Кіріспе

Американдық автор (1966 жылы туған)

Марк З. Данилевски (туған 5 наурыз 1966 жылы) – американдық көркем әдебиет авторы. Ол Нью-Йорк қалалық кітапханасының «Жас арыстан» көркем әдебиет сыйлығын жеңіп алған «Жапырақтар үйі» (2000) атты тұңғыш романымен ең көп танылды. Оның екінші романы «Тек төңкерістер» (2006) Ұлттық кітап сыйлығына үміткер болды. Данилевски 27 томдық «Таныс» сериясы бойынша жұмыс бастады, бірақ 2017 жылы жобаны тоқтатқанға дейін бес томды ғана аяқтады. Данилевскинің шығармалары күрделі, көп қабатты типографиялық өзгерістермен немесе «сигниконика» деп аталатын беттік құрылыммен ерекшеленеді. Көрнекі жазу деп те аталады, типографиялық өзгерістер кез келген уақыттағы оқиғалардың көркем әлемдегі физикалық кеңістігіне, сондай-ақ бет пен оқырманның физикалық кеңістігіне тікелей сәйкес келеді. Бастапқыда сыншылар оның жазуын эргодикалық әдебиет деп сипаттады, ал Данилевски өзінің стилін былай сипаттады: Сигниконика = белгі + икона. Суретті немесе көрнекіні қалпына келтіру үшін мидың мәтіндік қабілеттерін немесе тілді қалпына келтіру үшін көрнекі қабілеттерін пайдаланудың орнына, сигниконика екеуін бірдей қолданады, осылайша екеуінің де маңыздылығын азайтып, мидың қатысы жоқ әлемді қалпына келтіру үшін белгі мен бейнеге тәуелді емес үшінші қабылдауға жетеді.

Жеке өмір

Данилевски Нью-Йорк қаласында поляк авангард кинорежиссері Тад Данилевски мен Присцилла Декатур Махольдтың отбасында дүниеге келді. Марк – Тадтың екінші баласы және Присцилламен алғашқы баласы болды; Маркның әпкесі Энн, сонымен қатар По деп те аталады, екі жылдан кейін дүниеге келді. Данилевскийлер отбасы Тадтың түрлі киножобаларына байланысты үнемі көшіп-қонып жүрді, және 10 жасқа дейін Марк алты елде өмір сүрді: Гана, Үндістан, Испания, Швейцария, Ұлыбритания және АҚШ. 1985 жылы 19 жасар Данилевски Париждегі Бель Фойе көшесінде тұратын жартылай ағасына барып қайтты. Ол сол жерде қолмен жазатын машинада жазуды бастады және алғаш рет жазу процесінен ләззат алды. Осы кезеңде ол "Тігерлер билейтін жерде" атты әңгімені жазды, оны "мүлдем аяқталмаған, тіпті аяқталмаған деп атауға да болмайды" деді, бірақ ол оның қиялында "айналып жүріп" жатқанын айтты. 1988 жылы Данилевски Йель университетін ағылшын әдебиеті мамандығы бойынша бітірді; ол Джон Холландер, Стюарт Моултроп және Джон Гиллоридің студенті болды. Сондай-ақ ол Гарольд Блумнан шабыттанды. 1989 жылы ол Берклиге, Калифорнияға көшіп, Берклидегі Калифорния университетіндегі латын тілі курсына қабылданды. Содан кейін ол Лос-Анджелестегі USC Кино және Телевизия мектебінде магистратураны бітірді. Осы уақытта ол "Деррида" атты деректі фильмге қатысты, ол алжирлік француз әдеби сыншысы және философы Жак Дерриданың өмірі мен философиясы туралы айтады. Данилевски редактордың көмекшісі, дыбыс режиссері және оператор болды, ал фильмнің бір сәтінде Дерриданың костюміндегі дыбыс жабдықтарын реттегенін көруге болады. Данилевски бұрынғы девон рекс мысықтары Сибил мен Карл қайтыс болғаннан кейін Архимед және Мейфумадо атты екі девон рекс мысығын алды.

Помен бірге жұмыс

2000 жылы Данилевски кітабы мен әпкесі Поның "Haunted" альбомын, оның ішінде "House of Leaves" элементтері бар, насихаттау үшін Америкадағы "Borders Books and Music" дүкендері бойынша гастрольдік сапармен болды. Альбомда Данилевски бірнеше тректе "House of Leaves" кітабынан үзінділер оқып береді, сондай-ақ Тад Данилевскидің Марк пен Поға қалдырған, оның қайтысынан кейін табылған аудиожазбалары да бар. 2001 жылы Данилевскидің "House of Leaves" кітабынан оқыған үзінділері бар Поның "Hey Pretty (Drive By 2001 Mix)" әнінің жаңадан жасалған нұсқасы Billboard's Alternative Chart тізімінде 13-орынға ие болды. Сол жазда По мен Данилевски үш ай бойы Depeche Mode тобының 2001 жылғы Солтүстік Америкалық турнесінде алғашқы өнерпаз ретінде өнер көрсетті. Осы турда ол Мэдисон Сквер Гарденде сахнаға шықты. По "Lounge a Palooza" жинақ альбомында ән салды.

