Кіріспе

Мәтінді қайта құрудың әдеби тәсілі. Кесу әдісі (француз тілінде découpé) – жазба мәтінді кесіп, жаңа мәтін жасау үшін қайта орналастыру арқылы қолданылатын кездейсоқ әдеби тәсіл. Бұл идеяның бастауын 1920 жылдардағы дадаистерден табуға болады, бірақ оны 1950-ші және 1960-шы жылдардың басында, әсіресе жазушы Уильям С. Берроуз кеңінен дамытып, танымал етті. Одан бері ол түрлі салаларда қолданылып келеді.

Әдебиетте

Бұл техниканың алғашқы мысалы 1920 жылдардағы дадаисттік митингте болды, онда Тристан Цара бір шапқырдан кездейсоқ сөздерді тартып, сол жерде өлең жазуды ұсынды. Сюрреализм қозғалысымен бірдей кезеңде танымал болған коллаж кейде газеттер мен буклеттер сияқты мәтіндерді де қамтитын. Осы оқиғадан бұрын, бұл техника 391 журналының бір санында, Тристан Цараның «Дадаисттік өлең жасауға» деген қосымша тақырыппен жарық көрген «әлсіз махаббат және ащы махаббат туралы дада манифесінде» жарияланған болатын. 1977 жылы Хедвиг Горски жазған бес дауысқа арналған драма сценарийі поэзияны баспаға емес, орындау үшін жасау идеясын қалыптастырды. «Нео-айбынды драма» деп аталған «Боби, анам!» қойылымы, «партизандық театр» өнерлері үшін жазылған, газеттен қиылған материалдарды өңдеу және бейресми көше актерлері үшін хореографиялық қойылымдарды пайдаланған. Әдеби және интермедиа өнерші Кэти Акер сыртқы дереккөздерден үлгі алып, оларды өзінің жеке құрылымдалған тұлғасының өзгеретін нұсқаларын жасау үшін қайта құрастырды. 1970 жылдардың соңындағы «Орта мектепте қан мен ішек» романында Акер әдеби кесу және иемденуді өзінің әдісінің ажырамас бөлігі ретінде зерттеді.

Фильмде

Антони Балч пен Берроуз 1967 жылы Лондонда көрсетілген "The Cut Ups" атты бірлескен фильм жасады. Бұл "Геррильялық жағдайлар" деп аталған тоқтап қалған жобаның бір бөлігі болды, ол Берроуз туралы деректі фильм ретінде жоспарланған және 1961–1965 жылдары түсірілген. Берроуз бен Гиссиннің мәтінді кесіп, кездейсоқ тәртіппен қайта жинау әдісінен шабыттанған Балч, редакторға деректі фильмнің түсірілімдерін ұсақ-ұсақ бөліктерге бөліп, оларды қайта құрастыруға ешқандай бақылау жасамауды тапсырды. Фильм Оксфорд-стриттегі Cinephone кинотеатрында көрсетілді және қатты алаңдатуға себеп болды. Көптеген көрермендер фильм оларды шаршатып жіберді деп айтты, ал басқалары ақшаларын қайтаруды талап етті, кейбіреулері кинотеатрдан ашуланып, "бұл қорқынышты" деп шығып кетті.

Музыка саласында

1962 жылы сатирикалық комедиялық топ Бонзо Дог Ду Да Банд кесу әдісін қолданғаннан кейін өз атын алды, нәтижесінде "Бонзо Дог Дада" деген ат пайда болды: "Бонзо Дог" – "Бонзо Ит" мультфильмінен алынған, ал "Дада" – Дада авангардтық өнер қозғалысынан. Топтың болашақ солисі Вивиан Станшалл осы атпен топ құру туралы айтқан. Том Йорк Radiohead-тің Kid A (2000) альбомында ұқсас әдіс қолданды: жекелеген жолдарды жазып, оларды шапкаға салып, топ әндерді репетициялаған кезде кездейсоқ тартты. Бұл Том Йоркқа әсер еткендерін көрсетеді, осы кезеңде Radiohead веб-сайтында "Дада өлеңін қалай жасауға болады" деген нұсқаулар жарияланды. "Кабаре Вольтер" тобының мүшесі Стивен Малиндр "Инпресс" журналына берген сұхбатында Андрес Бергенге: "Біздің алғашқы күндердегі дыбысты өңдеу – таспаларды кесу, олардан циклдар жасау және басқа да физикалық әрекеттер – Барроуз бен Гейзинге тікелей сілтеме жасайды деп ойлаймын" деді. Тағы бір индустриалдық музыканың негізін қалаушысы, Ministry тобының Аль Джоргенсені, Бурроусты және оның кесу әдісін үлгілерді пайдалану тәсіліне ең маңызды ықпал еткен фактор деп атады. Көптеген Elephant 6 топтары декопажбен де жұмыс істеді, мысалы, Neutral Milk Hotel-дің "Pree Sisters Swallowing A Donkey's Eye" шығармасында осының жарқын мысалына тап болады.