Кэти Акер: Өмір және шығармашылық жолы

Кіріспе

Америкалық романист және драматург (1947–1997)

Кэти Акер (18 сәуір, 1947 [даулы] – 30 қараша, 1997) – американдық тәжірибелік романист, драматург, эссеші және постмодернист жазушы, балалық шақтағы қасірет, сексуалдық және қарсылық сияқты тақырыптарды қамтитын ерекше және трансгрессивті жазуымен танымал. Оның жазуы пастиш пен "кесу" әдісін қамтиды, ол мәтіндер мен сөйлемдерді бөліп, шатастыруды қамтиды; сонымен қатар ол өзінің жазуын пост-жаңа романдық еуропалық дәстүрде деп санады. Ол өзінің туындыларында өмірбаяндық элементтерді, билік, секс және зорлық-зомбылықты үйлестіреді.

Ерте өмір

Дональд және Клэр (құдайы Вейл) Леманның жалғыз баласы Акер 1947 жылы Нью-Йорк қаласында Карен Леман болып дүниеге келді, бірақ Конгресс кітапханасы оның туған жылын 1948 жыл деп көрсетеді, ал «Британника энциклопедиясы» редакторы оның туған жылын 18 сәуір 1948 жыл, Нью-Йорк, Нью-Йорк, АҚШ деп көрсеткен. Ол 1997 жылдың 30 қарашасында Мексиканың Тихуана қаласында қайтыс болды. Көптеген некрологтар, соның ішінде «Нью-Йорк Таймс» газеті, оның 1944 жылы туғанын жазды. Оның отбасы бай, ассимиляцияланған неміс-яһудий тегінен шыққан, бірақ діни емес, мәдени жағынан яһудий болған. Оның әжесі Флоренс Вейл күйеуінің қолғап жасау бизнесінен мұраға алған кішкентай қорға ие болған австриялық яһудий болған. Акердің ата-бабалары Бірінші дүниежүзілік соғыстан бұрын, нацистік Германиядағы ұлтшылдықтың күшеюіне байланысты Эльзас-Лотарингиядан саяси эмиграцияға кетіп, Парижге, содан кейін АҚШ-қа көшіп кеткен. Акердің сөзіне қарағанда, оның ата-бабалары «бірінші буын француз-неміс яһудийлері» болған, олардың тегі бастапқыда қоныс аудару аймағынан шыққан. «Татуировкаланған яһудий» журналына берген сұхбатында Акер діни яһудизмнің «маған ешқандай мағынасы жоқ екенін» айтты. «Мен одан қашпаймын, ол маған ештеңе білдірмейді» деді ол, сондай-ақ оның ата-анасы «идиш тілінде сөйлейтін шығыс еуропалық яһудийлерге қарсы мәдени көзқарасы бар жоғары неміс яһудийлері» екенін түсіндірді. («Мен поляк яһудийлерінен қашуға үйрендім»). Акер Манхэттеннің өркендеген Үстіңгі Шығыс жағындағы Саттон-Плейс ауданында анасы мен әкесінің үйінде өсті. Оның әкесі Дональд Леман Акер туғанға дейін отбасын тастап кеткен. Оның үстемдік танытқан анасымен қарым-қатынасы тіпті ересек болған кезде де ашу мен алаңдаушылыққа толы болды, себебі Акер өзін сүйілмеген және қаламаған сезінеді. Оның анасы көп ұзамай Альберт Александрға қайтадан үйленді, оның тегі Кэти, тумасы Карен болды, бірақ жазушы кейіннен анасының Александрмен одағын әсерсіз адаммен құмарлықсыз неке деп сипаттады. Кэтидің анасының екінші некесінен туған қарындасы Венди болды, бірақ екі әйел ешқашан жақын болған жоқ және ұзақ уақыт бойы қарым-қатынаста болмады. Акер қайтыс болған кезде ол достарына Вендимен байланыспауды өтінді, өйткені кейбіреулер ұсынғандай. 1978 жылы оның анасы Клэр Александр өз-өзіне қол жұмсады. Ересек болғаннан кейін Акер әкесін табуға тырысты, бірақ ол яхтасында кіргізушіні өлтіргеннен кейін жоғалып кеткенін және мемлекет оны кісі өлтіру айыбынан босату үшін алты ай психиатриялық ауруханада өткізгенін білгеннен кейін іздеуін тоқтатты.

