Кіріспе

Француз суретшісі (1886–1966)

Амеди Озенфант (15 сәуір 1886 – 4 мамыр 1966) – француз кубистік суретшісі және жазушы. Шарль Эдуард Жаннеретпен (кейін Ле Корбюзье атанған) бірге ол пуризм қозғалысын құрды.

Білім

Озенфант Сент-Квентинде буржуазиялық отбасында дүниеге келді және Сент-Себастьендегі доминикан колледждерінде білім алды. Білімін аяқтағаннан кейін ол Сент-Квентинге оралып, акварель және пастельмен сурет салуды бастады. Ол Роджер де Ла Фресне және Андре Дюноер де Сегонзакпен дос болып, олармен бірге оқыды. 1928 жылы Озенфант «Өнер» атты кітабын жариялады, ол кейіннен 1931 жылы ағылшын тілінде «Заманауи өнердің негіздері» деген атпен шықты. Осы кітабында ол пюризм теориясын толыққанды баяндайды, және ол өзінің ерекше және афоризмдерге толы стилімен көзге түседі.

Англиядағы бояуларға әсері

Кейіннен ол Ле Корбюзье өзі үшін салған резиденция мен студиясында жеке студиясын – l’Académie Ozenfant-ті құрды. 1936 жылы Лондонға көшіп, сол жылдың мамыр айында Озенфант Көркемсурет академиясын ашты, екі жылдан кейін Нью-Йоркке кетіп қалды. Оның Лондондағы шәкірттерінің арасында Леонора Каррингтон, Сари Динес, Стелла Снид және Хамед Саид болды. Нью-Йорктегі шәкірттеріне оның көмекшісі Хайм Коппельман, канадалық Мадлен Лалиберте және ирандық Манучер Ектай кірді. Пуризмнің алғашқы манифесттерінде түс формадан екінші дәрежелі деп есептелді, және бұл 1920 жылдардың ортасында Ле Корбюзье өзінің жұмыстарында дискретті сәулеттік элементтерді күшейту үшін түстерді мұқият орналастыруынан көрінді. Бірақ Англияда болған кезде Озенфант түс туралы ойларын жетілдіріп, олардың көп бөлігін «Архитектуралық шолу» журналында жариялаған алты мақаласында баяндады. Түс енді сәулетшілер жұмыстың барысында қарастыратын нәрсе емес, сәулет өнерінің маңызды бөлігі ретінде қарастырылды. Озенфант түс әрқашан ғимараттың пішінін өзгертеді және оған ерекше назар аудару керек деп сенді. Біз осы мәселеге аздап тәртіп келтіруге тырысуымыз керек, немесе кем дегенде оның көп бөлігіне ақылға қонымдылық әкелуіміз керек. Бірақ тәртіпсіз ақылдың қандай мәні бар? Біз түстің дизайнындағы осы беймәлімдіктен шығуға мүмкіндік беретін қандай да бір тәртіпке жетудің жолын табуға тырысуымыз керек. Озенфанттың түстің маңыздылығы туралы қайта қараған ойларына суретші Пол Сигнак пен оның дивизионизм теорияларының әсері болды. Сигнак неоимпрессионизмнің бояуларды жағу әдісі ең жоғары жарықтық, түс және үйлесімділікті қамтамасыз етеді деп мәлімдеді. Бұрынғы импрессионистер қолданған әдістерден айырмашылығы, түстердің дақтары қашықтан қарағанда араласпай, бөлек күйінде қалады. Мұндай жағдайда түстердің бірігуі болмаса, бұл өзара әрекеттесу «бір мезгілдегі контраст» деп аталады, онда түстер бір-біріне тек жақындығы арқылы ғана әсер етеді. Бұл әдіс түстердің бірігіп кеткенде туындайтын ластану мен қараңғыланудың алдын алады. Озенфант сәулетте «түстің тұтастығына» қол жеткізу үшін осы техниканы кеңейтуді ұсынды, контраст арқылы түстерді визуалды түрде өзгертіп, тұтастық иллюзиясын жасау. «Түстілік» ұғымы қазіргі заманғы құрылыстың сипаты өзгерген сайын, әсіресе жеңіл конструкциялар мен шыны қабырғалармен жұмыс істегенде маңызды мәселеге айналды. 1937 жылы Озенфант: «Егер олардың ерекше талаптарына бейімделген кесте жасалса, архитекторларға, декораторларға, үй бояушыларға және т.б. үлкен қызмет көрсетілген болар еді» деді. Бұл кестеде жүзге жуық түс болуы мүмкін. Озенфанттың түс туралы мақалалары қызығушылықпен оқылды, әсіресе Архитектуралық қауымдастықтың (AA) студенттері, бірақ тіпті AA студенті және кейіннен британдық мектептер үшін түс стандарттарын жасаған Дэвид Мед үшін де Озенфант академиядағы курс туралы сұраған кезде АҚШ-қа кетіпті. Оның сөздерінің әсерін Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Англияда жарық көрген көптеген түс туралы мақалалардан көруге болады. Шындығында, 1956 жылы бізге соғыстан кейінгі алғашқы мектептердің кейбіреулерін безендіруге тікелей әсер еткені айтылады.

Соңғы жылдар

Нью-Йорктегі Озенфант көркемсурет мектебі 1939 жылдан 1955 жылға дейін қызмет етті. Ол 1944 жылы АҚШ азаматы болды. Озенфант 1955 жылға дейін АҚШ-та кеңінен оқытып, дәріс берді, содан кейін Францияға оралды, онда 1953 жылы қайтадан азаматтығын алды. Ол өмірінің соңына дейін сол жерде тұрып, 1966 жылы Канн қаласында қайтыс болды.

Жинақтар

Гуггенхайм мұражайы (Нью-Йорк қаласы), Эрмитаж мұражайы, Гонолулу өнер мұражайы, Базель өнер мұражайы (Швейцария), Лувр, Қазіргі заманғы өнер мұражайы (Нью-Йорк қаласы), Музей Штуки (Лодж, Польша), Австралияның ұлттық галереясы (Канберра), Филадельфия өнер мұражайы, Сан-Франциско заманауи өнер мұражайы, Тейт галереясы (Лондон) және Уолкер өнер орталығы (Миннесота) Амеде Озенфанттың туындыларын сақтайтын көпшілікке ашық коллекциялардың ішінде.