды. 1878 жылдың қаңтарынан 1881 жылдың ақпанына дейін ол USS Minnesota оқу кемесіне қолбасшылық етті. 1884 жылдың шілдесінен қыркүйегіне дейін Люс Солтүстік Атлантика эскадрильясына басшылық етті, USS Tennessee оның флагмандық кемесі болды. 1886 жылдың маусымынан 1889 жылдың ақпанына дейін Люс USS Richmond флагмандық кемесімен Солтүстік Атлантика эскадрильясына қолбасшылық етті. Люс АҚШ Әскери-теңіз институтын және оның "Proceedings" басылымын құруға да зор үлес қосты. Ол 1887-1898 жылдары институттың президенті болды.

Ньюпорт

1881 жылы Люс коммодор шеніне көтерілді, осы қызметте ол 1881 жылғы сәуірден 1884 жылғы маусымға дейін Ньюпорттағы АҚШ Әскери-теңіз күштерінің Оқу эскадрильясына қолбасшылық етті. Оқу эскадрильясының басшысы ретінде Люс шәкірттерді даярлау бағдарламасын – әскери теңізшілерді теңіз қызметіне даярлаудың алғашқы ресми бағдарламасын әзірледі және іске қосты. Люстің жоспары бойынша, 14-17 жас аралығындағы зейінді және дені сау жігіттер үш жылдық тәлімдікке Оқу эскадрильясында қабылдануға тиіс еді, олар осы кезеңде академиялық біліммен қатар, теңізшілік дағдыларын меңгеру үшін тәжірибелік оқудан өтетін еді. Шәкірттер ресми түрде «жігіттер» деп аталды, олар әдетте 21 жасқа толғанға дейін ата-аналарының тікелей тілегімен тіркелді, содан кейін теңіз күштерінде қызметін жалғастыруды қалайтындарын өздері шеше алатын еді. Бұрын теңіз күштері тәжірибесі жоқ жаңа ғана келгендерді қабылдап, барлық теңізшілерді «жұмыста» оқытатын. Мұндай тәсілдің мәселесі – көптеген жаңа келгендердің теңіз күштеріне пайдалы болу үшін қажетті тәртібі мен дағдылары жеткіліксіз болды. Люстің шәкірттер бағдарламасынан күткені – флотқа қосылмас бұрын толыққанды даярланған және теңіз өміріне бейімделген теңізшілерді тәрбиелеу болатын. Бағдарлама 1917 жылы АҚШ Бірінші дүниежүзілік соғысқа қатысқанда аяқталды, себебі теңіз күштері соғыс кезеңінде теңізшілерді жылдам даярлау қажеттілігіне тап болды. Люстің ұсыныстары мен жан-жақты есептерінің негізінде, 1884 жылғы 6 қазанда Ньюпорт, Род-Айленд штатында Әскери-теңіз колледжі құрылды, ал Люс оның алғашқы президенті болды. 1885 жылы ол контр-адмирал шеніне көтерілді, ал 1886 жылы капитан Альфред Тейер Махан президенттік лауазымға тағайындалды, оның еңбектері соғыс колледжін құру туралы шешімге зор ықпал етті.

Зейнеткерлік

"Ричмонд" кемесі Люстің теңіздегі соңғы қызметі болды, ол 1889 жылғы 25 наурызда 62 жасқа толған соң міндетті зейнеткерлік жасына жеткен еді. Зейнетке шыққаннан кейін де Люс Әскери-теңіз күштерінің тиімділігін жақсартуға деген қызығушылығын сақтап қалды. Ол 1901 жылы Соғыс академиясына оралып, он жылға жуық уақыт оқытушы болып қызмет етті. Соңында ол 1910 жылғы қарашада 83 жасында толық зейнеткерлікке шықты. Люс протестанттық епископ шіркеуінің белсенді мүшесі болды. Ол Род-Айленд штатының Ньюпорт қаласындағы Барлық Әулиелер еске алу шіркеуінің приходтық кеңесінің мүшесі болды, сондай-ақ Ньюпорттағы Сент-Джон епископальдық шіркеуінің паства мүшесі болды, онда ол приходтық кеңесінің мүшесі және күзетші болып қызмет етті.

Жарияланымдар

1863 жылы Дэвид Ван Ностранд Стивен Люстің "Теңізшілік" оқулығын жариялады (Google Books арқылы қолжетімді). Бұл еңбек АҚШ Әскери-теңіз академиясында қолдану үшін жазылған. 1905 жылы одан кейінгі басылымы жарық көрді. 1891 жылдың желтоқсанында "The North American Review" журналы Люстің "Соғыстың артықшылықтары" атты мақаласын жариялады (JSTOR арқылы қолжетімді). Люс сонымен қатар "Отандық және теңізшілер ән жинағы" (1883) кітабын редакциялады.

Мұра

Оның құрметіне үш кеме "Лус" деп аталды. АҚШ Әскери-теңіз академиясы мен Әскери-теңіз колледжінің екеуінде де оның құрметіне Лус Холл деп аталған ғимараттар бар. 1941 жылы Калифорния штатының Сан-Диего қаласында салынған бұрынғы Әскери-теңіз оқу орталығының концерт залы Лус концерт залы деп аталды. Нью-Йорк штатының Теңіз академиясы кітапханасы Стивен Б. Лус кітапханасы деп аталады. Ньюпорттағы Сент-Джон епископ шіркеуінде Лус құрметіне еске алу терезесі бар. Ньюпорттағы Кей-стрит және Род-Айленд даңғылының қиылысында адмирал Лус құрметіне тақта орнатылған.