The only child of Donald and Claire (nee Weill) Lehman, Acker was born Karen Lehman in New York City in 1947, although the Library of Congress gives her birth year as 1948, while the editors of Encyclopædia Britannica gave her birth year as April 18, 1948, New York, New York, U. S. She died on November 30, 1997, in Tijuana, Mexico. Most obituaries, including The New York Times, cited her birth year as 1944. Her family was from a wealthy, assimilated German Jewish background that was culturally but not religiously Jewish. Her paternal grandmother, Florence Weill, was an Austrian Jew who had inherited a small fortune from her husband's glove making business. Acker's grandparents went into political exile from Alsace Lorraine prior to World War I, due to the rising nationalism of pre Nazi Germany, moving to Paris and then to the United States. According to Acker, her grandparents were "first generation French German Jews" whose ancestors originally hailed from the Pale of Settlement. In an interview with the magazine Tattoo Jew, Acker stated that religious Judaism "means nothing to me. I don't run away from it, it just means nothing to me" and elaborated that her parents were "high German Jews" who held cultural prejudices against Yiddish speaking Eastern European Jews. ("I was trained to run away from Polish Jews.") Acker was raised in her mother and stepfather's home in the Sutton Place neighborhood of Manhattan's prosperous Upper East Side. Her father, Donald Lehman abandoned the family before Acker's birth. Her relationship with her domineering mother, even into adulthood, was fraught with hostility and anxiety because Acker felt unloved and unwanted. Her mother soon remarried, to Albert Alexander, whose surname Kathy, née Karen, was given, although the writer later described her mother's union with Alexander as a passionless marriage to an ineffectual man. Kathy had a half sister, Wendy, by her mother's second marriage, but the two women were never close and long estranged. By the time of Acker's death, she had requested that her friends not contact Wendy, as some had suggested. In 1978, her mother Claire Alexander, committed suicide. As an adult, Acker tried to track down her father, but abandoned her search after she discovered that her father had disappeared after killing a trespasser on his yacht and spending six months in a psychiatric asylum until the state excused him of murder charges.

Білім

Акер Ленокс мектебінде, Үстіңгі Шығыс жағындағы қыздарға арналған жеке мектепте оқыды. Брандейс университетінде студент кезінде ол классиканы зерттеді және "театршылдар ұйымдастырған оргияларға қатысып, босаңсыған моральдық нормалардан пайдаланды". Ол роман жазуға қызығушылық танытып, Робертпен бірге Калифорнияға көшіп, Сан-Диегодағы Калифорния университетіне түсті, онда оның ұстаздары Дэвид Антин, Элеонора Антин және Джером Ротенберг болды. 1968 жылы бакалавр дәрежесін алды. Нью-Йоркке көшкеннен кейін, ол Нью-Йорк қалалық колледжінде классика мамандығы бойынша екі жыл аспирантурада оқыды, грек тіліне қатысты мамандық алды. Бірақ аспирантураны бітірген жоқ. Нью-Йоркте жұмыс істеген кезінде ол файлдар кеңсесінің қызметкері, хатшы, стриптизер және порноактер болып жұмыс істеді. Кейін ол теоретик, баспагер және сыншы Сильвер Лотрингермен, содан кейін кинорежиссер және кинотеоретик Питер Волленмен қарым-қатынаста болды, сондай-ақ медиатеоретик және ғалым Маккензи Уоркпен қысқа мерзімді қарым-қатынаста болды. 1996 жылы Акер Сан-Францискодан Лондонға көшіп, жазушы және музыка сыншысы Чарльз Шаар Мюрреймен бірге тұрды.

