Кіріспе

Американдық постмодернист жазушы Дэвид Меррилл Марксон (20 желтоқсан 1927 жыл - 4 маусым 2010 жыл) – американдық романист. Ол бірнеше постмодерн романның авторы, оның ішінде «Спрингердің прогресі», «Витгенштейннің сүйіктісі» және «Оқырманның тоқтап қалуы» кітаптары бар. Оның соңғы кітабы «Соңғы роман» 2007 жылы жарық көрді, ал «Нью-Йорк Таймс» газеті оны «шынғырған шедевр» деп атады. Марксонның туындыларына әңгімелеу, кейіпкерлерді жасау және сюжетке қатысты дәстүрден тыс, тәжірибелік көзқарас тән. Кейіннен қайтыс болған жазушы Дэвид Фостер Уоллес «Витгенштейннің сүйіктісін» «осы елдегі тәжірибелік көркем әдебиеттің ең жоғары деңгейі» деп атады. Оның ерте туындылары Уильям Фолкнер мен Малкольм Лоуридің модернистік дәстүріне негізделген, ал кейінгі романдары Марксонның сөзімен айтқанда, «әдеби және көркем анекдоттарға толы» және «сызықтық емес, үзіліссіз, коллажға ұқсас, жиынтық» болып келеді. Модернистік және постмодернистік тәжірибелік әдебиеттен өзге, ол поэзия кітабын, үш детективтік романын және «The Ballad of Dingus Magee» атты анти-вестерн романын жариялады, ол Франк Синатраның қатысуымен «Dirty Dingus Magee» фильміне бейімделді.

Өмірбаян

Ол еврей тегінен еді. Дэвид Меррилл Марксон 1927 жылғы 20 желтоқсанда Нью-Йорк штатының Олбани қаласында дүниеге келді. Юнион колледжінде және Колумбия университетінде білім алған Марксон жазушылық жолын журналист және кітап редакторы ретінде бастады, сондай-ақ Колумбия университетінде, Лонг-Айленд университетінде және «Жаңа мектепте» мерзімді түрде колледж оқытушысы болып жұмыс істеді. Оның тұңғыш романы 1950 жылдардың соңында жарық көргенімен, ол 1980 жылдардың соңында, 60 жастан асып, «Витгенштейннің жарқыны» жарыққа шыққаннан кейін ғана танымал болды. Осыдан кейін оның жазушы ретіндегі беделі нығайып, ол бір сұхбатта: «Менің бір досым маған белгілі болмай тұрып, белгілі болмауға сақтық таныту керектігін айтты», – деді. Дэвид Марксонның өлімінен кейін оның барлық жеке кітапханасы оның өсиеті бойынша Strand кітап дүкеніне сыйға тартылды.

Витгенштейннің сүйіктісі

Витгенштейннің «Әйелі» 1988 жылы Dalkey Archive Press баспасында жарық көрді. Марксонның түпнұсқа қолжазбасы 54 рет қабылданбағанымен, кітап жарық көргеннен кейін сыншылардың жоғары бағасына ие болды. Бұл Бекет салт-дәстүріндегі өте стильдік, тәжірибелік роман. Роман көбінесе бірінші жақта айтылған мәлімдемелерден тұрады; басты кейіпкер – өзін жер бетіндегі соңғы адам деп есептейтін әйел. Оның сөздері тақырыптан тақырыпқа жылдам ауысса да, тақырыптар көбінесе қайталанып отырады және Зеноннан Бетховенге, Виллем де Кунингке дейін Батыс мәдениетінің белгілі тұлғаларына сілтеме жасайды. Людвиг Витгенштейннің «Tractatus Logico-Philosophicus» еңбегімен таныс оқырмандар оның стиліндегі айқын ұқсастықтарды байқайды. Эми Хемпель оны «үлкен зиялылықпен философияның күрделі мәселелерін қарастырғаны» үшін мақтады. Он жыл өткен соң, Дэвид Фостер Уоллес «Салон» журналындағы «1960 жылдан кейінгі АҚШ-тың жетіспей бағаланған бес романы» деген мақаласында оны «осы елдегі тәжірибелік көркем әдебиеттің шыңы» деп атады.