Елу жылдық семсер

"Жабайылар үйі" жарықтанғаннан кейін Данилевский екі жобамен бірдей жұмыс істеді: екінші романы "Жалғыз төңкеріс" және "Елу жылдық қылыш" атты повесть, "есейгендерге арналған әуесқой оқиғасы". Данилевский кітапты голланд суретшісі Питер ван Самбекпен бірлесіп жасады. Кітаптың жұп беттері бет нөмірлерінен және ван Самбектің суреттерінен басқа бос. Сол түні екі рет сатылып түгелді. 2011 жылдың 31 қазанында Данилевский REDCAT-те сәл өңделген қойылымды қайтадан көрсетті. Partch Ensemble перкуссияшылары Мэтью Кук пен Т. Дж. Трой, сондай-ақ Кристин Маридің көлеңкелік актерлігі мен бес актер оқыды. Pantheon кітапты қолдау үшін тур ұйымдастырды, ал Мәдени инновациялар орталығының ARC грантының арқасында "Елу жылдық қылыш" өндірісі Pantheon басылымымен бірге АҚШ-тың бес қаласына кітапты насихаттау турымен бірге шықты. REDCAT қойылымдарынан кішірек болған бұл қойылымдар әр қалада әртүрлі актерлерді қамтыды, соның ішінде Нью-Йорктегі "Saturday Night Live" түлегі Даррелл Хаммонд. Данилевскийдің көп жылдық досы және жанкүйері пианист Кристофер О'Райли де осы қойылымдарға қатысты. Дегенмен, оның баспагерлері одан көбірек түстері, типографиялық қиындықтары мен шектеулері бар, күрделірек нәрсе жасауын талап етті, "Жабайылар үйі" секілді тек төрт емес. Романды оқу үшін үнемі физикалық манипуляциялар қажет, ал "Жабайылар үйінің" тек кейбір бөлімдері оқырмандарды кітапты аударып оқуға мәжбүр етеді. Жұмыс барысында Данилевскиге романның "Жабайылар үйіне" қарама-қарсы екені анық болды; шындығында, ол сұхбаттарында "Жалғыз төңкеріс" центробегіш, ал "Жабайылар үйі" центрипеттік екенін айтты. Сондай-ақ 2007 жылы француз әдеби журналы Inculte-те жарық көрген "Спойлер" де жарық көрді. Кітаптың жұмсақ мұқабалы басылымы 2007 жылдың 10 шілдесінде, Дэнни Элфманның музыкасы бар аудиокітап та сол жылы жарық көрді, ал интерактивті электрондық кітап нұсқасы Apple iBooks арқылы 2015 жылдың 15 желтоқсанында жарық көрді. "Жалғыз төңкеріс" 2006 жылғы Ұлттық кітап сыйлығының финалисі болды және француз, голланд және неміс тілдеріне аударылды. "Жабайылар үйі" сияқты, "Жалғыз төңкеріс" те культты жанкүйерлерге ие және университеттерде оқытылады. 2013 жылы Санта-Барбара университетінің екі аспиранты Vizor деп аталған "Жалғыз төңкеріс" деректер базасын құрды.

Биффи Клайромен ынтымақтастық

Данилевски шотландтық рок-топ Biffy Clyro-ның жанкүйері екенін олар Данилевскинің бір концертіне келгеннен кейін білді, содан кейін олар өздерінің аттас альбомына "Only Revolutions" деген атты осы кітаптан алған. 2011 жылдың 2 наурызында олар бірлесіп қойылым қойды, онда Данилевски "Only Revolutions" кітабынан үзінділер оқыды, Biffy Clyro музыка орындады, ал кітаптың альбомға қалай шабыттандырғаны туралы сұрақ-жауап сессиясы өтті. Жиналған барлық қаржы тәуекел топтағы және бұрынғы бандиттік топтарға қатысқан жастарға оқыту және қолдау көрсететін, Лос-Анджелесте орналасқан "Homeboy Industries" коммерциялық емес ұйымына аударылды.

"Шырша кешіндегі ән"

2018 жылдың желтоқсанында Данилевски оқырмандарына арналған мерекелік қағаз ретінде "Рождество кешіндегі ән" шығармасын жариялады. Ол былай деді: "Мен бұл әнді жиырма жылдан астам бұрын жаздым, және мерекелер тым қараңғы болғанда (және, иә, олар әлі де қараңғы болады) маған көмектесті. Отбасы мен ескі досымның арқасында мен оны аяқтадым немесе кем дегенде осы тозығы жеткен жазбаны жасауға қол жеткіздім. Мен оны өзім үшін, ал қазір кішкентай қызым үшін осылай орындаймын. Сондықтан, биыл қараңғы, ойыншыл мысық суреті бар мерекелік қағаздың орнына, осы ноталарды қабылдаңыздар. Олар маған демеу болды. Олар сіздерге де, қай уақытта болса да, қай түні болса да демеу болсын."

Сын-пикирлер мен түсіндірме

Брей, Джо және Элисон Гиббонс (ред.). Марк З. Данилевский. Манчестер университетінің баспасы, 2011. Мур, Стивен. "Марк З. Данилевский." "Менің өткен беттерім: сын-пікірлер мен эсселер" кітабында. Zerogram Press, 2017, 126–31 беттер. Пёльманн, Саша (ред.). Революциялық жапырақтар: Марк З. Данилевскийдің көркем әдебиеті. Cambridge Scholars Publishing, 2012. Шило, Илана. "Кітап лабиринт ретінде: Марк Данилевскидің Жапырақ үйі." "Екілік, лабиринт және құлыпталған бөлме: Қылмыстық әдебиет пен кинодағы парадокс метафоралары" кітабында. Peter Lang, 2011.