Кейінгі өмір және өлім

1996 жылдың сәуір айында Акерге сүт безінің қатерлі ісігі диагнозы қойылып, ол екі жақты мастэктомия жасатуды шешті. 1997 жылдың қаңтар айында ол "Гардиан" газетінде жарияланған "Аурудың сыйы" атты мақаласында дәстүрлі медицинаға сенімін жоғалтуы туралы жазды. Мақалада ол сәтті болмаған операциядан кейін, оның денесі қирағандай сезініп, эмоционалды түрде шаршағандықтан, медициналық жүйедегі науқастың пассивтілігін қабылдамай, диетологтардан, акупунктурашылардан, экстрасенстерден және қытайлық дәрігерлерден кеңес іздеуге көшкенін түсіндіреді. Оған батыс медицинасындағыдай білімнің нысаны болудың орнына, науқас көрегенге, білім іздеушіге айналатын, ал ауру – ұстазға, ал науқас – оқушыға айналатын идея ұнады. Англия мен АҚШ-та бірнеше баламалы медицина түрлерін қолданғаннан кейін, Акер бір жарым жылдан соң, 1997 жылдың 30 қарашасында 50 жасында Тихуанадағы баламалы онкологиялық клиникада қатерлі ісіктің асқынуынан қайтыс болды. Оның қатерлі ісігінің соңғы сатысындағы кезеңін қабылдаған жалғыз баламалы емдеу орталығы осы клиника болды.

