Кіріспе

Солтүстік Каролина халық әні

"Том Дули" – Солтүстік Каролинаның дәстүрлі халық әні. Ол 1866 жылы Солтүстік Каролинаның Уилкс округінде Том Дуланың (жергілікті диалектте оның есімі "Дули" деп айтылған) Лора Фостер есімді әйелді өлтіруіне негізделген. Бұл ән ең танымал қылмыстық балладалардың бірі. 1958 жылы The Kingston Trio тобы жазған нұсқасы Billboard Hot 100 тізімінде 1-орынға шығып, Billboard R&B тізімінде топ 10-дыққа енді және Cashbox Country Music Top 20 тізімінде пайда болды. Американың дискі жасау өнеркәсібінің қауымдастығы (RIAA), Ұлттық өнер кеңесі және Scholastic Inc. бұл әнді ғасырдың үздік американдық әндерінің бірі деп таңдады. Батыс жазушыларының қауымдастығы оны барлық уақыттың ең үздік 100 батыс әнінің бірі деп атады. "Том Дули" Аппалачи таулы аймағындағы "жақсы көріп өлтіру туралы балладалар" жанрына жатады. Оқиғадан кейін жергілікті ақын Томас Лэнд "Том Дули" атты ән жазды. 1991 жылғы "Аппалачи саяхаты" деректі фильмінде фольклоршы Алан Ломакс Фрэнк Проффитті әннің "түпнұсқа авторы" деп атады, бірақ бұл қате болды, өйткені ол оны жасамаған. Бұрынғы жазбалардың көптеген нұсқалары бар, соның ішінде 1929 жылы Г. Б. Грейсон мен Генри Уиттер жазған нұсқасы да бар. Бұл Проффиттің өзінің жазбасын жасағаннан шамамен 10 жыл бұрын болған. The Kingston Trio тобы Фрэнк Уорнердің орындауынан ән нұсқасын алды. Уорнер бұл әнді Проффиттің әпкесі Нэнси Пратерден үйренген, ал ол Лора Фостер мен Том Дуланы білген ата-анасынан үйренген. 1967 жылғы сұхбатында The Kingston Trio тобының мүшесі Ник Рейнольдс әнді басқа орындаушыдан естігенін, кейіннен оған авторлық құқықтың бұзылуы үшін сын айтылып, сотқа шақырылғанын айтты. Дуланың дарға асылар алдындағы соңғы сөзі – ол Фостерге зиян келтірмегенін, бірақ жазаға лайық екенін айтуы, баспасөзді Мелтонның нақты кісі өлтіруші екеніне және Дула оны жамылғанын болжауға итерді. (Мелтон, Дуланың Фостерге үйлену жоспарына қызғанған, қылмыстан кейін бірнеше жылдан кейін көлік апатында немесе ақылдан адасып қайтыс болды.) The New York Times және Солтүстік Каролинаның бұрынғы губернаторы Зебулон Вэнстің Дуланың мүддесін қорғауының арқасында Дуланың сот процесі мен дарға асылуы туралы ақпарат кеңінен тарады. Жергілікті ақын Томас С. Лэнд Дуланың дарға асылуынан кейін көп ұзамай "Том Дули" атты ән жазды. Сот процесінің кеңінен жариялануымен бірге Лэндтің әні Дуланың Солтүстік Каролина аңызындағы орнын нығайтты. Полковник Джеймс Грейсон – Теннеси саясаткері, ол Дула қашқан кезде оны шаруашылығына жұмысқа алған және ол жалған есіммен өмір сүрген. Грейсон Солтүстік Каролиналықтарға Дуланы ұстауға көмектесті және оны Солтүстік Каролинаға қайтаруға қатысты, бірақ басқа жағдайда бұл іске қатыспады. Дула Уилкс округінде әділ сот болмайды деп саналғандықтан Штайтсвиллде сотталды. Ол апелляциялық сотта қайтадан сотталды, бірақ ол қайтадан кінәлі деп танылып, 1868 жылдың 1 мамырында дарға асылды. Дарға асылар алдында Дула: "Мырзалар, осы қолымды көріп тұрсыңдар ма? Мен қыздың бір тал шашына да зиян келтірмедім." деді. Дуланың тегі "Дули" деп айтылған, бұл жылдар бойы орфографияда шатасу тудырды. "Grand Ole Opry" терминіндегідей, сөздің соңғы әрпін "y" (немесе "ee") ретінде айту Аппалачи тіліндегі ескі ерекшелік. Бұл шатасуды 1958 жылы The Kingston Trio тобының нұсқасы хитке айналған кезде халықаралық гуманитарлық жұмысымен әйгілі болған американдық дәрігер Том Дулидің атақ-даңқы да күшейтті.

Танымал мәдениетте

Stonewall Jackson-ның 1958 жылғы «Waterloo» атты хит-әнінің үшінші және соңғы шумағы Том Дулиге сілтеме жасайды: «Енді ол кішкентай құстың ән салатын жерде ілініп тұр, және Том Дули осы Waterloo-да кездесті». Kingston Trio-ның хиті «Том Дули туралы аңыз» (1959) фильміне әсер етті, онда Майкл Лэндон және Ричард Раст түсті. Азамат соғысынан кейінгі оқиғалар туралы батыс фильмі, ол дәстүрлі Том Дула аңыздарына немесе оқиғаның фактілеріне емес, әннің мәтініне сәйкес ойдан шығарылған сюжетке негіделген. «Том Дули» — «Ally McBeal» сериалының 5-ші маусымындағы бір бөлімнің атауы, онда Джон Кейдж мексикалық тобымен бірге әннің нұсқасын орындайды. Ән «Mystery Science Theater 3000» сериалының 702-ші бөлімінде пародияланды. Crow T. Robot, бір актердің Томас Дьюиге ұқсастығынан шабыттандырылып, «Басыңды төменге ие, Том Дьюи» деп басталатын нұсқасын айтты. Glada Barn-ның Лэнд әнінің нұсқасы «Rectify» сериалының 2-ші маусымындағы «Mazel Tov» бөлімін аяқтады. 1980 жылғы «Жұма күні 13-і» фильміндегі ашылу сахнасында лагерьтегілер әнді айта бастайды. Сахна 1958 жылы өтеді, дәл сол жылы Kingston Trio әнінің тұңғыш нұсқасы жарық көрді. Santo, Sam және Ed-тің «Total Football» подкастының 10-шы бөлімі «Басыңды төменге ие, Том Дула» деп аталады. Бұл атау Санто Чилауро жасаған әннің үлгісіне сілтеме жасайды, ол Тициано Круделидің «The Kingstown Trio» тобымен Том Дулидің нұсқасын орындағанын әзілдеп айтқан. Круделидің «Diretta Stadio» бағдарламасындағы жарқын комментарийлері оған Италияда танымалдық әкелді, ал Круделидің футболшылардың аттарын айтуы «Total Football» подкастындағы тұрақты қызық оқиға болды. Ирландиялық комедиант Дейв Аллен екі гитарамен ойнайтын ковбойлардың, дарға асылатын қылмыскердің бағанасының жанында баллада жазуға тырысатын көрінісін көрсетті. Олар әндеріне қосатын есімді ойлап табуға тырысады, бірақ сәттілікке жете алмайды. Содан кейін Том Дули өтіп барады, олар «Басыңды төменге ие, Том Дули» деп ән салады және бұл керемет естіледі деп ойлайды, сондықтан оны дарға асып қояды.