Әдебиеттің шолу

Акер 1970-ші жылдардың соңы мен 1980-ші жылдардың басында Нью-Йорк панк қозғалысымен байланысты болды. Панк эстетикасы оның әдеби стиліне әсер етті. 1970 жылдары, "постмодернизм" термині танымал болғанға дейін, Акер кітаптарын жаза бастады. Бұл кітаптарда постмодернистік туындылардың белгілері бар. Оның даулы туындылары Уильям С. Берроуз бен Маргарита Дюрастың тәжірибелік стильдерінен көп нәрсе алады, ал сыншылар оның жазуын Ален Роб-Грийе мен Жан Женеге теңейді. Сыншылар Гертруда Штайн мен фотографтар Синди Шерман мен Шерри Левинге де сілтеме жасады. Оған "Қара тау" мектебінің ақындары, Уильям С. Берроуз, Дэвид Антин, Кароли Шнеман, Элеонора Антин, француздық сындық теория, мистицизм және порнография, сондай-ақ классикалық әдебиет әсер етті. Акердің романдары татуировкаларға деген құштарлықты және оларға қарыздылықты көрсетеді. Ол "Сенсіздіктің империясын" татуировка шеберіне арнады. 1972 жылы Акер өзінің "Саясат" атты тұңғыш кітабын жариялады. Өлеңдер мен эсселер жинағы сыншылардың немесе көпшіліктің көп назарына ілікпесе де, Нью-Йорк панк ортасында оның беделін қалыптастырды. 1973 жылы ол өзінің алғашқы романын ("Қара тарантула" псевдонімімен) жариялады: "Қара тарантуланың балалық шағы: кісі өлтіруші әйелдердің өмірі". Келесі жылы ол екінші романын жариялады: "Мен нимфоман болдым деп армандадым: қиял". Екі туынды да "Көз портреті" жинағында қайта басылды. 1979 жылы ол "Нью-Йорк қаласы, 1979 жыл" атты әңгімесі үшін Пушкарт сыйлығын жеңіп алып, көпшіліктің назарына іліккенімен, 1982 жылы "Ұлы үміттер" атты еңбегін жариялағанға дейін сыншылардың назарына ілікпеді. "Ұлы үміттер" кітабының басы Чарльз Диккенстің сол аттас туындысын қайта жазу болып табылады. Онда оның әдеттегі тақырыптары, соның ішінде анасының өзін-өзі өлтіруі туралы жартылай автобиографиялық әңгіме және Пьер Гюйотаның зорлық-зомбылық пен сексуалдық мазмұнға толы "Едем, Едем, Едем" сияқты бірнеше мәтіндерді пайдалануы көрсетілген. Сол жылы Акер "Сәлем, мен Эрика Джонгпын" атты кітабын жариялады. 1983 жылы ол "Variety" фильмінің сценарийін жазды. Акер фотограф Маркус Летердейл туралы мәтін жазды, ол 1983 жылы Венадағы Молотов галереясының өнер каталогында жарияланды. "Жоғары мектепте қан мен ішек" романын басып шығаруға қатысты бірнеше сәтсіз келісімдерден кейін, Акер 1984 жылы "Пикадор" баспасы романын жариялағанда британдық әдебиеттегі дебютін жасады, содан кейін "Grove Press" баспасы Нью-Йоркте оны жариялады. 1990 мен 1993 жылдар аралығында ол тағы төрт кітап жариялады: "Жеке бастылыққа арналған еске алу" (1990); "Ханнибал Лектер, менің әкем" (1991); "Көз портреті: үш роман" (1992), бұрын жарық көрген туындылардан құралған; және "Менің анам: демондық ілім" (1992). Оның "Көз портреті" жинағын баспагер Фред Джордан қолдады, ол оның туындыларын "Grove Press" баспасында тапқаннан кейін "Pantheon" баспасына көшіп, 1991 жылы кітаптың алғашқы данасын Уильям Берроузға жіберді. Оның соңғы романы "Пираттардың патшайымы" 1996 жылы жарық көрді, оны ол, Рико Белл және "Mekons" рок-тобының қалған мүшелері операға айналдырып, 1997 жылы Чикагодағы заманауи өнер мұражайында орындады. 2007 жылы "Amandla Publishing" баспасы Акердің 1989-1991 жылдар аралығында "New Statesman" журналы үшін жазған мақалаларын қайта басып шығарды. "Grove Press" баспасы 2002 жылы Эми Шолдер мен Денис Купер редакциялаған "Рип оф Ред, қыз-детектив" және "Американың өртелуі" томындағы екі жарияланбаған ерте повестесін және "Акердің қажетті туындылары" таңдамалы туындылар жинағын жариялады. Оның өлімінен кейін үш томдық ғылыми еңбектері басылып, қайта басылды. 2002 жылы Нью-Йорк университетінде оның туындыларының ретроспективті көрмесі "Дисциплина және анархия" ұйымдастырылды, ал 2008 жылы Лондондағы заманауи өнер институты Акердің ықпалымен түсірілген фильмдер кешін көрсетті.

Acker was associated with the New York punk movement of the late 1970s and early 1980s. The punk aesthetic influenced her literary style. In the 1970s, before the term "postmodernism" was popular, Acker began writing her books. These books contain features that would eventually be considered postmodernist work. Her controversial body of work borrows heavily from the experimental styles of William S. Burroughs and Marguerite Duras, with critics often comparing her writing to that of Alain Robbe Grillet and Jean Genet. Critics have noticed links to Gertrude Stein and photographers Cindy Sherman and Sherrie Levine. She was influenced by the Black Mountain School poets, William S. Burroughs, David Antin, Carolee Schneeman, Eleanor Antin, French critical theory, mysticism, and pornography, as well as classic literature. Acker's novels exhibit a fascination with, and an indebtedness to, tattoos. She dedicated Empire of the Senseless to her tattooist. Acker published her first book, Politics, in 1972. Although the collection of poems and essays did not garner much critical or public attention, it did establish her reputation within the New York punk scene. In 1973, she published her first novel (under the pseudonym Black Tarantula), The Childlike Life of the Black Tarantula: Some Lives of Murderesses. The following year, she published her second novel, I Dreamt I Was a Nymphomaniac: Imagining. Both works are reprinted in Portrait of an Eye. In 1979, she received popular attention after winning a Pushcart Prize for her short story "New York City in 1979." She did not receive critical attention, however, until publishing Great Expectations in 1982. The opening of Great Expectations is an obvious re writing of Charles Dickens's work of the same name. It features her usual subject matter, including a semi autobiographical account of her mother's suicide and the appropriation of several other texts, including Pierre Guyotat's violent and sexually explicit "Eden Eden Eden." That same year, Acker published a chapbook, entitled Hello, I'm Erica Jong. Acker wrote the script for the 1983 film Variety. Acker wrote a text on the photographer Marcus Leatherdale that was published in 1983, in an art catalogue for the Molotov Gallery in Vienna. After a series of failed contracts to publish Blood and Guts in High School, Acker made her British literary debut in 1984 when Picador published the novel, followed by publication in New York by Grove Press. Between 1990 and 1993, she published four more books: In Memoriam to Identity (1990); Hannibal Lecter, My Father (1991); Portrait of an Eye: Three Novels (1992), also composed of already published works; and My Mother: Demonology (1992). Her collection, Portrait of an Eye, was championed by publisher Fred Jordan, who had discovered her work at Grove Press before moving to Pantheon and sent an early copy of the book to William Burroughs in 1991. Her last novel, Pussy, King of the Pirates, was published in 1996, which she, Rico Bell, and the rest of rock band the Mekons also reworked into an operetta, which they performed at the Museum of Contemporary Art, Chicago, in 1997. In 2007, Amandla Publishing re published Acker's articles that she wrote for the New Statesman from 1989 to 1991. Grove Press published two unpublished early novellas in the volume Rip Off Red, Girl Detective and The Burning Bombing of America, and a collection of selected work, Essential Acker, edited by Amy Scholder and Dennis Cooper in 2002. Three volumes of her non fiction have been published and republished since her death. In 2002, New York University staged Discipline and Anarchy, a retrospective exhibition of her works, while in 2008, London's Institute of Contemporary Arts screened an evening of films influenced by Acker.

Өлімнен кейінгі бедел

Кэти Акердің шығармашылығына арналған эсселер жинағы "Өмірге құмарлық: Кэти Акердің жазбалары туралы" деп аталады. Карла Харриман, Авитал Роннелл және Эми Шолдер редакциялаған бұл жинақ 2006 жылы Verso Books баспасында жарық көрді. Оған Нейланд Блейк, Лесли Дик, Роберт Глюк, Карла Харриман, Лоренс Рикелс, Авитал Роннелл, Барретт Уоттен және Питер Волленнің эсселері кіреді. 2009 жылы Акердің шығармаларын академиялық тұрғыдан зерттеуге арналған алғашқы эсселер жинағы, "Кэти Акер және трансұлттық" жарық көрді. 2015 жылы Semiotext(e) басылымы Акердің медиа-теоретик Маккензи Уоркпен электрондық хаттар арқылы жүргізген хат алмасуын қамтитын "Мен саған қатты ұнаймын" атты кітабын шығарды. Кітапты оның мұрагері және Кэти Акер әдеби қорының басшысы Матиас Виегенер редакциялаған. Оның жеке кітапханасы Германиядағы Кельн университетінің оқу залында сақталады, ал оның қолжазбалары Нью-Йорк университетінің Фейлс кітапханасы мен Дьюк университетінің Рубенштейн сирек кітаптар және қолжазбалар кітапханасы арасында бөлінген. Оның оқылымдары мен туындылары туралы талқылаулардың шектеулі жинағы Калифорния университетінің Сан-Диегодағы арнайы коллекциялар архивінде сақталған. 2013 жылы Кэти Акердің құрметіне Акер сыйлығы тағайындалды. Сан-Франциско немесе Нью-Йорк авангардтық өнер саласының тірі және қайтыс болған өкілдеріне берілетін бұл сыйлықты Алан Кауфман мен Клейтон Паттерсон қаржыландырады. 2017 жылы американдық жазушы және суретші Крис Краус "Кэти Акерден кейін: Әдеби өмірбаян" атты кітабын жариялады, бұл Акердің өмірлік тәжірибесі мен әдеби стратегияларына арналған алғашқы толыққанды өмірбаяндық зерттеу. Американдық жазушы Дуглас А. Мартин Акердің ықпалы мен шығармашылық жолын зерттейтін "Акер" атты кітабын шығарды. 2018 жылы британдық жазушы Оливия Лэйн Акердің туындылары мен өміріне сілтеме жасайтын "Крудо" романын жариялады, онда басты кейіпкер Кэти есімді әйел, ол екі жақты сүт безі қатерінен зардап шегеді. Романның оқиғалары 2017 жылғы тамыз-қыркүйек айларында өтеді. 2019 жылы Эми Шолдер мен Дуглас А. Мартин "Кэти Акер: Соңғы сұхбат және басқа да әңгімелер" атты кітапты бірлесіп редакциялады. Кейт Замбрено Кэти Акер туралы "Нью-Йорк, 2013 жылдың жазы" атты эссесін Screen Tests жинағында (Harpers Collins, 2019) жариялады. Эссе алғаш рет Эми Шолдер редакциялаған Icon журналында (Feminist Press, 2014) жарық көрді. 2019 жылдың 1 мамыры мен 4 тамызы аралығында Лондон қаласындағы Contemporary Arts институтында "Мен, Мен, Мен, Мен, Мен, Мен, Мен, Кэти Акер" көрмесі өтті. Көрмеде Реза Абдо, Йоханна Хедва және Реба Мейбери сияқты 40-тан астам суретшінің туындылары қойылды. 2020 жылы Grove Press Кейт Замбреноның кіріспесімен "Көз суреті" кітабының жаңа басылымын шығарды.

A collection of essays on Acker's work, titled Lust for Life: On the Writings of Kathy Acker, edited by Carla Harryman, Avital Ronell, and Amy Scholder, was published by Verso Books in 2006 and includes essays by Nayland Blake, Leslie Dick, Robert Glück, Carla Harryman, Laurence Rickels, Avital Ronell, Barrett Watten, and Peter Wollen. In 2009, the first collection of essays to focus on academic study of Acker, Kathy Acker and Transnationalism was published. In 2015, Semiotext(e) published I'm Very Into You, a book of Acker's email correspondence with media theorist McKenzie Wark, edited by Matias Viegener, her executor and head of the Kathy Acker Literary Trust. Her personal library is housed in a reading room at the University of Cologne in Germany, and her papers are divided between NYU's Fales Library and the Rubenstein Rare Book and Manuscript Library at Duke University. A limited body of her recorded readings and discussions of her works exists in the special collections archive of University of California, San Diego. In 2013, the Acker Award was launched and named for Kathy Acker. Awarded to living and deceased members of the San Francisco or New York avant garde art scene, the award is financed by Alan Kaufman and Clayton Patterson. In 2017, American writer and artist Chris Kraus published After Kathy Acker: A Literary Biography, the first book length biography of Acker's life experiences and literary strategies. American writer Douglas A. Martin published Acker. a book length study of Acker's influences and artistic trajectory. In 2018, British writer Olivia Laing published Crudo, a novel which references Acker's works and life, and whose main character is a woman called Kathy, suffering double breast cancer; yet book's events are situated in August–September 2017. In 2019, Amy Scholder and Douglas A. Martin co edited Kathy Acker: The Last Interview and Other Conversations. Kate Zambreno wrote on Kathy Acker in her essay "New York City, Summer 2013" published as part of the collection Screen Tests (Harpers Collins, 2019). The essay was originally published in Icon edited by Amy Scholder (Feminist Press, 2014). Between May 1, 2019 and August 4, 2019, the exhibition I, I, I, I, I, I, I, Kathy Acker was held at the Institute of Contemporary Arts, London. The exhibition featured works by more than 40 artists, such as Reza Abdoh, Johanna Hedva and Reba Maybury. In 2020, Grove Press issued a new edition of Portrait of an Eye, with an introduction by Kate Zambreno.